Όταν ο Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν πέθανε για 25 λεπτά — Η στιγμή που λυγίζει στις Κάννες

Υπάρχουν δημιουργοί που κινηματογραφούν τη βία σαν θέαμα. Και υπάρχουν δημιουργοί που κινηματογραφούν τη βία σαν μεταφυσική εμπειρία. Ο Νίκολας Βίντινγκ Ρεφν ανήκε πάντα στη δεύτερη κατηγορία. Το σινεμά του δεν ενδιαφερόταν ποτέ για τον ρεαλισμό· ενδιαφερόταν για την έκσταση, για την εικόνα ως τραύμα, για το νέον σαν θρησκευτικό φως που φωτίζει σώματα έτοιμα να καταρρεύσουν. Όταν λοιπόν ο Δανός σκηνοθέτης αποκάλυψε στις Κάννες ότι το 2023 πέθανε για 25 λεπτά πριν επιστρέψει στη ζωή, ήταν αδύνατο να μη διαβαστεί ολόκληρο το “Her Private Hell” σαν μια ταινία γυρισμένη από άνθρωπο που γύρισε πίσω από το ίδιο του το τέλος.

ΣΧΕΤΙΚΑ“Hell Grind”: H πρώτη AI ταινία εμφανίστηκε στην Αγορά των Καννών

Στη συνέντευξη Τύπου της νέας του ταινίας, ο Ρεφν λύγισε μπροστά στους δημοσιογράφους καθώς μιλούσε για την εμπειρία του θανάτου και της επανόδου. Και ξαφνικά, όλη αυτή η αισθητική υπερβολή που χαρακτήριζε ανέκαθεν το έργο του — τα βουτηγμένα στο νέον κάδρα, οι φιγούρες που μοιάζουν εγκλωβισμένες ανάμεσα στον παράδεισο και την κόλαση, οι σιωπές που μυρίζουν αποκάλυψη — απέκτησε μια διαφορετική βαρύτητα. 

Ο Ρεφν, που επιστρέφει στον κινηματογράφο μετά από δέκα χρόνια με το “Her Private Hell”, δήλωσε ότι πριν βρεθεί αντιμέτωπος με τον θάνατο είχε ουσιαστικά εγκαταλείψει την επιθυμία του να κάνει ταινίες. «Πριν πεθάνω, είχα φτάσει στο τέλος της καριέρας μου γιατί δεν μου είχε απομείνει τίποτα μέσα μου», είπε. «Οπότε, δεν υπήρχε τίποτα άλλο να κάνω». Η εξομολόγηση ακούγεται σχεδόν σοκαριστική αν σκεφτεί κανείς πως μιλάμε για έναν δημιουργό που έχτισε καριέρα πάνω στην υπερβολή της εικόνας και την εμμονή της κινηματογραφικής φόρμας. Από το “Drive” μέχρι το “Only God Forgives” και το “The Neon Demon”, ο Ρεφν έμοιαζε με σκηνοθέτη που ποτέ δεν σταματούσε να εφευρίσκει νέους τρόπους να μετατρέπει το κάδρο σε ψυχεδελικό εφιάλτη. Κι όμως, πίσω από αυτή τη μανία υπήρχε προφανώς μια εξάντληση.

Ο ίδιος αποκάλυψε ότι οι γιατροί ανακάλυψαν τυχαία πως είχε «μια καρδιά που παρουσίαζε διαρροή». «Ξαφνικά, μου είπαν ότι πιθανότατα δεν θα ζούσα, αλλά αν ζούσα δεν ήξεραν τι θα συνέβαινε. Οπότε, δύο εβδομάδες αργότερα χειρουργήθηκα». Και τότε, μέσα σε μια στιγμή που έσπασε την ένταση της αίθουσας, έκανε το είδος του αστείου που μόνο ο Ρεφν θα μπορούσε να κάνει μέσα σε αφήγηση θανάτου. «Δόξα τω Θεώ ο χειρουργός ήταν ο Τομ Κρουζ και μπορούσε να με φτιάξει με τα χέρια του, και μετά με επανέφερε στη ζωή με ηλεκτρισμό».

Το γέλιο όμως κράτησε λίγο. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ο σκηνοθέτης άρχισε να κλαίει καθώς περιέγραφε τι σήμαινε γι’ αυτόν αυτή η δεύτερη ευκαιρία. «Συνειδητοποίησα πριν πεθάνω ότι μου είχε δοθεί ένα δώρο, μπορούσα να ξεκινήσω ξανά. Δηλαδή πόσοι άνθρωποι αποκτούν δεύτερη ευκαιρία; Και εγώ πήρα μια δεύτερη ευκαιρία από τον Θεό. Και μπορούσα να τη χρησιμοποιήσω για καλό».

Eίναι σίγουρα συγκινητικό να ακούς έναν σκηνοθέτη σαν τον Ρεφν — συχνά κατηγορημένο για κυνισμό, αισθητικό ναρκισσισμό ή ψυχρή στιλιζαρισμένη βία — να μιλά τόσο ανοιχτά για πνευματικότητα. 

Το “Her Private Hell”, που έκανε πρεμιέρα στις Κάννες αποσπώντας επτάλεπτο χειροκρότημα, μοιάζει ήδη να λειτουργεί σαν συμπύκνωση όλων των εμμονών του. Σας έχουμε γράψει περισσότερα εδώ. 

Αργότερα στη συνέντευξη Τύπου, ο Ρεφν ρωτήθηκε και για την τεχνητή νοημοσύνη, θέμα που κυριαρχεί φέτος στις Κάννες. Και η απάντησή του ήταν χαρακτηριστική: ούτε πανικός ούτε ηθικός τρόμος. Μόνο ενθουσιασμός για ένα ακόμη εργαλείο εικόνας. «Έχοντας πλέον δοκιμάσει την AI πάνω σε κάτι μεταγενέστερο που ίσως παρουσιαστεί εδώ, λατρεύω πραγματικά τη δημιουργικότητα. Για μένα, είναι σαν ένα πινέλο», είπε. «Και προφανώς κανείς δεν γνωρίζει πραγματικά όλες τις συνέπειες του τι πρόκειται να κάνει αυτό και τι θα συμβεί, αλλά από τη σκοπιά της δημιουργικότητας είναι μια νέα εφεύρεση. Και μετά το θέμα είναι τι θα κάνεις με αυτήν»..