The Alto knights

Σύνοψη: Δύο από τα σημαντικότερα «κεφάλια» της μαφίας στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950, ο Frank Costello και ο Vito Genovese, γίνονται από σύμμαχοι, εχθροί, με αποκορύφωμα μια αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας που διατάζει ο δεύτερος για τον πρώτο. Ο μεν Costello μετά από το συμβάν αποφασίζει να αποσυρθεί από την ενεργό δράση, αλλά οι ανατροπές δεν θα τελειώσουν εδώ...

Άποψη: Ο Barry Levinson μπορεί να μην άγγιξε σε κάποια στιγμή της καριέρας του τα επίπεδα σπουδαιότητας που κατάφεραν να πιάσουν άλλοι συνάδελφοί του της ίδιας γενιάς, και ας βραβεύτηκε με Όσκαρ, όμως στις καλές του εποχές ήξερε τη συνταγή για μια στρωτή αφηγηματικά ταινία με υπολογίσιμες αρετές.

Ακόμη και στην ύστερη περίοδό του είχε κάποιες εκλάμψεις (η τηλεταινία «You Don’t Know Jack» με τον Al Pacino θα μπορούσε άνετα να σταθεί και στη μεγάλη οθόνη).

Το πρόβλημα με το νέο του φιλμ είναι πως από τα πρώτα λεπτά νιώθει κανείς πως ο ίδιος δεν ενδιαφερόταν και πολύ για το όλο πρότζεκτ. Παρότι είναι προφανές ότι στις προθέσεις του ήταν όχι μια γκανγκστερική περιπέτεια γρήγορων ρυθμών αλλά κάτι πιο μελαγχολικό κι ελεγειακό, στο στιλ του «Ιρλανδού», το τελικό αποτέλεσμα μοιάζει σαν φτωχός συγγενής του σκορσεζικού αριστουργήματος, χωρίς βαθιά ενδοσκόπηση στους χαρακτήρες και χωρίς ουσιαστικά συμπεράσματα για τα όσα θίγει πέραν μιας τυπικής περιγραφικής ματιάς.

Αντί μιας πολιτικοκοινωνικής τοιχογραφίας μιας πολύ ενδιαφέρουσας εποχής προκύπτει μια σαπουνόπερα και αντί ενός κλίματος που ενθαρρύνει τον αναστοχασμό κυριαρχεί μια νωχελικότητα που κουράζει ακόμη και τον καλοπροαίρετο θεατή.

Μάλιστα η σεναριακή επιλογή του Nicholas Pileggi να χρωματίσει ως «καλό» της υπόθεσης τον Frank Costello για να έχει το κοινό έναν δεοντολογικό «μπούσουλα» μέσα στο χάος της πλοκής είναι παιδιάστικη και προβληματική από πολλές απόψεις, και αποτελεί ακόμη μεγαλύτερο φάουλ αν θυμηθεί κανείς τη βαριά κινηματογραφική προϋπηρεσία που ο ίδιος κουβαλάει στις πλάτες του.

Και η γενικότερη νοοτροπία που επικρατεί στα όσα αποτυπώνονται στο πανί, που υπονοεί πως ακόμη κι ένας κόσμος σαν αυτός του οργανωμένου εγκλήματος έχει κατά βάθος μια ηθική, φαντάζει τρομερά αφελής ειδικά σ’ ένα σινεφίλ περιβάλλον εντός του οποίου το γκανγκστερικό είδος έχει αποδομηθεί, επανασυσταθεί και αποδομηθεί ξανά αργότερα. Η περισσότερο ανθρωποκεντρική προσέγγιση αντί μιας επικού χαρακτήρα διάστασης στο πνεύμα, για παράδειγμα, των «Καλών Παιδιών», χαρίζει κάποιες στιγμές με συναισθηματική ειλικρίνεια, αλλά δεν αρκεί για να «ξελασπώσει» συνολικά.

Αρκετά περίεργος είναι και ο δρόμος της διπλής ερμηνείας που ακολουθείται, με τον Robert De Niro να υποδύεται τόσο τον Costello όσο και τον Genovese. Ακόμη και μια εξήγηση του τύπου «οι δυο άντρες αποτελούν δυο όψεις του ίδιου νομίσματος» μοιάζει τουλάχιστον επιδερμική και κραυγαλέα. Πάντως ο De Niro είναι καλύτερος ως Costello, όντας εγκρατής και προσέχοντας ώστε κάθε χειρονομία του να έχει τη σημασία της, παρά ως Genovese όπου είναι σαν να έχει επιστρατεύσει όλα τα κλισέ της νοητής εγκυκλοπαίδειας του θερμόαιμου μαφιόζου, ακροβατώντας στα όρια μέχρι και της παρωδίας ανά φάσεις. Γενικότερα δεν πρόκειται για μια από τις σπουδαιότερες εμφανίσεις του στο σινεμά τα τελευταία χρόνια.

Σεβαστό το ότι ο Levinson παίρνει μια αντι-εμπορική οδό (αν και όχι στο 100%, εντοπίζονται κι εκρήξεις βίας όπως είναι αναμενόμενο) γιατί αυτή συμβαδίζει περισσότερο με τους προβληματισμούς που αναπτύσσονται εδώ, αλλά δυστυχώς δεν οδηγεί σε μια δημιουργία αντίστοιχα σύνθετη και φινετσάτη με αυτό που υπόσχεται. Η επαναλαμβανόμενη φύση της δράσης κάνει και τη χρονική διάρκεια να φαίνεται μεγαλύτερη από αυτό που είναι, και ό,τι μένει είναι κάποιες εμπνευσμένες σκηνές που απαλύνουν μέχρι ενός σημείου την αίσθηση της αγγαρείας που εκπέμπεται.