Στίβεν Σόντερμπεργκ: «Λατρεύω να κάνω ταινίες. Απλώς μισώ τη βιομηχανία»

Από την παραχάραξη πινάκων μέχρι τα deepfakes του Τζον Λένον, ο πιο παραγωγικός και απρόβλεπτος σκηνοθέτης της Αμερικής επιστρέφει με μια μαύρη κωμωδία δωματίου. Με αφορμή το νέο του φιλμ The Christophers, δίνει μια απολαυστικά εκτενή συνέντευξη όπου μιλά για τη Μικαέλα Κόελ, τον Ίαν ΜακΚέλεν, τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ, τον Τζον Λένον, το AI και το ενδεχόμενο ότι ο κινηματογράφος ίσως έχει ήδη πει τα σημαντικότερα πράγματά του. O ίδιος ο Σόντερμπεργκ παραδέχεται ότι μισεί τη βιομηχανία, αλλά λατρεύει να γυρίζει ταινίες σε 18 μέρες χρησιμοποιώντας την κάμερα σαν να είναι το δικό του iPhone.

ΣΧΕΤΙΚΑThe Christophers

Το The Christophers είναι από εκείνες τις ταινίες που δύσκολα περιγράφονται σε μία πρόταση χωρίς να ακούγονται παράξενες. Μια ζωγράφος και πλαστογράφος έργων τέχνης προσλαμβάνεται για να ολοκληρώσει κρυφά ημιτελείς πίνακες ενός γερασμένου καλλιτέχνη, ώστε τα παιδιά του να τους πουλήσουν μετά τον θάνατό του και να βγάλουν περιουσία. Λίγο σπό δράμα, από μαύρη κωμωδία, σαν σχόλιο πάνω στην εμπορευματοποίηση της τέχνης. 

Στο κέντρο βρίσκονται η Μικαέλα Κόελ και ο Ίαν ΜακΚέλεν, ένα ζευγάρι ηθοποιών που δύσκολα θα φανταζόταν κανείς μαζί στην ίδια ταινία. Ο Σόντερμπεργκ όμως ήξερε ακριβώς γιατί τους ήθελε. «Απλώς λάτρευα την ιδέα να βλέπω τη Μικαέλα και τον Ίαν μαζί στο ίδιο κάδρο», λέει.

Ο σκηνοθέτης αποκαλύπτει επίσης ότι το σενάριο άλλαξε σημαντικά κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης. Η αρχική ιδέα ήταν πολύ πιο σκοτεινή. «Η αρχική μου πρόταση προς τον Εντ έγερνε πολύ περισσότερο προς την περιοχή της Πατρίσια Χάισμιθ. Ήταν πιο σκοτεινή, σχεδόν δυσάρεστη. Ο χαρακτήρας της νεαρής γυναίκας ήταν πολύ λιγότερο ανοιχτός. Την φανταζόμουν σαν τον Τομ Ρίπλεϊ». Ευτυχώς, όπως παραδέχεται ο ίδιος, ο σεναριογράφος Εντ Σόλομον πήγε την ιστορία αλλού.

Το πιο διαβαστερό κομμάτι της συνέντευξης όμως δεν αφορά την ταινία, αλλά τον ίδιο τον Σόντερμπεργκ. Σε κάποια στιγμή η κουβέντα επιστρέφει στην περίφημη περίοδο όπου είχε ανακοινώσει ότι εγκαταλείπει τον κινηματογράφο για να γίνει ζωγράφος. Η απόφαση δεν κράτησε πολύ. «Περίπου τρεις μήνες», λέει γελώντας. «Όταν επέστρεψα στο πλατό, συνειδητοποίησα ότι μου αρέσει αυτή η δουλειά. Απλώς μισώ τη βιομηχανία. Και έπρεπε να μάθω να ξεχωρίζω καλύτερα αυτά τα δύο πράγματα».

Ο Σόντερμπεργκ μιλά επίσης για τη σκηνοθεσία ηθοποιών και παραδέχεται ότι δίνει ελάχιστες ψυχολογικές οδηγίες. «Οι σημειώσεις μου είναι κυρίως σωματικές». Ή όπως το θέτει πιο συγκεκριμένα: «Μπορεί να είναι κάτι τόσο συγκεκριμένο όσο το “μην σηκώσεις το βλέμμα σου μέχρι εκείνη τη γραμμή”». Για εκείνον, η υποκριτική είναι πρωτίστως φυσική παρουσία.

Και μετά έρχεται το μεγάλο θέμα: το μέλλον του κινηματογράφου. Ο Σόντερμπεργκ δεν ακούγεται καθόλου βέβαιος ότι το μέσο συνεχίζει να εξελίσσεται με τον τρόπο που πιστεύουμε. «Δεν ξέρω πώς μπορείς να κάνεις καλύτερη ταινία από το Sunset Boulevard». Και συνεχίζει: «Στο mainstream σινεμά, αυτή η ώθηση των ορίων που είδαμε για μερικές δεκαετίες έχει εξαφανιστεί. Καθόμαστε μέσα σε μια γραμματική που κορυφώθηκε πριν από καιρό».

Κάπου εκεί εμφανίζεται και το AI. Σε αντίθεση με αρκετούς συναδέλφους του, ο Σόντερμπεργκ δεν αντιμετωπίζει την τεχνητή νοημοσύνη σαν δαίμονα που ήρθε να καταστρέψει το σινεμά. Τη χρησιμοποιεί ήδη. Αποκαλύπτει ότι δουλεύει πάνω σε ντοκιμαντέρ για τον Τζον Λένον και τη Γιόκο Όνο και ότι αξιοποιεί εργαλεία AI για τη δημιουργία ονειρικών, αφηρημένων εικόνων. «Το AI ήταν χρήσιμο για να δημιουργήσει θεματικά σουρεαλιστικές εικόνες που κατοικούν σε έναν χώρο ονείρου αντί για έναν κυριολεκτικό χώρο. Όπως κάθε άλλη τεχνολογία, απαιτεί απεγνωσμένα πολύ στενή ανθρώπινη επίβλεψη». Και δεν σταματά εκεί. Σχεδιάζει ήδη μια νέα ταινία για τον Ισπανοαμερικανικό Πόλεμο και παραδέχεται ότι θα χρησιμοποιήσει «πολύ AI» για να την πραγματοποιήσει σε λογικό κόστος.

H άποψη του MOVE IT για το "The Cristophers"

Ο Σόντερμπεργκ μοιάζει ρεαλιστής. Βλέπει έναν κινηματογράφο που έχει χάσει μέρος της τόλμης του. Βλέπει βιομηχανίες που λειτουργούν όλο και περισσότερο σαν εταιρικοί μηχανισμοί. Βλέπει νέες τεχνολογίες που υπόσχονται τα πάντα και ταυτόχρονα απειλούν τα πάντα. Κι όμως, συνεχίζει να γυρίζει ταινίες. Ίσως γιατί, όπως παραδέχεται και ο ίδιος, όσο κι αν αλλάζουν οι κάμερες, οι πλατφόρμες ή οι αλγόριθμοι, η ουσία παραμένει ίδια: δύο άνθρωποι μέσα σε ένα κάδρο και μια ιστορία που αξίζει να ειπωθεί. Όλα τα υπόλοιπα είναι θόρυβος.