Νεαρές μητέρες

Σύνοψη: Πέντε νεαρές μητέρες, η Τζέσικα, η Πέρλα, η Τζούλι, η Ναΐμα και η Αριάν,βρίσκουν καταφύγιο σ’ ένανξενώνα. Όλες έχουν μεγαλώσει κάτω από δύσκολες συνθήκες, ωστόσο αγωνίζονται να αποκτήσουν μιακαλύτερη ζωή για τις ίδιες και τα παιδιά τους παρά την αντίξοη πραγματικότητα

Άποψη: Οι αδερφοί Dardenne στην πραγματικότητα δεν υπήρξαν σε καμιά φάση της σκηνοθετικής τους πορείας αυτό που θα αποκαλούσε κανείς «εκτός φόρμας», όσο και αν πολλοί τοποθετήθηκαν αντίθετα με αυτήν την άποψη την περίοδο που κυκλοφόρησε το «Άγνωστο Κορίτσι» στις αίθουσες, και ως έναν βαθμό τα ίδια έγιναν και λίγα χρόνια αργότερα με το «Ανάμεσα μας» (αν και στην εν λόγω περίπτωση έπαιξε ρόλο και η έμμεση πολιτική τοποθέτηση πάνω στο θέμα που εξεταζόταν, που έγινε αντιληπτή ως αντιδραστική από αρκετούς).

Η νέα τους ταινία ξεκινάει κάπως «ταπεινά», για να αναπτύξει στα επόμενα λεπτά τις τέσσερις βασικές ιστορίες πάνω στις οποίες στηρίζεται η δραματουργία και να συνθέσει ένα περίτεχνο και πλούσιο μωσαϊκό, που αποτυπώνει πολλαπλές πλευρές της μητρότητας με τρόπο συναισθηματικά έντονο και που δεν εξωραΐζει τις αλήθειες που μοιράζεται με τον θεατή για να τον ανακουφίσει πρόσκαιρα.

Πιστοί στη νοοτροπία του τύπου σινεμά που υπηρετούν εδώ και αρκετές δεκαετίες, δεν εμπλουτίζουν κυνικά όσα αφηγούνται με στρατηγικά τοποθετημένες ανάπαυλες και κορυφώσεις προς χειραγώγηση του κοινού, απλά αφήνουν το κάθε μονοπάτι να εξαπλωθεί φυσικά, σαν μια «φέτα ζωής», όπου είναι λογικό μια σειρά βιωμάτων αναπόφευκτα να έχει μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση από κάποια άλλη αντίστοιχη.

Η ματιά τους είναι σταθερά κοινωνιοκεντρική, πάντα βρίσκεται ακόμη και στο φόντο ένα «κατηγορώ» (ξεκάθαρο αλλά όχι κραυγαλέο) απέναντι σε μια πολιτεία που διαχρονικά φροντίζει από ελάχιστα ως καθόλου μερικά από τα πιο ευάλωτα μέλη της.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι παραγκωνίζονται οι προσωπικές πτυχές των διαδρομών των ηρωίδων εντός της πλοκής, που σκιαγραφούν την ψυχολογία τους με σεβασμό, με μια οπτική εκ μέρους των Dardenne που δεν φαντάζει επικριτική ούτε για μια στιγμή, αλλά αντιθέτως, αγκαλιάζει αρετές και ατέλειες μαζί. Μετατρέπουν το φαινομενικά μικρό ανθρώπινο δράμα σε κάτι ευρύ και σχεδόν επικό λόγω των επιπέδων μέσω των οποίων ανατέμνουν την προβληματική τους.

Το τρίπτυχο πάνω στο οποίο πατάει η ανάλυση για την καθεμία από τις νεαρές μητέρες μεμονωμένα (σχέσεις με γονείς, σχέσεις με πατέρα του παιδιού και σχέση με το ίδιο το παιδί) φαίνεται εκ πρώτης όψεως απλό, είναι όμως ένα μοντέλο που καλύπτει όλες τις διαστάσεις των συνθηκών που τις χαρακτηρίζουν, από το εισόδημα και το προσωπικό αξιακό σύστημα μέχρι το στάδιο της ατομικής ωρίμανσης και το εκάστοτε πολιτισμικό υπόβαθρο.

Ακόμη όμως και αυτή η μελετημένη θεώρηση δεν θα είχε την ίδια βαρύτητα αν ο συναισθηματικός αντίκτυπος από τα δρώμενα ήταν μικρότερος σε έκταση. Οι «Νεαρές Μητέρες» κατορθώνουν να αγγίξουν βαθιά γιατί φέρνουν τον σινεφίλ αντιμέτωπο με τις πιο εύθραυστες προεκτάσεις της γονεϊκής ιδιότητας, αλλά και με εκείνες που δεν συζητιούνται ευρέως γιατί κουβαλάνε ακόμη και σήμερα το στίγμα ενός οιονεί ταμπού (για παράδειγμα μια μάνα που δεν νιώθει αγάπη για το μωρό της).

Με όλα αυτά τα δεδομένα στο τραπέζι είναι απολύτως δικαιολογημένη η βράβευση για το σενάριο στις Κάννες, αν και η αξία του φιλμ είναι τόσο αυταπόδεικτη που σίγουρα δεν έχει ανάγκη οποιαδήποτε επιβεβαίωση τέτοιας μορφής. Η αποσπασματική δομή που επιλέγεται ίσως αποξενώσει ορισμένους που προτιμούν πιο εστιασμένες εξιστορήσεις, όμως η υπόγεια συγκινησιακή δύναμη πίσω από τις εικόνες εγγυάται μια κινηματογραφική εμπειρία ιδιαίτερα αξιομνημόνευτη, που αξίζει να καταταχτεί ανάμεσα στις σπουδαίες στιγμές της έτσι και αλλιώς αξιοζήλευτης φιλμογραφίας των Dardenne.