Το «Ambersons» του Όρσον Ουέλς ξαναγράφεται με AI

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία του σινεμά που μοιάζουν με τραύματα: πληγές που δεν κλείνουν ποτέ, γιατί κουβαλούν μαζί τους την αίσθηση μιας ανεκπλήρωτης υπόσχεσης. Η περίπτωση του The Magnificent Ambersons είναι ακριβώς αυτή. Το δεύτερο μεγάλου μήκους φιλμ του Όρσον Γουέλς, μετά τον Πολίτη Κέιν, υπήρξε θύμα της ίδιας του της εποχής: 131 λεπτά υλικού μειώθηκαν βίαια από την RKO σε 88, με την «ευγενική» βοήθεια του Ρόμπερτ Γουάιζ, που πρόσθεσε ένα ψευδώς αισιόδοξο τέλος. Οι 43 κομμένες και —υποτίθεται— καταστραμμένες εκείνες στιγμές έγιναν το θρυλικό «Άγιο Δισκοπότηρο του σινεμά», όπως τον αποκάλεσε ο Γουίλιαμ Φρίντκιν.

ΣΧΕΤΙΚΑThe lady from Shanghai

Κι όμως, το 2025, το τραύμα αυτό έρχεται να «ξανανοίξει» με απρόσμενο τρόπο. Η Amazon-backed Showrunner ανακοίνωσε ότι ετοιμάζει ένα πρωτόγνωρο εγχείρημα: ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης ικανό να δημιουργεί αφηγηματικές ταινίες μεγάλου μήκους, με πρώτο της τεστ την ανασύσταση των χαμένων λεπτών του Ambersons.

Ο σκηνοθέτης Μπράιαν Ρόουζ δηλώνει ότι έχει αφιερώσει πέντε χρόνια σε ψηφιακή ανακατασκευή σκηνικών και κάδρων, με βάση 30.000 καρέ που λείπουν. Πάνω σε αυτήν την αφετηρία, η Showrunner θα «στρώσει» layers τεχνητής νοημοσύνης, αναπαράγοντας πρόσωπα και κινήσεις του αρχικού καστ. Ο βετεράνος των VFX Τομ Κλάιβ, άλλοτε στη Metaphysic, έχει ήδη επιστρατευθεί στο εγχείρημα.

Παράλληλα, ο αρχειονόμος Τζόσουα Γκρόσμπεργκ συνεχίζει τον εμμονικό του αγώνα για να εντοπίσει τα χαμένα reels. Έχει ψάξει σε αρχεία, έχει μιλήσει με συλλέκτες, έχει κυνηγήσει φήμες από τη Βραζιλία —εκεί όπου, σύμφωνα με τα αρχεία της RKO, είχαν σταλεί δύο παρτίδες με 14 και 10 μπομπίνες για να μοντάρει ο Γουέλς, ενώ γύριζε το ανολοκλήρωτο It’s All True. Κάθε φορά, όμως, η ελπίδα διαψεύδεται.

Κι όμως, η φράση που παραμένει σαν κατάρα ή σαν ευλογία έρχεται από τα χείλη όσων είχαν δει κάποτε την πλήρη εκδοχή. Ο Ρόουζ, μιλώντας στον Guardian, θυμάται: «Οι λίγοι που είδαν την αρχική εκδοχή του Γουέλς πίστεψαν ότι ήταν η σπουδαιότερη ταινία που είχαν δει ποτέ».

Ακόμη κι έτσι, το ακρωτηριασμένο Ambersons κατάφερε να μπει το 1972 και το 1982 στη δεκάδα των κορυφαίων του Sight & Sound, να κρατήσει την 81η θέση το 2012 και να χαθεί οριστικά από το top-100 στη λίστα του 2022. Μια πορεία που δείχνει πόσο η απώλεια σβήνει τη μνήμη.

Αν το φιλόδοξο εγχείρημα της Showrunner θα αποδώσει ένα γνήσιο «νέο Ambersons» ή ένα υβρίδιο, ένα φιλμ-φάντασμα, μια μίμηση δίχως αύρα, μένει να το δούμε. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η υπόθεση γύρω από το χαμένο αριστούργημα του Γουέλς αποκτά ξανά φεστιβαλικό ενδιαφέρον και έντονη συζήτηση στην κινηματογραφική κοινότητα.