The great escaper

Σύνοψη: Το καλοκαίρι του 2014, ο 89χρονος Bernard Jordan έγινε διεθνώς γνωστός για την εντυπωσιακή του «απόδραση» από τον οίκο ευγηρίας όπου διέμενε, προκειμένου να τιμήσει τους βετεράνους στον εορτασμό της 70ής επετείου της Απόβασης στη Νορμανδία. Η πραγματική περιπέτεια, όμως, ήταν ο έρωτας και 60χρονος γάμος του με τη Ρενέ, μια εξίσου ασυμβίβαστη και περιπετειώδη γυναίκα.

Άποψη: Η τελευταία εμφάνιση στο κινηματογραφικό πανί του Michael Caine και της Glenda Jackson είναι μια ιστορία πολέμου (ή ειρήνης) και αγάπης, εμπνευσμένη από την πραγματική ιστορία του βετεράνου Bernard Jordan. Έχοντας ζήσει μια γεμάτη ζωή, μα με τις μνήμες του πολέμου ακόμα νωπές παρά τα 69 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει από τη λήξη του, ο βετεράνος δόκιμος του Βασιλικού Ναυτικού ξεκινά μια περιπέτεια ασύλληπτη για ένα άτομο της ηλικίας του, ορμώμενος από την επιθυμία να τιμήσει τους συντρόφους του στον πόλεμο, και έχοντας την απόλυτη στήριξη της ακόμα ερωτευμένης, μα εύθραυστης συζύγου του.

Ο Oliver Parker σκηνοθετεί μία στρωτή, καλογραμμένη ταινία, που χωρίς να μας προσφέρει κάποια ιδιαίτερα ανατρεπτική ματιά ούτε ένα ιδιαίτερα πρωτότυπο θέμα, μπαίνει κατευθείαν στην καρδιά μας, και κατορθώνει να μας εμπνεύσει, να μας συγκινήσει, και, διόλου αναπάντεχο, μέσα από μια μεγάλη απόδραση, να μας προσγειώσει κατευθείαν στην αποτρόπαια πραγματικότητα του πολέμου.

Η μεγάλη ανατροπή του δημιουργήματος του Parker και του σεναριογράφου William Ivory είναι ότι μεταφέρει το δράμα του πολέμου 70 χρόνια μετά. Υπάρχει πληθώρα (αντι)πολεμικών ταινιών εκεί έξω, που (ορθά) μας έχουν μεταφέρει στο πεδίο της μάχης, μας έχουν κάνει να αισθανθούμε τη μυρωδιά των ναπάλμ το πρωί, να πονέσουμε με την απώλεια μελών του σώματος, να θρηνήσουμε με τον θάνατο στρατιωτών και αθώων. Υπάρχουν όμως λίγες που ασχολούνται τόσο πολύ με τη συνεχόμενη και (πολλές φορές μη αναστρέψιμη) ζημιά που φέρνει ο πόλεμος μαζί του, όχι μόνο στους επιζώντες που έχουν οι ίδιοι υποστεί βλάβες εξαιτίας του, αλλά ακόμα και στους επιζώντες που κατά τα φαινόμενα έχουν αλώβητοι γλιτώσει.

Τα πλοκάμια του πολέμου είναι μακριά, επικίνδυνα, φονικά. Αυτό είναι το μεγάλο επίτευγμα της μεγάλης Απόδρασης – ότι καταφέρνει μέσα από μια συγκινητική ιστορία ρομαντικής αγάπης να καταδείξει την αναπόφευκτη δυστυχία του πολέμου. Και να μας θυμίσει ότι παρά τα χρόνια που πέρασαν από το τέλος του, οι συνέπειες είναι εκεί – και θα είναι, μετά από όλους τους πολέμους.

Για να το κάνει, ακολουθεί μια τεχνική λίγο-πολύ συνηθισμένη, που όμως στην προκειμένη περίπτωση φαίνεται αποτελεσματική. Αναμειγνύει το παρελθόν με το παρόν, με μια σειρά από flashbacks που μας μεταφέρουν στη μάχη, εστιάζοντας όμως στα συναισθήματα των χαρακτήρων και όχι στο τρομακτικό θέαμα.

Ολόκληρη η ταινία είναι, ουσιαστικά, μια σπουδή πάνω στους χαρακτήρες, με έμφαση, φυσικά, σε αυτόν του Bernard Jordan και της γυναίκας του, Rene. Η Glenda Jackson λάμπει δίπλα στον Caine, και ενσαρκώνει τη σύντροφό του χωρίς να τον επισκιάζει αλλά και χωρίς να μένει διακοσμητικά στο παρασκήνιο. Η Rene είναι μια γυναίκα δυναμική, ακόμα και στην προχωρημένη ηλικία της, που έχει συνειδητά δέσει τη ζωή της με αυτή του Bernard, λειτουργώντας ως αντίβαρο, φωνή λογικής, αστείρευτο συναίσθημα και κινητήριος δύναμη πίσω από την περιπέτειά του. Αντίστοιχα, ο Bernard είναι ένας  αισιόδοξος, μα μετρημένος άνθρωπος, εξίσου δεμένος με τη Rene, κουβαλώντας τους δικούς του δαίμονες που αποφασίζει μέσω της περιπέτειας να αντιμετωπίσει. Το ιδιαίτερο χιούμορ και των δύο προσθέτει στην ταινία (και τη ζωή) μια διάσταση πλήρως καλοδεχούμενη.

Δεν λείπουν από το The Great Escaper οι κάπως εύκολοι συναισθηματισμοί – ο ερωτευμένος νέος που χάθηκε νωρίς, η νοσοκόμα που δεν έχει γνωρίσει τη στοργή, τη βρίσκει, όμως, στους ηλικιωμένους που φροντίζει, οι ανίδεοι νέοι που φέρονται αλαζονικά αντί να τιμούν τους μεγαλύτερους. Το υλικό της, παρ' όλ' αυτά είναι τέτοιο, που της επιτρέπει -με την πολύτιμη βοήθεια του άψογου καστ- να υπερβεί τα συναισθηματικά τρικ αναμενόμενα στις ταινίες αυτού του είδους, και να φτάσει στην ουσία.