Η Κλαούντια Καρντινάλε ήταν ταυτόχρονα γήινη και απλησίαστη

Η Κλαούντια Καρντινάλε, η θρυλική Ιταλίδα ηθοποιός που σημάδεψε τον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο κινηματογράφο με ερμηνείες σε ταινίες-ορόσημα όπως το 8½ του Φεντερίκο Φελίνι, το Ο Γατόπαρδος και το Ρόκο και τ’ αδέλφια του του Λουκίνο Βισκόντι, το Once Upon a Time in the West του Σέρτζιο Λεόνε και το The Pink Panther του Μπλέικ Έντουαρντς, πέθανε σε ηλικία 87 ετών.

Η Καρντινάλε υπήρξε μια από τις πιο αινιγματικές φιγούρες του ιταλικού και ευρωπαϊκού σινεμά. Τοποθετημένη ανάμεσα στις «μεγάλες κυρίες» της μεταπολεμικής Ιταλίας, ποτέ δεν εντάχθηκε πλήρως σε κανένα καλούπι. Αν η Άννα Μανιάνι υπήρξε η ενσάρκωση του λαϊκού πάθους, η Σοφία Λόρεν η μυθική προσωποποίηση του ιταλικού ερωτισμού και η Μόνικα Βίτι η πρωτοπόρα μούσα της μοντερνιστικής αλλοτρίωσης του Αντονιόνι, τότε η Καρντινάλε κατέκτησε μια τέταρτη, πιο αμφίσημη περιοχή: της γυναίκας-φάντασμα, της μούσας που ταλαντεύεται ανάμεσα στο σώμα και την ιδέα, ανάμεσα στην ιστορία και στο όνειρο.

Γεννημένη στην Τύνιδα από Σικελούς γονείς, δίγλωσση και «ξένη» στον ίδιο τον ιταλικό λόγο μέχρι την ενηλικίωσή της, η Καρντινάλε έφερε στην οθόνη εκείνο το στοιχείο της αλλοτριωμένης ταυτότητας. Η καριέρα της άρχισε σχεδόν τυχαία με τον Μονιτσέλι (Big Deal on Madonna Street, 1958) και γρήγορα την οδήγησε στους μεγάλους δημιουργούς της εποχής. Με τον Βισκόντι (Rocco και τ’ αδέλφια του, Ο Γατόπαρδος) υπήρξε όχι απλώς η νέα γυναίκα δίπλα στον Αλέν Ντελόν αλλά το ζωντανό πρόσωπο μιας Ιταλίας που προσπαθούσε να μετεξελιχθεί. Με τον Φελίνι, στο 8½ (1963), ενσάρκωσε το άπιαστο όνειρο του δημιουργού: ένα βλέμμα που συγχωρεί και υποδέχεται, μια υπόσχεση συμφιλίωσης με την ίδια την τέχνη. Και με τον Λεόνε, στο Once Upon a Time in the West (1968), έγινε η προσωποποίηση της ίδιας της αμερικανικής Δύσης που γεννιέται μέσα από τον θάνατο και την απώλεια.

Η φιλμογραφία της εκτείνεται από εμπορικά εγχειρήματα όπως το The Pink Panther (1963) έως ριψοκίνδυνα καλλιτεχνικά σχέδια όπως το Fitzcarraldo του Βέρνερ Χέρτζογκ(1982). Κι όμως, σε κάθε περίπτωση διατηρούσε εκείνη τη βραχνή φωνή, εκείνο το χαμόγελο, εκείνη την παρουσία που μπορούσε να είναι ταυτόχρονα γήινη και απλησίαστη.

Η προσωπική της ζωή περιλάμβανε και δύσκολες στιγμές. Σε συνέντευξή της στο Variety το 2017 αποκάλυψε ότι είχε μείνει έγκυος έπειτα από βιασμό σε εφηβική ηλικία και αναγκάστηκε να παρουσιάσει τον γιο της Patrick ως αδελφό της επί επτά χρόνια. 

Τιμήθηκε με πλήθος βραβείων: Χρυσό Λιοντάρι καριέρας στο Φεστιβάλ Βενετίας (1993), Τιμητική Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο (2002) και Career David στα David di Donatello (1997), ενώ είχε βραβευθεί και με δύο David καλύτερης ηθοποιού.

Η Κλαούντια Καρντινάλε δεν υπήρξε απλώς σταρ: ήταν σύμβολο ενός σινεμά που ταλαντευόταν ανάμεσα στο όνειρο και τη σάρκα, στο μελόδραμα και το μοντέρνο, στον ευρωπαϊκό στοχασμό και το χολιγουντιανό γκλάμουρ.