Νίκος Κορνήλιος: "Οι ταινίες δεν ανήκουν μόνο στην εποχή τους"

Η νέα ταινία του Νίκου Κορνήλιου, "Η θάλασσα τον χειμώνα" έρχεται στις ελληνικές αίθουσες (18 και 19 Απριλίου στην Ταινιοθήκη) μετά την πανελλήνια πρεμιέρα της στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, αλλά και την αθηναϊκή πρεμιέρα στο 38ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου,  όπου συμμετείχε στο Ευρωπαϊκό Διαγωνιστικό Τμήμα, φεύγοντας
με το Βραβείο Καλύτερης Ταινίας της Διεθνούς Κριτικής Επιτροπής  του Πανοράματος, και το Βραβείο της Επιτροπής Κοινού. 

Σύμφωνα με την επίσημη σύνοψη: Σε μια πόλη με παλιά μεταλλεία, η Ναντίν, γεωλόγος, θα συναντηθεί με τον Χρήστο, απόγονο μεταλλωρύχων, και με την Κατερίνα, μοναδική γυναίκα αλιέα της περιοχής, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο συναισθηματικό πλέγμα. Μέσα στο φορτισμένο τοπίο θα απαλλαχθούν από τα δεσμά του παρελθόντος τους αλλά και το βάρος της Ιστορίας, για να ζήσουν ένα αβέβαιο παρόν. 

Σύνοψη: Σε μια πόλη με παλιά μεταλλεία, η Ναντίν, γεωλόγος, θα συναντηθεί με τον Χρήστο, απόγονο μεταλλωρύχων, και με την Κατερίνα, μοναδική γυναίκα αλιέα της περιοχής, δημιουργώντας ένα ιδιότυπο συναισθηματικό πλέγμα. Μέσα στο φορτισμένο τοπίο θα απαλλαχθούν από τα δεσμά του παρελθόντος τους αλλά και το βάρος της Ιστορίας, για να ζήσουν ένα αβέβαιο παρόν. Διάρκεια: 108΄. Παίζουν: Αδελαϊδα Κατσίδε | Βαγγέλης Ρόκκος | Παρθενόπη Μπουζούρη |Δημήτρης Παπαγιάννης

Ο 72χρονος Έλληνας σκηνοθέτης, σεναριογράφος και συνθέτης ξεκίνησε να δραστηριοποιείται στο Παρίσι για 17 χρόνια, όπου ιδρύει με φίλους κινηματογραφιστές την εταιρία Trois Lumieres Productions, με την οποία θα πραγματοποιήσει τις επόμενες ταινίες του.  Το 1991 επιστρέφει στην Ελλάδα και διδάσκει υποκριτική στη σχολή του Εθνικού Θεάτρου.  Γυρίζει την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, "Ισημερία/Equinox" με 4 βραβεία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης), ενώ το 1995 γυρίζει "Το Αθώο Σώμα/Desert Sky" (τρία κρατικά βραβεία ποιότητας) και το 2001 την ταινία "Ο Κόσμος Ξανά/The World Again" που εμφανίστηκε στο διαγωνιστικό του Κάρλοβι Βάρι. Τα επόμενα χρόνια θα σκηνοθετήσει στο θέατρο, καθώς και μικτές μορφές θεάτρου-κινηματογράφου, ενώ μια νέα κινηματογραφική περίοδο σηματοδοτεί η ταινία Η Μουσική των Προσώπων/Music of the Faces" (2004), μια πολυφωνική ταινία κοντινών πλάνων, ένας «κινηματογράφος του ελάχιστου», χωρίς σενάριο, βασισμένες στις πρόβες με τους ηθοποιούς. Οι αυτοσχέδιες- "jazz" αυτές ταινίες θα εναλλάσσονται  συστηματικά με "κλασσικές" ταινίες σεναρίου. Με τη μέθοδο αυτή θα γυρίσει με τους μαθητές του την "Τρίτη/Tuesday" (2009) και μια σειρά ακόμη από ανέκδοτες ταινίες. Στη συνέχεια, θα επανέλθει στη σεναριακή μυθοπλασία με την ταινία "11 Συναντήσεις με τον πατέρα μου/11 Meetings with my father]" (2011) ταινία που την υποδέχτηκαν πολλά διεθνή φεστιβάλ. Στην επόμενη ταινία, τη "Μητριαρχία/Matriarchy"(2013) θα δοκιμάσει τη  φόρμα μιας «συμφωνικής ταινίας», με εξήντα γυναίκες ηθοποιούς, ταινία μυθοπλασίας χωρίς σενάριο. Επιστρέφει σε μια αυστηρή δομή τραγωδίας με το έργο "Η Τέχνη Καταστρέφει/Back Held Hands]" (2017), ενώ στην τελευταία του δουλειά "Τραγουδώ αν Τραγουδάς/Canto si tu Cantas" επιχειρεί μια νέα «συμφωνική ταινία», με τη συμμετοχή πενήντα ηθοποιών, μουσικών και χορευτών, σε ενιαίο χώρο και χρόνο, με θέμα την κοινότητα και το μοίρασμα.   

Ο Νίκος Κορνήλιος έδωσε αποκλειστική συνέντευξη στο MOVE IT: 

-Συγχαρητήρια για την ταινία σας και για την μέχρι τώρα φεστιβαλική πορεία της. Τι σημαίνει για έναν δημιουργό να ξεκινά μια ταινία την διαδρομή της από  φεστιβάλ της Ελλάδας ή του εξωτερικού;

-Το σημαντικό, ειλικρινά, είναι η συνάντηση της ταινίας με τον δημιουργικό θεατή. Σ’ αυτήν τη συνάντηση η ταινία πραγματικά ολοκληρώνεται – και ό,τι έρθει στη συνέχεια καλώς να έρθει.  Αλλά  μετά από αυτήν την συνάντηση, το πιο σημαντικό είναι η επόμενη ταινία!

-Γιατί η Θάλασσα τον Χειμώνα; Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα; Είστε από τους δημιουργούς που ψάχνετε τις ιδέες ή από εκείνους που πιστεύουν πιο μεταφυσικά ότι οι ιδέες πηγαίνουν και βρίσκουν τον δημιουργό;

-Οι συναντήσεις αυτές γίνονται κάπου στην μέση. Υπάρχει μια προσπάθεια κατανόησης του κόσμου αλλά και μια παραίτηση από την κατανόηση αυτή. Κάπου εκεί, ανάμεσα στην προσπάθεια κατανόησης και στην παραίτηση από κάθε νόημα, εμφανίζεται, ως επιτακτική ανάγκη η Ταινία. Ο τόπος δηλαδή, όπου το νόημα της ζωής και το ακατανόητο συναντιούνται. Πιστεύω, ότι η τέχνη του κινηματογράφου βρίσκει την ουσία της πάνω σε αυτήν την «κόψη». Γιατί είναι μια τέχνη όπου το πραγματικό και το υπερβατικό μπορούν (και πρέπει, θα έλεγα) να συνυπάρξουν μέσα στο ίδιο πλάνο, στην ίδια εικόνα.

-Δύο διαφορετικοί κόσμοι γεμάτοι αντιθέσεις και σημεία ένωσης. Τι δείχνουν για εσάς αυτές οι αντιθέσεις;

-Αυτές οι αντιθέσεις και τα σημεία ένωσης, όπως σωστά επισημαίνετε, είναι η «ραφή» της ταινίας. Ανάλογα με την αισθητική, αλλά και την ροή  της ταινίας, άλλοτε φαίνονται κι άλλοτε κρύβονται. Ο πλούτος – συναισθηματικός και νοηματικός – μιας ταινίας, εξαρτάται από αυτήν την «ραφή». Πόσο επιδέξια οι αντιθέσεις γίνονται σημεία ένωσης και πόσο τα σημεία ένωσης ξαναγίνονται αντιθέσεις. Όσο περισσότερες εσωτερικές αντιθέσεις έχουν οι χαρακτήρες, τόσο γίνονται συναρπαστικοί και οικείοι. Η αφήγηση, ξέρετε, από τον καιρό του Ομήρου, είναι η προσπάθεια του ήρωα να υπερβεί τα εμπόδια – τις αντιθέσεις - για να φτάσει στον προορισμό του.

-Το παρελθόν, είτε προσωπικό είτε συλλογικό, πόσο βάρος είναι για τους χαρακτήρες και κατ´ επέκταση για τους ανθρώπους;

-Tο παρελθόν και το μέλλον συνθλίβουν τη στιγμή. Οι στιγμές της καθημερινότητας που αποτελούν την ουσία κάθε ύπαρξης, συνθλίβονται κάτω από το βάρος της μνήμης,  του παρελθόντος (προσωπικού ή συλλογικού) αλλά και κάτω από την πίεση, την αγωνία «για αυτό που θα έρθει», του μέλλοντος. Στην ταινία οι χαρακτήρες προσπαθούν να αποσείσουν αυτό το βάρος, να απελευθερωθούν, να ζήσουν στο «εδώ και τώρα». Δεν είναι εύκολο. Ο τόπος που κινούνται φέρει έντονο το φορτίο της Ιστορίας. Αλλά και η ίδια η γη και η θάλασσα, με την έντονη παρουσία τους, έχουν κάτι να πουν, να θυμίσουν για το «περαστικό» της ύπαρξης. Και τα πρόσωπα της ταινίας θέλουν σε αυτό το «περαστικό» να δώσουν διάρκεια. Τη διάρκεια που μόνο η αγάπη μπορεί να δώσει.

-Οι τρεις κόσμοι που εκπροσωπούν η γεωλόγος, ο απόγονος μεταλλωρύχων και η αλιέας τι κοινό έχουν, τι τους συνδέει;

-Τους συνδέει η ανάγκη να αγαπήσουν και να αγαπηθούν, πέρα από συμβάσεις, καταγωγές, στερεότυπα.

-Τι ρόλο παίζει η θάλασσα στην ταινία σας και ως σύμβολο στην τέχνη σας;

-Η θάλασσα σπάνια εμφανίζεται στις ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου παρ’ όλο που στη ζωή μας είναι συνεχώς παρούσα. Ίσως γιατί μια «θαλασσινή ταινία» είναι δύσκολη ως παραγωγή! Η θάλασσα δύσκολα τιθασεύεται κινηματογραφικά – και όχι μόνο.  Και η θάλασσα το χειμώνα, δυσκολότερα. Έτσι, ήταν για εμένα μια πρόκληση πριν να γίνει ένα σύμβολο. Σύμβολο ενός εσωτερικού ανθρώπινου τοπίου, κάτι όμορφου και ταυτόχρονα απειλητικού.

-Είστε αισιόδοξος για το μέλλον του ελληνικού σινεμά; Παρακολουθείτε; Νιώθετε ο κόσμος να το στηρίζει;

-Κάτι περισσότερο από αισιόδοξος. Ήρεμος. Οι ταινίες δεν ανήκουν μόνο στην εποχή τους.  Αν καταφέρουν να καταγράψουν κάτι ισχυρό, μπορούν να περιμένουν.