28ο ΦΝΘ: Δες δύο επίκαιρα ελληνικά ντοκιμαντέρ
Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης ξεκίνησε με πολλές ταινίες που παρουσιάζουν ιδαίτερο ενδιαφέρον με έντονο αποτύπωμα πάνω στο σινεμά τεκμηρίωσης.
ΣΧΕΤΙΚΑ45 ελληνικά ντοκιμαντέρ από το 28ο ΦΝΘ ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα
Και πολλές από αυτές επίκαιρες, μάλιστα οι περισσότερες από τις 57 ελληνικές που συνολικά θα προβληθούν, αντλούν τη δύναμή τους από προσωπικές αφηγήσεις και αντανακλούν τις κοινωνικές αναταράξεις της εποχής.
Σου γράψαμε για αυτά τα 5 φιλμ σε αυτό το σημείωμα θα αναφερθούμε σε δύο ελληνικά ντοκιμαντέρ που πρέπει να τσεκάρεις.
Those Who Touched War / Αυτοί που άγγιξαν τον πόλεμο
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Καστανίδης, Ηώ Χαβιαρά
«Ένα ντοκιμαντέρ μέσα σε ένα ερειπωμένο εργοστάσιο πυρομαχικών για τις αναμνήσεις των ανθρώπων που άγγιξαν τα εκρηκτικά πριν καταλήξουν στο μέτωπο...»
Το εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ δεν είναι απλώς ένας τόπος βιομηχανικής παραγωγής. Είναι ένας τόπος όπου τα αποτυπώματα της πολεμικής και βιομηχανικής ιστορίας του 20ού αιώνα παραμένουν εγγεγραμμένα στο έδαφος, στα κτίρια, στη σιωπή. Τέσσερις πρώην εργάτες και εργάτριες μας ξεναγούν στα εγκαταλελειμμένα πλέον κτίρια όπου κάποτε ήταν χώροι παραγωγής πυρομαχικών που έφτασαν από τον Ισπανικό Εμφύλιο στο Ιράν και το Αφγανιστάν. Καθώς αφηγούνται τις εμπειρίες και τις αναμνήσεις τους μέσα από προσωπικές εμπειρίες και ιστορικά γεγονότα, ξεδιπλώνεται ο πολυδιάστατος χαρακτήρας του εργοστασίου, φωτίζοντας μια αθέατη πλευρά του χώρου αλλά και των ίδιων των εργαζομένων. Οι συνεντεύξεις τους και το σπάνιο αρχειακό υλικό από το κάποτε εν ενεργεία εργοστάσιο μπλέκεται με στατικά πλάνα από μια επιχείρηση απορρύπανσης, τα οποία αποπνέουν μια σχεδόν δυστοπική αίσθηση. Από τη μία, αλλόκοσμες φιγούρες που με απαθή ακρίβεια ξεθάβουν κυριολεκτικά και συμβολικά απομεινάρια της βίας δημιουργούν μια οπτική μεταφορά για τον αόρατο κίνδυνο του παρελθόντος που αιωρείται ακόμα στο παρόν. Από τη άλλη, το σπάνιο αρχειακό υλικό και οι προσωπικές φωτογραφίες λειτουργούν ως ονειρικά θραύσματα, διαρρηγνύοντας τη γραμμικότητα και υπενθυμίζοντας ότι η μνήμη δεν ξεδιπλώνεται ποτέ ευθύγραμμα.
Σκηνοθετική προσέγγιση
«Μπήκαμε σε έναν επιβλητικό χώρο με μισογκρεμισμένα κτίρια που θύμιζαν βομβαρδισμένα τοπία, ένα σχεδόν δυστοπικό σκηνικό που έμοιαζε ήδη να αφηγείται τη δική του ιστορία. Εκεί συναντήσαμε τον τελευταίο εργάτη· μέσα από τις αφηγήσεις του ξεδιπλώθηκε η καθημερινότητα του βιομηχανικού εργάτη, γεμάτη γέλιο και κίνδυνο, έρωτες και θάνατο, εργατική αλληλεγγύη στη σκιά πολύνεκρων πολέμων. Πρόθεσή μας είναι να φέρουμε το κοινό αντιμέτωπο με τα ηθικά διλήμματα που ξυπνούν οι ιστορίες αυτών των εργατών και εργατριών. Οι μνήμες τους δεν ανακαλούν απλώς το παρελθόν, μας καλούν να εξετάσουμε τη δική μας θέση απέναντι στους πολέμους του σήμερα, να έρθουμε αντιμέτωποι, να στοχαστούμε και να δράσουμε».
Where shadows rest
Σκηνοθεσία: Μαριάννα Οικονόμου
Όταν ένα 75χρονος δύτης ξεκινά να ανασύρει τοξικά ναυάγια από τον κόλπο της Ελευσίνας δεν φαντάζεται ότι θα φέρει στο φως ένα σκοτεινό μυστικό από το ίδιο του το παρελθόν.
Ο 75χρονος Κώστας βιοπορίζεται ανελκύοντας τοξικά ναυάγια από τον μολυσμένο βυθό της Ελευσίνας. Ενώ η κοινότητα γύρω του ονειρεύεται την περιβαλλοντική αναγέννηση, ένας αρχαιοελληνικός μύθος του Κάτω Κόσμου αναδύεται μέσα από ένα μοιραίο πλοίο που θέλει να σώσει. Όμως ένα καλά θαμμένο μυστικό από το παρελθόν του αποκαλύπτεται απροσδόκητα, και το σχέδιο ανατρέπεται. Μεταξύ τελετουργίας, μνήμης και φθοράς, η ταινία είναι ένα ταξίδι στα σκοτεινά βάθη της θάλασσας και της ανθρώπινης ψυχής.
Μετά από πέντε χρόνια καταγραφής του Κώστα –ενός ανθρώπου που έγινε φίλος μου, που θαύμαζα και εμπιστευόμουν– η σοκαριστική αποκάλυψη των δεσμών του με ένα νεοναζιστικό κόμμα κατά τη διάρκεια των τελευταίων γυρισμάτων της ταινίας, ανέτρεψε ξαφνικά τα πάντα. Βρέθηκα αντιμέτωπη με δύσκολα ερωτήματα: «Τι αφορά η ταινία τώρα; Ποιος είναι πραγματικά ο Κώστας;». Αντιμέτωπη με την πιθανότητα να εγκαταλείψω ολόκληρο το εγχείρημα, συνειδητοποίησα αντ' αυτού ότι αυτή η αποκάλυψη προσέδωσε μια βαθιά υπαρξιακή και φιλοσοφική διάσταση, εμπλουτίζοντας τα κεντρικά θέματα της ιστορίας και προσκαλώντας σε μια βαθύτερη εξερεύνηση.
Αυτό που αρχικά με τράβηξε σε αυτή την ιστορία ήταν η έντονη αντίθεση δύο κόσμων που συνυπάρχουν στην Ελευσίνα: του χειροπιαστού και του μυθολογικού, του σκοταδιού και του φωτός. Κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας βρίσκεται ένα νεκροταφείο ναυαγίων που ενσαρκώνει ένα ξεχασμένο, σκιώδες βασίλειο παρακμής, ενώ πάνω από το έδαφος, η πόλη παλεύει με την περιβαλλοντική καταστροφή και τη λαχτάρα για αναγέννηση. Γνωρίζοντας τον Κώστα, με γοήτευσε η σπάνια ικανότητά του να πλοηγείται ανάμεσα σε αυτούς τους κόσμους, βλέποντας το φως μέσα στις σκιές και αντιλαμβανόμενος το αθέατο. Όπως τα ναυάγια και η Περσεφόνη στην ελληνική μυθολογία, ενσαρκώνει αυτή τη δυαδικότητα, υπάρχοντας στις σκιές του φωτός.
Το «καφενείο των γυναικών» στη θάλασσα μου θύμισε χορό αρχαίας ελληνικής τραγωδίας – τη συλλογική συνείδηση της πόλης, όπου φόβοι, κρυφές αλήθειες και σοφία μοιράζονται με τρόπο ταυτόχρονα ψυχαγωγικό και ουσιαστικό. Αυτοί οι ποικιλόμορφοι χαρακτήρες και το τοπίο του ναυαγίου, της πόλης και της θάλασσας, αποτέλεσαν το σκηνικό για την εξερεύνηση των βασικών εννοιών της ταινίας: την απόκρυψη και την αποκάλυψη, την καταστροφή και την αναγέννηση.
Σε έναν κόσμο που διχάζεται ολοένα και περισσότερο από κατηγοριοποιήσεις, δυσπιστία και φόβο, το «Where Shadows Rest» προτρέπει σε προσωπικό και συλλογικό αναστοχασμό και υπογραμμίζει πως η αναγνώριση και η κατανόηση των εσωτερικών μας σκιών αποτελούν την αρχή της ίασης και της δημιουργίας μιας πιο συμπονετικής και ανθεκτικής κοινωνίας.
Η Μαριάννα Οικονόμου είναι σκηνοθέτρια ντοκιμαντέρ με σπουδές στην ανθρωπολογία. Το έργο της έχει επίκεντρο τον άνθρωπο και εστιάζει σε αγνοημένες ιστορίες και τη συλλογική μνήμη. Οι ταινίες της έχουν διακριθεί στα σημαντικότερα διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου.
ΣΧΟΛΙΑ
Εμφάνιση σχολίων