Disclosure day

Αν ανακάλυπτες ότι δεν είμαστε μόνοι, αν κάποιος σου το έδειχνε, σου το αποδείκνυε, θα σε τρομοκρατούσε; Αυτό το καλοκαίρι, η αλήθεια ανήκει σε επτά δισεκατομμύρια ανθρώπους. Πλησιάζουμε όλο και περισσότερο στην Ημέρα Αποκάλυψης.

Ο Στίβεν Σπίλμπεργκ επιστρέφει στο είδος που τον καθιέρωσε, προσφέροντάς μας μια ταινία που συνδυάζει την αδρεναλίνη του μπλοκμπάστερ με μια σπάνια, σχεδόν ενοχλητική ηθική πολυπλοκότητα. Το Disclosure Day είναι μια ορμητική διαδρομή για το τι σημαίνει αλήθεια σε έναν κόσμο που έχει μάθει να ζει με τα ψέματα, επιβεβαιώνοντας πως ο τεράστιος αυτός δημιουργός ξέρει να κάνει ακόμα και το πιο απλό frame να μοιάζει με ιεροτελεστία. Μια ταινία που μοιάζει ταυτόχρονα με κατασκοπικό θρίλερ, υπαρξιακό δράμα και στοχασμό πάνω στην ίδια τη δύναμη της εικόνας. Το Disclosure Day είναι ακατάστατο σε σημεία, υπερφορτωμένο σε ιδέες και κάποιες στιγμές φλύαρο, αλλά είναι επίσης το είδος του μεγάλου χολιγουντιανού θεάματος που σπανίζει πλέον: μια παραγωγή που θέλει να διασκεδάσει το κοινό χωρίς να σταματήσει ούτε στιγμή να σκέφτεται.

Μια ταινία που αντιμετωπίζει το κοινό σαν θεατές και όχι σαν καταναλωτές περιεχομένου. Το Disclosure Day δεν είναι από εκείνα τα σύγχρονα μπλοκμπάστερ που εξαντλούνται στην ανακύκλωση αναφορών ή στην αδιάκοπη προετοιμασία του επόμενου κεφαλαίου ενός κινηματογραφικού σύμπαντος. Αντίθετα, μοιάζει με έργο ενός δημιουργού που εξακολουθεί να πιστεύει ότι η περιπέτεια μπορεί να συνυπάρξει με τις ιδέες, ότι το σινεμά μπορεί να είναι ταυτόχρονα θέαμα και ερώτημα.

Και ξενίζει αλλά και εντυπωσιάζει κιόλας, το γεγονός πως ο Σπίλμπεργκ επιλέγει να ξεκινήσει την ιστορία του σχεδόν από τη μέση. Εκεί όπου οι περισσότερες ταινίες επιστημονικής φαντασίας θα αφιέρωναν μία ώρα στην ανακάλυψη εξωγήινης ζωής, το Disclosure Day θεωρεί ότι όλα αυτά έχουν ήδη συμβεί. Ο Ντάνιελ Κέλνερ του Τζος Ο’Κόνορ γνωρίζει ήδη την αλήθεια. Οι σκιώδεις μηχανισμοί συγκάλυψης βρίσκονται ήδη σε λειτουργία. Η συνωμοσία δεν αποκαλύπτεται σταδιακά· προϋπάρχει. Αυτή η επιλογή δίνει στην ταινία έναν αδιάκοπο παλμό. Από τα πρώτα λεπτά, όλα βρίσκονται σε κίνηση. Άνθρωποι κυνηγούν ανθρώπους. Πληροφορίες αλλάζουν χέρια. Μυστικά απειλούν να εκραγούν στο φως. Και κάπου μέσα σε αυτή τη δίνη βρίσκεται μια γυναίκα που αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο με τρόπους που αψηφούν κάθε λογική εξήγηση.

Η Έμιλι Μπλαντ κουβαλά μεγάλο μέρος του συναισθηματικού βάρους της ταινίας και το κάνει με αξιοσημείωτη αυτοπεποίθηση. Ο χαρακτήρας της θα μπορούσε εύκολα να μετατραπεί σε έναν ακόμη «εκλεκτό» σωτήρα της ανθρωπότητας, όμως η ηθοποιός τον κρατά γειωμένο στην ανθρώπινη αμηχανία. Υποδύεται μια γυναίκα που τρομοκρατείται από το περπωμένο της. Απέναντί της, ο Τζος Ο’Κόνορ αποφεύγει τον ηρωισμό της παλιάς σχολής και επιλέγει κάτι πιο εύθραυστο. Ο Ντάνιελ δεν είναι ένας ατρόμητος πολεμιστής, αλλά ένας άνθρωπος που δείχνει διαρκώς να βρίσκεται ένα βήμα πριν από την εξάντληση.

Αυτό που λειτουργεί ιδιαίτερα καλά είναι ο τρόπος με τον οποίο ο Σπίλμπεργκ χρησιμοποιεί τους πρωταγωνιστές του ως φορείς διαφορετικών ιδεών. Ο Ντάνιελ εκπροσωπεί την ανάγκη για αλήθεια. Η Μάργκαρετ της Μπλαντ την ενσυναίσθηση. Ο Ούγκο του Κόλμαν Ντομίνγκο τη συλλογική ευθύνη. Και ο Νόα του Κόλιν Φερθ την εξουσία που έχει επενδύσει τα πάντα στη διατήρηση του ψέματος.

Αν υπάρχει ένας πραγματικός πρωταγωνιστής πέρα από το καστ, αυτός είναι ο Γιανούς Καμίνσκι. Η φωτογραφία δημιουργεί την αφήγηση. Η κάμερα κινείται ασταμάτητα, περιστρέφεται γύρω από πρόσωπα, διασχίζει χώρους, καταργεί τη σταθερότητα. Σπάνια έχεις την αίσθηση ότι παρακολουθείς σκηνοθετημένες σκηνές. Περισσότερο μοιάζει σαν να έχεις παγιδευτεί μέσα σε ένα ρεύμα γεγονότων που δεν σου επιτρέπει να πάρεις ανάσα. 

Το Disclosure Day δεν είναι αψεγάδιαστο. Ο Ντέιβιντ Κεπ γεμίζει το σενάριο με τόσες ιδέες που συχνά μοιάζει να παλεύει να τις συγκρατήσει όλες μαζί. Υπάρχουν διάλογοι που ακούγονται πιο διδακτικοί απ’ όσο θα έπρεπε. Ορισμένες θεματικές γραμμές αναπτύσσονται με μεγαλύτερη έμφαση απ’ όση χρειάζονται. Και μερικά ψηφιακά εφέ, ειδικά σε σκηνές με ζώα, μοιάζουν παράξενα αδύναμα για παραγωγή τέτοιου μεγέθους.

Κι όμως, ακόμη και στις πιο αδέξιες στιγμές του, το φιλμ διατηρεί την φιλοδοξία του. Ο Σπίλμπεργκ δεν ενδιαφέρεται απλώς να αφηγηθεί μια ιστορία εξωγήινης αποκάλυψης. Χρησιμοποιεί αυτή την ιστορία για να μιλήσει για την αλήθεια, την πίστη, τη μνήμη, την εικόνα και τη δυνατότητα των ανθρώπων να συνδεθούν μεταξύ τους.Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα που θέτει η ταινία, είναι τι θα συνέβαινε αν όλοι αναγκαζόμασταν να αντιμετωπίσουμε μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια ταυτόχρονα. Θα μας έφερνε πιο κοντά ή θα μας χώριζε ακόμη περισσότερο; Θα κατέρρεαν οι βεβαιότητές μας ή θα ανακαλύπταμε νέες;

Σε μια εποχή όπου ο κυνισμός έχει γίνει σχεδόν υποχρεωτικός, το Disclosure Day τολμά να υπερασπιστεί την πίστη στην ανθρώπινη σύνδεση. Την ενσυναίσθηση. "Παλιομοδίτικο", αλλά απαραίτητο.