O κινηματογράφος που έστησε ένας Γάλλος στην έρημο του Σινά για να δει το Dune

Μια σειρά από άδεια καθίσματα στην καρδιά της ερήμου του Σινά στέκονται ως μνημείο μιας κινηματογραφικής πράξης που δεν συνέβη ποτέ. Η ανακάλυψη του Εσθονού φωτογράφου Κάουπο Κίκας δεν αποκαλύπτει απλώς ένα εγκαταλελειμμένο κτίσμα, αλλά την οντολογική ματαίωση της ίδιας της κινηματογραφικής εμπειρίας, εκεί όπου η άμμος αντικαθιστά το φως και η σιωπή τον ήχο. 

Αν έχεις βρεθεί ποτέ μόνος σου σε κινηματογράφο και σου φάνηκε περίεργο, διάβασε αυτό: υπάρχει ένα ολόκληρο σινεμά στη μέση της ερήμου του Σινά που δεν είχε ποτέ ούτε έναν θεατή. Ούτε έναν. Και όχι επειδή δεν πήγε κανείς — αλλά επειδή δεν προβλήθηκε ποτέ τίποτα.

Η αφήγηση ξεκινά με έναν ανώνυμο Γάλλο — μια φιγούρα που μοιάζει να ανήκει περισσότερο στη μυθολογία παρά στην πραγματικότητα. Ένας άνθρωπος με χρήματα, φαντασία και, όπως υπονοείται, μια θολή σχέση με τη λογική, αποφασίζει στην αυγή της νέας χιλιετίας να χτίσει ένα σινεμά στη μέση της ερήμου.

Την ιστορία έφερε στο φως ο Εσθονός φωτογράφος Κάουπο Κίκκας, ο οποίος εντόπισε το εγκαταλελειμμένο υπαίθριο σινεμά και το κατέγραψε. Και όχι, δεν είναι CGI ούτε κάποια viral φάρσα — υπάρχει κανονικά, ακόμα και στο Google Maps, με σειρές από καθίσματα να κοιτούν μια οθόνη που δεν άναψε ποτέ.

Η ιστορία πίσω από αυτό είναι ακόμα πιο απίθανη. Σύμφωνα με τον Κίκκας, το σινεμά κατασκευάστηκε γύρω στην αλλαγή της χιλιετίας από έναν Γάλλο με αρκετά χρήματα και ακόμα περισσότερη φαντασία. Και δεν μιλάμε για κάτι πρόχειρο. Ο άνθρωπος πήγε στο Παρίσι, βρήκε χρηματοδότηση, ταξίδεψε στο Κάιρο για να αγοράσει αυθεντικά παλιά καθίσματα και εξοπλισμό προβολής, επέστρεψε στο Σινά, έστησε γεννήτρια, έφερε μέχρι και τεράστιο τρακτέρ για να σηκώσει την οθόνη, με σκοπό να δει το Dune του Ντέιβιντ Λιντς (ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΗ ΙΔΕΑ). Όλα έτοιμα για πρεμιέρα.

Και τότε… τίποτα.

Τη βραδιά των εγκαινίων, η γεννήτρια «χάλασε». Ή, πιο συγκεκριμένα, μάλλον σαμποταρίστηκε. Οι τοπικές αρχές και κάποιοι από τους κατοίκους δεν ενθουσιάστηκαν ιδιαίτερα με την ιδέα ενός Ευρωπαίου που έστηνε σινεμά στη μέση της ερήμου. Το αποτέλεσμα; Καμία προβολή. Ποτέ.

Και αν όλο αυτό ακούγεται σαν σενάριο ταινίας, περίμενε το καλύτερο. Ο ίδιος ο Κίκκας το περιγράφει έτσι: «Μια ηλιόλουστη μέρα στην αρχή αυτής της χιλιετίας ένας τρελός Γάλλος βρέθηκε στην έρημο του Σινά. μετά από μερικές ρουφηξιές από έναν μαγικό καπνό αναρωτήθηκε – πώς γίνεται να μην υπάρχουν σινεμά στη μέση της ερήμου; πέταξε πίσω στο Παρίσι και κανόνισε κάποια χρήματα. μετά πήγε στο Κάιρο για να αγοράσει αυθεντικά παλιά καθίσματα και εξοπλισμό προβολής από έναν παλιό κινηματογράφο. έπειτα επέστρεψε στο Σινά, έφερε μια γεννήτρια για ρεύμα και ένα τεράστιο τρακτέρ για να σηκώσει την οθόνη που έμοιαζε με γιγάντιο πανί. και τώρα όλα ήταν λίγο πολύ έτοιμα για την πρεμιέρα. μόνο που ξέχασε μια λεπτομέρεια: ότι αυτή η όμορφη έρημος βρίσκεται στην Αίγυπτο. μια χώρα όπου οι τοπικές αρχές δεν είναι και τόσο ευχαριστημένες με τέτοιο ενθουσιασμό και πνεύμα, ειδικά όταν προέρχεται από έναν τρελό Γάλλο… το βράδυ της πρεμιέρας όλα πήγαν “κατά λάθος” στραβά, η γεννήτρια σαμποταρίστηκε και καμία ταινία δεν προβλήθηκε ποτέ σε αυτό το σινεμά στο τέλος του κόσμου. κι έτσι παραμένει εκεί και περιμένει – ένα μνημείο από μια άλλη πραγματικότητα και εποχή...»

Ο ίδιος ο Κίκκας εξηγεί: «Η Αίγυπτος είναι και ήταν κάπως ένα αστυνομικό κράτος. Στο Σινά απαγορεύεται στην πραγματικότητα να πας στην έρημο αν δεν συμμετέχεις σε κάποια οργανωμένη εκδρομή ή ταξίδι. Αυτές οι εκδρομές σε πηγαίνουν πάντα στα ίδια μέρη και στην πραγματικότητα μία διαδρομή περνά μόλις δύο μίλια από το σινεμά. Νομίζω ότι οι περισσότεροι ντόπιοι γνωρίζουν αυτό το μέρος αλλά λόγω της “σύγχυσης” ανάμεσα σε αυτόν τον Γάλλο, την τοπική κυβέρνηση και τους Βεδουίνους, είναι ένα θέμα για το οποίο δεν μιλάει κανείς πραγματικά». 

Όσο για τον ίδιο τον «τρελό Γάλλο»; Αγνοείται. 

«Δεν γνωρίζω προσωπικά αυτόν τον τύπο αλλά ένας φίλος που με πήγε εκεί τον γνώριζε και μάλιστα τον είχε βοηθήσει. Μετά την αποτυχία του σινεμά ο Γάλλος εξαφανίστηκε, γιατί κάποιος είχε χρηματοδοτήσει το πρότζεκτ και προφανώς τα χρήματα χάθηκαν. Ίσως εμφανιστεί σύντομα ή ίσως κάποιος άλλος να βγει μπροστά που ξέρει περισσότερα, δεν ξέρω...»

Σήμερα, το σινεμά αυτό παραμένει εκεί: καθίσματα στη σειρά, οθόνη στημένη, άμμος παντού. Ένα project που δεν ολοκληρώθηκε ποτέ — και ίσως γι’ αυτό είναι τόσο συναρπαστικό.