Τρίσια Τατλ: "H Berlinale έχει μεγάλη αυτοπεποίθηση πλέον"

Στο μεταίχμιο μιας εποχής όπου η κινηματογραφική εμπειρία απειλείται από την αποσπασματικότητα της ψηφιακής κατανάλωσης, η Τρίσια Τατλ, διευθύντρια της Berlinale, μιλά για τη δεύτερη χρονιά της στο τιμόνι του Φεστιβάλ Βερολίνου, για την ανάγκη «να επανεπιβεβαιωθεί η αποστολή του να βάζει το σινεμά πρώτο» και για μια νέα αίσθηση αυτοπεποίθησης που, όπως λέει, διατρέχει πλέον τον θεσμό. Πίσω από τις λέξεις της, όμως, διαγράφεται κάτι ευρύτερο: μια μάχη για το ίδιο το μέλλον της ανεξάρτητης κινηματογραφικής κουλτούρας.επιχειρεί μια ριζοσπαστική επαναθεμελίωση του φεστιβάλ ως ζωντανού οργανισμού. Μέσα από τη συνέντευξή της στο Variety, η Τατλ δεν περιγράφει απλώς ένα κινηματογραφικό προγραμματισμό, αλλά επιδιώκει να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στην καθαρή τέχνη του auteur και την αναγκαιότητα της αγοράς, σε μια πόλη που η ιστορία της είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτική σύγκρουση.

ΣΧΕΤΙΚΑBerlinale: H Tρίσια Τατλ μένει, αλλά με αντισημιτικό χαλινάρι

Η ίδια δηλώνει χαρακτηριστικά: «Νιώθω σαν να έχω μαχητικά λόγια, αλλά με έναν πραγματικά θετικό τρόπο. Υπάρχει κάτι για κάθε αγοραστή, κάθε κοινό σε αυτόν τον διαγωνισμό. Κάθε ταινία αξίζει να βρίσκεται εκεί επειδή οι κινηματογραφιστές εργάζονται στο αποκορύφωμα της τέχνης τους».

Η Berlinale παραμένει το δεύτερο μεγαλύτερο φεστιβάλ παγκοσμίως μετά τις Κάννες, με τεράστια προσέλευση κοινού και επαγγελματιών: 336.000 εισιτήρια, 2.429 δημοσιογράφοι από 78 χώρες και 17.135 επαγγελματίες της βιομηχανίας το 2025. Το Ευρωπαϊκό Αγορά Φιλμ (European Film Market) λειτουργεί ως παράλληλος μηχανισμός κυκλοφορίας και κεφαλαιοποίησης του κινηματογραφικού προϊόντος. Η Berlinale είναι ταυτόχρονα λαϊκή γιορτή και εμπορικός κόμβος.

Η Τάτλ, Αμερικανίδα που διετέλεσε διευθύντρια του BFI London Film Festival για πέντε χρόνια, ανέλαβε το 2024 από τον Κάρλο Τσατριάν και τη Μαριέτ Ρίσενμπεκ με εντολή να «αναζωογονήσει» το φεστιβάλ και να το φέρει πιο κοντά στο κύρος των Καννών, χωρίς να θυσιάσει το auteur DNA του. Αυτή η ισορροπία διακρίνεται στο φετινό διαγωνιστικό πρόγραμμα: από το “Rosebush Pruning” του Καρίμ Αϊνούζ με τη Ράιλι Κίοου, τον Κάλουμ Τέρνερ και την Ελ Φάνινγκ ("Ήξερα ότι θα ήταν κάτι το ξεχωριστό"), μέχρι το “Josephine” της Μπεθ ντε Αραούχο με τον Τσάνινγκ Τέιτουμ και την Τζέμα Τσαν, και το “At the Sea” του Κορνέλ Μουντρούτσο με την Έιμι Άνταμς και τον Μπρετ Γκόλντσταϊν.

Η Berlinale της Τατλ αρνείται να διαχωρίσει τη φόρμα από το περιεχόμενο ή την τέχνη από την οικονομία. Η ίδια επιδιώκει να ενώσει τα «δύο ημισφαίρια του εγκεφάλου», το European Film Market και το δημόσιο πρόγραμμα, αναγνωρίζοντας ότι η επιβίωση του ανεξάρτητου σινεμά εξαρτάται από τη δύναμη της διανομής. «Θέλουμε πραγματικά η Berlinale να ενώσει τις δύο πλευρές του εγκεφάλου: την Ευρωπαϊκή Αγορά Κινηματογράφου και το δημόσιο πρόγραμμά μας. Πρέπει να αποδείξουμε στους αγοραστές και στους κινηματογραφιστές ότι μπορούμε να τους βοηθήσουμε να λανσάρουν μεγαλύτερες ταινίες και να τους βοηθήσουμε να βρουν τον κατάλληλο τύπο και τους κατάλληλους διανομείς».

Το φαινόμενο των Αμερικανών ηθοποιών που στρέφονται σε Ευρωπαίους δημιουργούς δεν είναι τυχαίο. ««Αμερικανοί παραγωγοί και ηθοποιοί χτίζουν ισχυρότερους δεσμούς με τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Είναι το είδος ανεξάρτητου σινεμά που το Χόλιγουντ συνήθιζε να κάνει πιο συχνά, ταινίες που παίρνουν ρίσκα και δεν είναι πολιτισμικά ριζωμένες μόνο σε μία επικράτεια».

Η πολιτική διάσταση παραμένει παρούσα. «Μας βάζουν αυτή την ταμπέλα περισσότερο απ’ όσο τη βάζουμε εμείς οι ίδιοι. Το Βερολίνο είναι μια πολιτική πόλη και έχει ένα πολύ ενεργό κοινό. Συχνά είναι η συζήτηση γύρω από τις ταινίες όσο και οι ίδιες οι ταινίες»

Απέναντι σε πολιτιστικά μποϊκοτάζ, η στάση της είναι σαφής: «Η Berlinale δεν μποϊκοτάρει εργαζόμενους του πολιτισμού. Οι καλλιτέχνες είναι αυτοί που μπορούν να κρατήσουν έναν καθρέφτη και να θέσουν δύσκολα ερωτήματα. Η απομόνωση δεν είναι η απάντηση»

Ωστόσο, η μεγαλύτερη «πολιτική μάχη» για την Τάτλ δεν είναι γεωπολιτική. Είναι υπαρξιακή. «Έχουμε προβλήματα υποδομής να λύσουμε. Πώς κρατάμε ζωντανές τις ανεξάρτητες αίθουσες; Πώς οι διανομείς που παίρνουν ρίσκα έχουν απόδοση; Πώς φτάνουμε σε νεότερα κοινά;»

Και τελικά, η ίδια συνοψίζει τον ρόλο των φεστιβάλ: «Βοηθάμε τη βιομηχανία και βοηθάμε το κοινό να ανακαλύψει νέα ταλέντα. Αν δεν το κάνουμε αυτό, ποιοι θα είναι η επόμενη γενιά δημιουργών;»