H βράβευση του "The sea" στα "ισραηλινά Όσκαρ" έκανε έξαλλη την κυβέρνηση

Η πρόσφατη βράβευση του The Sea στα βραβεία Ophir –τον εθνικό κινηματογραφικό θεσμό του Ισραήλ– δεν ήταν απλώς μια ακόμη σελίδα στην ιστορία ενός βραβείου, αλλά μια στιγμή όπου η ίδια η έννοια του σινεμά συγκρούστηκε με την πολιτική εξουσία. Η ταινία του Σάι Καρμελί-Πολάκ, με ήρωα τον 12χρονο Παλαιστίνιο Χάλεντ (Μοχάμεντ Γκαζάουι), ανέτρεψε τη συνηθισμένη αφήγηση: το ταξίδι ενός παιδιού που θέλει να δει τη θάλασσα γίνεται ένα πολιτικό όραμα για την ελευθερία, την άρνηση των συνόρων, την αθωότητα που αναμετράται με την κρατική καταστολή.

Η βράβευση προκάλεσε την άμεση αντίδραση του υπουργού Πολιτισμού, Μίκι Ζοχάρ, ο οποίος δήλωσε:
«Δεν υπάρχει μεγαλύτερο χαστούκι στα πρόσωπα των Ισραηλινών πολιτών από την ντροπιαστική και αποκομμένη τελετή των Ophir. Από τον προϋπολογισμό του 2026, αυτή η αξιολύπητη τελετή δεν θα χρηματοδοτείται από τα χρήματα των φορολογουμένων. Όσο είμαι εγώ υπεύθυνος, οι Ισραηλινοί πολίτες δεν θα πληρώνουν από την τσέπη τους για μια τελετή που φτύνει στα πρόσωπα των ηρωικών στρατιωτών μας.»

Η γλώσσα του υπουργού, φορτωμένη με μεταφορές και πολεμικές εικόνες, αποκαλύπτει το βάθος της ρήξης: το κράτος απέναντι στο σινεμά, η εξουσία απέναντι στην τέχνη. Την ίδια στιγμή, ο Παλαιστίνιος παραγωγός Μπαχέρ Αγμπαρίγια παραλάμβανε το βραβείο με λόγια ριζικά διαφορετικά:
«Αυτή η ταινία γεννήθηκε από την αγάπη για την ανθρωπότητα και το σινεμά, και το μήνυμά της είναι ένα – το δικαίωμα κάθε παιδιού να ζει και να ονειρεύεται ειρηνικά, χωρίς πολιορκία, χωρίς φόβο και χωρίς πόλεμο.»

Στην ίδια τελετή, ο βετεράνος Ούρι Μπαρμπάςχ, τιμώμενος με βραβείο για το σύνολο της καριέρας του, επανέφερε το ζήτημα της συλλογικής ευθύνης:
«Είναι ιερό μας καθήκον να επιστρέψουμε όλους τους απαχθέντες στην αγκαλιά των οικογενειών τους και, αμέσως, να τερματίσουμε τον καταραμένο πόλεμο και να αντικαταστήσουμε το καθεστώς ‘διαίρει και βασίλευε’ που κήρυξε πόλεμο στην ισραηλινή κοινωνία.»

Το σινεμά, σε αυτήν την περίπτωση, δεν περιορίζεται στη σκηνή ή στη σελίδα ενός σεναρίου: γίνεται πράξη, γίνεται δήλωση, γίνεται το σημείο όπου η πολιτική συναντά τη φαντασία. Όπως είπε ο πρόεδρος της Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης, Ασάφ Αμίρ:
«Απέναντι στις επιθέσεις της ισραηλινής κυβέρνησης στον κινηματογράφο και τον πολιτισμό, και στις εκκλήσεις μερίδας της διεθνούς κοινότητας του σινεμά για μποϊκοτάζ, η επιλογή του The Sea είναι μια ισχυρή και ηχηρή απάντηση.»

Η υπόθεση αυτή εξελίσσεται την ώρα που περισσότεροι από 3.000 καλλιτέχνες του διεθνούς σινεμά, ανάμεσά τους οι Γιώργος Λάνθιμος, Ολίβια Κόλμαν, Χαβιέρ Μπαρδέμ, Ριζ Άχμεντ και Έμα Στόουν, έχουν υπογράψει κάλεσμα για μποϊκοτάζ των ισραηλινών κινηματογραφικών θεσμών, τους οποίους κατηγορούν για «εμπλοκή σε γενοκτονία και απαρτχάιντ».

Το The Sea είναι πλέον η επίσημη υποψηφιότητα του Ισραήλ για τα Όσκαρ. Όμως η πραγματική του δύναμη βρίσκεται αλλού: στην ίδια του την ύπαρξη, στον τρόπο που αναγκάζει θεσμούς, κράτη, καλλιτέχνες και θεατές να επανατοποθετηθούν απέναντι στο ερώτημα «τι μπορεί να κάνει το σινεμά;».