O Oύβε Μπολ, το "Citizen Vigilante", η Ευρώπη του φόβου και η προβοκάτσια

Υπήρξε μια εποχή που ο Ούβε Μπολ αντιμετωπιζόταν κυρίως ως μια παράδοξη φιγούρα του κινηματογραφικού περιθωρίου: ένας δημιουργός που μετέτρεπε βιντεοπαιχνίδια σε καλτ αποτυχίες και ανώδυνες βίαιες περιπέτειες (βλέπε Bloodrayne, Stoic, Rampage, Attack on Darfour) και προκαλούσε περισσότερο γέλιο παρά ανησυχία.

Σήμερα, όμως, ο Γερμανός σκηνοθέτης επιστρέφει με το “Citizen Vigilante” και βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εντελώς διαφορετικής συζήτησης. Όχι για την αισθητική αξία της ταινίας του, αλλά για το πολιτικό της περιεχόμενο. Με τον Άρμι Χάμερ στον πρωταγωνιστικό ρόλο και με μια αφήγηση που τοποθετεί τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα στο κέντρο της δράσης, η νέα του ταινία φαίνεται να έχει προκαλέσει τόσο έντονες αντιδράσεις ώστε ο ίδιος να υποστηρίζει πως απαγορεύτηκε στη Γερμανία. Η κουβέντα πλέον δεν αφορά μόνο έναν αμφιλεγόμενο σκηνοθέτη, αλλά κυρίως τη σχέση ανάμεσα στην κινηματογραφική αναπαράσταση, τον πολιτικό λόγο και τα όρια της δημόσιας συζήτησης στη σύγχρονη Ευρώπη.

Ο ίδιος ο Μπολ δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας για το τι ακριβώς επιχειρεί να κάνει με το “Citizen Vigilante”: ο ίδιος δεν κρύβεται: η ταινία του είναι μια φουλ αντι-μεταναστευτική παραβολή. Πρόκειται, σύμφωνα με τις πρώτες περιγραφές, για μια ανοιχτά επιθετική αφήγηση απέναντι στη μετανάστευση, η οποία χρησιμοποιεί το σχήμα του εκδικητή πολίτη για να σχολιάσει τη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Ο Άρμι Χάμερ υποδύεται τον Σάντερς, έναν απλό πολίτη που έχει αγανακτήσει με αυτό που θεωρεί αυξανόμενη εγκληματικότητα από μεταναστευτικές ομάδες. Όταν αποφασίζει να πάρει τον νόμο στα χέρια του και να απαντήσει βίαια στους «τραμπούκους», μετατρέπεται σταδιακά σε λαϊκό ήρωα των social media. Κάτι σαν updated "Death wish" εναντίον μεταναστών.

Σύμφωνα με τον Μπολ, η γερμανική επιτροπή αξιολόγησης ταινιών FSK αρνήθηκε να δώσει στο φιλμ οποιαδήποτε από τις ταξινομήσεις που θα επέτρεπαν την κανονική εμπορική του κυκλοφορία. Για τον ίδιο, η απόφαση αυτή ισοδυναμεί με έμμεση απαγόρευση. Επιμένει ότι το “Citizen Vigilante” δεν είναι πιο βίαιο από ταινίες όπως το “John Wick” ή το “The Equalizer”, οι οποίες κυκλοφόρησαν χωρίς αντίστοιχα προβλήματα. Κατά την άποψή του, το ζήτημα δεν είναι η βία αλλά το περιεχόμενο. Ο Μπολ κατηγορεί ανοιχτά τις γερμανικές αρχές ότι χρησιμοποιούν την προστασία των ανηλίκων ως δικαιολογία για να εμποδίσουν μια ταινία που παρουσιάζει, όπως λέει, «την πραγματικότητα ότι η μαζική μετανάστευση από κυρίως ισλαμικές χώρες έχει υπονομεύσει σοβαρά την ασφάλεια στην Ευρώπη».

Το εντυπωσιακό είναι ότι ο σκηνοθέτης δεν προσπαθεί ούτε στιγμή να αμβλύνει τις γωνίες της συζήτησης. Αντιθέτως, φαίνεται σχεδόν να απολαμβάνει τη σύγκρουση. «Αν είχα κάνει μια ταινία για πέντε νεοναζί που βιάζουν μια μετανάστρια, θα τα πήγαινε πολύ καλά στη Γερμανία. Αλλά τώρα η δική μου ταινία απαγορεύεται επειδή έκανα μια ταινία για την πραγματικότητα», δήλωσε. Μια δήλωση που φωνάζει «Ούβε Μπολ». Υπερβολική, προκλητική και σχεδιασμένη για να προκαλέσει ακριβώς την αντίδραση που προκαλεί.

Η αλήθεια είναι ότι ο σκηνοθέτης είχε προειδοποιήσει από νωρίς για το τι ετοίμαζε. Όταν το πρότζεκτ ανακοινώθηκε με τον τίτλο “Dark Knight”, είχε περιγράψει την ταινία ως επιστροφή στο πνεύμα του “Rampage”, χαρακτηρίζοντάς την «μια πολύ σκοτεινή και βίαιη ταινία» που εξερευνά τη σημερινή ευρωπαϊκή πραγματικότητα μέσα από τη «μεταναστευτική κατάσταση», συμπεριλαμβανομένων «βιασμών και επιθέσεων με μαχαίρια». 

Στο μεταξύ, το “Citizen Vigilante” αποτελεί και κάτι ακόμη: το μεγάλο στοίχημα επιστροφής του Άρμι Χάμερ. Ο ηθοποιός, ο οποίος βρέθηκε εκτός βιομηχανίας μετά τις κατηγορίες που εμφανίστηκαν εναντίον του το 2021, έχει μιλήσει ανοιχτά για το πόσο καταστροφική υπήρξε η περίοδος που ακολούθησε. Πρόσφατα χαρακτήρισε όλη την εμπειρία «βίαιη», λέγοντας ότι «ακυρώθηκε» δημόσια και έμεινε «χωρίς χρήματα». Τώρα ελπίζει ότι το “Citizen Vigilante” θα λειτουργήσει ως η μεγάλη του επιστροφή.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η ταινία έχει ήδη πετύχει κάτι που πολλές παραγωγές εκατομμυρίων δολαρίων δυσκολεύονται να καταφέρουν: να κάνει τον κόσμο να μιλά γι’ αυτήν πριν καν τη δει. Είτε κάποιος θεωρεί το φιλμ επικίνδυνη πολιτική προπαγάνδα είτε μια προκλητική άσκηση πάνω στην ελευθερία της έκφρασης, το “Citizen Vigilante” φαίνεται καταδικασμένο να γίνει αντικείμενο συζητήσεων.