11o Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου: Η ανάδειξη της αδικίας

Το 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου συνεχίζεται μέχρι και για τις 30 του μήνα στη φιλόξενη πόλη της Καλαμάτας, ξεδιπλώνοντας τις θεματικές του και προσφέροντας μια ποικιλία βιωμάτων κι εμπειριών μέσα από τη δουλειά των κινηματογραφιστών που επιβεβαιώνουν για μια ακόμη φορά τον πολυσχιδή χαρακτήρα της διοργάνωσης.

ΣΧΕΤΙΚΑΤο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Πελοποννήσου ταξιδεύει στην Αθήνα

Σχετικά με το πρόγραμμα της 28ης Νοεμβρίου, αν θα έπρεπε να συνοψιστεί μέσα σε πολύ λίγα λόγια σχετικά με το ποιος ήταν ο βασικός του άξονας, ίσως η φράση-κλειδί να ήταν η ανάδειξη της αδικίας. Από την πολεμική ανταποκρίτρια Margaret Moth, κεντρικό πρόσωπο του «Μην Αποστρέφεις το Βλέμμα», που με την κάμερά της έκανε γνωστή σε εκατομμύρια ανθρώπους τη φρίκη του πολέμου καταγράφοντας μεταξύ άλλων τις συρράξεις στον Περσικό Κόλπο αλλά και στη Βοσνία τη δεκαετία του 1990, μέχρι την καταγγελία της αστυνομικής βίας στο «Γίνεται Πόλεμος Εκεί Έξω», η μεγάλη πλειοψηφία των φιλμ δίνει έμφαση στη σημασία μιας λογοδοσίας όσων καταπιέζουν και αυθαιρετούν μέσω της αποτύπωσης της πραγματικότητας με οποιονδήποτε τρόπο, είτε αυτός είναι μια φωτογραφική μηχανή για παράδειγμα είτε απλά η ίδια η μνήμη που πρέπει να διατηρηθεί ζωντανή στο πέρασμα του χρόνου.

Η ημέρα ξεκίνησε με το «Μην Αποστρέφεις το Βλέμμα», που ήδη αναφέραμε πως επικεντρώνεται στο έργο της καμεραγούμαν Margaret Moth που εργάστηκε για πολλά χρόνια στο CNN και κάλυψε πολλές από τις πιο σημαντικές εμπόλεμες συγκρούσεις στα τέλη του 20ου αιώνα, βάζοντας πολύ συχνά σε κίνδυνο τη ζωή της. Ακολούθησε η μικρού μήκους «Breaking Language», ένας στοχασμός πάνω στις συνθήκες που ζει η Κωφή κοινότητα και το πώς αυτή η ταυτότητα συνδυάζεται με την καλλιτεχνική έκφραση αλλά και με την πολιτική τοποθέτηση με την ευρύτερη έννοια.

Ο «Φάρος της Μνήμης», επίσης μικρού μήκους, αναβιώνει το τραύμα του ξεριζωμού ελέω Μικρασιατικής Καταστροφής αλλά και της ανταλλαγής των πληθυσμών που ακολούθησε μετά την επικύρωση της Συνθήκης της Λωζάνης, αν και η προσέγγιση του Τζορτζ Πελετίδη έχει περισσότερο στον πυρήνα της το πηγαίο ανθρώπινο συναίσθημα και λιγότερο την ιστοριογραφική ή διεθνολογική ανάλυση, και για αυτό έχει μεγάλες πιθανότητες να αγγίξει ευρύτερα κοινά.

Το «Γίνεται Πόλεμος Εκεί Έξω» αναλύει και συγκρίνει μεταξύ τους τρεις υποθέσεις δολοφονιών πολιτών από αστυνομικούς που σίγουρα μοιάζουν σε πολλά σημεία. Πρόκειται για τον Νίκο Σαμπάνη στην Ελλάδα, τον Ibrahima Bah στη Γαλλία και τον Chris Kaba στην Αγγλία. Το φιλμ αρθρώνει ένα ευθύ και καυστικό σχόλιο, τονίζοντας σωστά το ότι τα θύματα πλήρωσαν με τη ζωή τους το ότι άνηκαν σε μια στοχοποιημένη (ξεχωριστή για τον καθένα τους) κοινωνική ομάδα, σε μια συγκυρία που δυστυχώς ευνοεί τη μέχρι κι εγκληματική αυθαιρεσία των δυνάμεων καταστολής προκειμένου να επικρατήσει για διάφορες σκοπιμότητες μια πολύ συγκεκριμένη ατζέντα.

Το «Καλαί – Ντόβερ: Ατέλειωτη εξορία» σίγουρα μπορεί κάποιος να πει πως αποτελεί ξεκάθαρο παράδειγμα guerilla filmmaking, καθώς η κάμερα ακολουθεί μετανάστες την ώρα που προσπαθούν να διασχίσουν τη Μάγχη πάνω σε βάρκες που δεν είναι σίγουρο αν θα αντέξουν το βάρος δεκάδων ανθρώπων πάνω τους, ενώ η κάμερα του Julien Goudichaud αναδεικνύει το ευρύτερο προσφυγικό ζήτημα σε όλο του το εύρος, με κάποιες διαπιστώσεις που δεν είναι πάντοτε προφανείς (όπως για το γεγονός ότι οι ίδιοι οι διακινητές είναι συχνά και αυτοί θύματα της όλης συνθήκης μέσω διάφορων οδών).

Τα «Πρόβατα» του Ruud De Keyse άρεσαν πολύ στο κοινό λόγω της ιδιαίτερα πρωτότυπης κινηματογραφικής ματιάς τους και των ευρημάτων τους, ενώ το χιούμορ που διακρίνει την ταινία φαίνεται να χαρακτηρίζει και τον ίδιο τον δημιουργό της, καθώς στο σύντομο Q&A που ακολούθησε έδωσε μερικές ιδιαίτερα απολαυστικές απαντήσεις γύρω από την όλη δημιουργική διαδικασία αλλά και την ουσία του πονήματός του!

Το «On Lavender» είναι ένα πολύ αξιόλογο παράδειγμα ελληνικού ντοκιμαντέρ, με έναν μεγάλο αριθμό από εξομολογήσεις ατόμων που ανήκουν στη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα γύρω από το πώς φιλτράρουν το προσωπικό τους βίωμα με την ταυτότητα φύλου τους, τη σεξουαλικότητά τους, τον περίγυρό τους και την επιρροή που τους έχει ασκήσει σε βάθος χρόνου, είτε προς μια θετική είτε προς μια αρνητική κατεύθυνση, το πότε άρχισαν να καταλαβαίνουν τον εαυτό τους και το αν τελικά αυτή η διαδικασία της εσωτερικής ανακάλυψης σταματάει ποτέ. Όσα λέγονται έχουν όλα τρομερό ενδιαφέρον, και στο τέλος μένει κανείς με την αίσθηση πως έχει ακούσει ένα τόσο ποικιλόμορφο πλέγμα αφηγήσεων που έχει εμπλουτιστεί με ουσιαστικές γνώσεις γύρω από τα όσα πολύ σημαντικά θίγονται.

Τέλος, το «Ernest Cole, Χαμένος και Ανακτημένος» είναι το νέο ντοκιμαντέρ του Raoul Peck που κάποια χρόνια πίσω μας είχε εντυπωσιάσει με το πραγματικά εξαιρετικό και υποψήφιο για Όσκαρ «Δεν Είμαι ο Νέγρος σου» γύρω από τον συγγραφέα James Baldwin. Εδώ καταπιάνεται με τον φωτογράφο Ernest Cole, γεννημένο στη Νότια Αφρική, όπου με το μοναδικής ποιότητας έργο του κατέγραψε τη φρίκη των πολιτικών του απαρτχάιντ στη χώρα του. Ο Peck, πέρα και από το πολιτικοκοινωνικό υπόβαθρο του θέματός του, προσπαθεί παράλληλα να ολοκληρώσει ένα ψυχογράφημα της αινιγματικής και γοητευτικής αληθινής προσωπικότητας που βρίσκεται στην καρδιά του φιλμ και να εξερευνήσει το πώς το ατομικό ωθεί μέσα από κατάλληλες συνθήκες και τη δράση προς μια επίτευξη του συλλογικού καλού. Κι έτσι, πέρα από έναν ιδεολογικά συγκροτημένο σκελετό, «πιάνεται» και ο στόχος μιας συγκίνησης που πάει μακρύτερα από μια εγκεφαλικότητα.