Αφιέρωμα: 10 ταινίες που απαγορεύτηκαν για τους πιο αλλόκοτους λόγους

Το να απαγορεύεται μια ταινία δεν είναι κάτι καινούργιο. Από την εποχή που το Χόλιγουντ αυτολογοκρινόταν με τον Κώδικα Hays μέχρι τις σύγχρονες πολιτισμικές ευαισθησίες, το σινεμά πάντα είχε… θέματα. Κάποιες φορές δικαιολογημένα—βία, προπαγάνδα, ξεκάθαρα προσβλητικό περιεχόμενο. Άλλες φορές όμως; Οι λόγοι είναι τόσο περίεργοι που μοιάζουν βγαλμένοι από σενάριο.

ΣΧΕΤΙΚΑAφιέρωμα: Οι cringe κωμωδίες

Σήμερα, οι περισσότερες χώρες δεν “απαγορεύουν” επίσημα ταινίες, απλώς τις κάνουν αδύνατο να προβληθούν. Στην πράξη, το ίδιο πράγμα. Και ενώ στις ΗΠΑ το σύστημα rating έχει αντικαταστήσει την απαγόρευση, αλλού τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά. Όταν η γραφειοκρατία συναντά την τέχνη, το αποτέλεσμα είναι συνήθως μια σουρεαλιστική απόφαση που κάνει περισσότερη διαφήμιση στην ταινία από όση θα έκανε ένα ολόκληρο τμήμα μάρκετινγκ.

Αυτό που κάνει τις παρακάτω περιπτώσεις ενδιαφέρουσες δεν είναι μόνο η απαγόρευση, αλλά το γιατί. Μιλάμε για χρώματα, χάρτες, memes και… σημαίες στο background. 

Ακολουθούν δέκα ταινίες που απαγορεύτηκαν για λόγους που κυμαίνονται από “οκ, το καταλαβαίνω” μέχρι “τι μόλις διάβασα;”.

'The Simpsons Movie' (2007) – Όταν το Κίτρινο Χρώμα Γίνεται «Επικίνδυνο» στη Μιανμάρ. Οι Simpsons δεν είναι ξένοι στις αντιπαραθέσεις, αλλά στη Μιανμάρ το πρόβλημα δεν ήταν ο Μπαρτ ή το στόμα του Χόμερ. Ήταν το χρώμα τους. Το κίτρινο και το κόκκινο (τα χρώματα της οικογένειας και της διαφήμισης) ταυτίζονταν με τις οργανώσεις της αντιπολίτευσης. Οι αρχές φοβήθηκαν ότι οι θεατές θα έβλεπαν στο πρόσωπο του Χόμερ έναν επαναστάτη. Φανταστείτε να απαγορεύεται μια ταινία όχι επειδή βρίζει την κυβέρνηση, αλλά επειδή το δέρμα των πρωταγωνιστών ταιριάζει με τη σημαία των ανταρτών. Μιλάμε για την απόλυτη χρωματική παράνοια που κάνει το Χόλιγουντ να μοιάζει με παράδεισο ελευθερίας.

'Zoolander' (2001) – Η Μαλαισία δεν Εκτιμά το «Blue Steel». Αν έχετε καιρό να δείτε το Zoolander, ίσως δυσκολευτείτε να θυμηθείτε γιατί η Μαλαισία είχε θέμα. Η cult κωμωδία του Μπεν Στίλερ επικεντρώνεται στο να κοροϊδεύει τη βιομηχανία της μόδας, αλλά η πλοκή για τη δολοφονία του (φανταστικού) Πρωθυπουργού της Μαλαισίας ήταν «too much» για την πραγματική κυβέρνηση. Παρόλο που η ταινία καταδικάζει την παιδική εργασία και δεν έχει τίποτα εναντίον της χώρας, οι αρχές δεν είδαν το αστείο. Για αυτούς, ο Ντέρεκ Ζουλάντερ δεν ήταν ένας χαζός μοντέλος, αλλά ένα όπλο μαζικής καταστροφής της εθνικής τους αξιοπρέπειας.

'2012' (2009) – Όταν το Τέλος του Κόσμου Χαλάει τα Γενέθλια του Ηγέτη. Στη Βόρεια Κορέα, οι λόγοι απαγόρευσης είναι συχνά πηγή ακούσιου χιούμορ. Η ταινία καταστροφής του Ρόλαντ Έμεριχ απαγορεύτηκε επειδή το έτος 2012 συνέπιπτε με τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Κιμ Ιλ-Σουνγκ. Το να δείχνεις τον κόσμο να καταστρέφεται την χρονιά που το καθεστώς γιόρταζε την «αιώνια» δόξα του θεωρήθηκε προσβολή. Ο Τζον Κιούζακ παλεύει με τσουνάμι, αλλά στη Βόρεια Κορέα πάλεψε με το ημερολόγιο. Είναι το κλασικό παράδειγμα του πώς ένα αυστηρό καθεστώς μπορεί να βρει προσβολή ακόμα και στις κινήσεις των πλανητών.

'Spider-Man: Across the Spider-Verse' (2023) – Μια Σημαία, Πολλές Απαγορεύσεις. Το Spider-Verse είναι οπτικά εξαιρετικό, αλλά αυτό δεν το έσωσε από τα «ψαλίδια» σε ΗΑΕ, Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία και Κατάρ. Ο λόγος; Μια μικροσκοπική τρανς σημαία στο δωμάτιο της Γκουέν Στέισι. Ενώ το LGBTQ+ περιεχόμενο οδηγεί συχνά σε απαγορεύσεις σε αυτές τις χώρες, εδώ το πράγμα παράγινε ψυχαναγκαστικό. Πρέπει να είσαι πραγματικά παρατηρητικός για να την προσέξεις, αλλά οι λογοκριτές εκεί έχουν μάτι «γερακιού» για τέτοιες λεπτομέρειες. Η ύπαρξη και μόνο μιας σημαίας στο φόντο αρκούσε για να φάει η ταινία «μαύρο», αποδεικνύοντας ότι μερικές φορές η λεπτομέρεια κάνει τη... ζημιά.

'Don't Go in the House' (1979) – Το Φλογοβόλο που Έκαψε τους Βρετανούς Λογοκριτές. Τις δεκαετίες του '70 και '80, το Ηνωμένο Βασίλειο έπαθε ηθικό πανικό με τα «Video Nasties». Το Don't Go in the House απαγορεύτηκε μάλλον μόνο λόγω της περίληψης: ένας άντρας καίει θύματα με φλογοβόλο. Στην πραγματικότητα, η ταινία είναι αρκετά ήπια σε σχέση με άλλες που κυκλοφορούσαν ελεύθερα, αλλά το concept φάνηκε πολύ σκληρό για το συμβούλιο λογοκρισίας. Η λογοκρισία εδώ λειτουργεί προληπτικά, βασισμένη σε μια σύνοψη και όχι στην εμπειρία της θέασης.

'Bruce Almighty' (2003) – Ο Μόργκαν Φρίμαν είναι «Πολύ Άνθρωπος» για την Αίγυπτο. Η ιδέα του Τζιμ Κάρεϊ να παίρνει τη θέση του Θεού θεωρήθηκε «βλασφημία» στην Αίγυπτο. Παρόλο που ο Μόργκαν Φρίμαν ήταν η απόλυτη επιλογή για τον ρόλο (μόνο η φωνή του αρκεί), το καθεστώς δεν άντεξε την ιδέα ενός Θεού με ανθρώπινη μορφή που δίνει δυνάμεις σε έναν γκαντέμη ρεπόρτερ. Για τους Αιγύπτιους λογοκριτές, η κωμωδία σταμάτησε εκεί που άρχισε η θρησκευτική απεικόνιση, κάνοντας την ταινία απαγορευμένο καρπό για το κοινό της χώρας.

'Battle Royale' (2000) – Χαμένοι στη Μετάφραση (και τη Βία) σε Γερμανία και Κορέα. Όταν κυκλοφόρησε το ιαπωνικό έπος του Φουκασάκου, η Γερμανία και η Νότια Κορέα έπαθαν σοκ. Εστίασαν στη βία μεταξύ μαθητών και φοβήθηκαν ότι θα υπάρξουν μιμητές στα σχολεία. Αγνοώντας το γεγονός ότι πρόκειται για ένα σπουδαίο φιλμ πολιτικής κριτικής, προτίμησαν να το απαγορεύσουν για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο. Ο φόβος για μιμητισμό οδήγησε στην απαγόρευση. Εδώ, η εικόνα αντιμετωπίζεται ως επικίνδυνη όχι για αυτό που λέει, αλλά για αυτό που μπορεί να προκαλέσει. Τελικά οι απαγορεύσεις άρθηκαν, αλλά η αρχική αντίδραση έδειξε πόσο εύκολα μια κυβέρνηση μπορεί να παρεξηγήσει ένα καλλιτεχνικό έργο όταν εστιάζει μόνο στο αίμα και όχι στο νόημα.

'Barbie' (2023) – Ο Χάρτης που «Βύθισε» την Barbie στο Βιετνάμ. Τι έχει το Βιετνάμ εναντίον της Barbie; Τίποτα, εκτός από έναν χάρτη. Μια σύντομη σκηνή με έναν χάρτη που έδειχνε τη «γραμμή των εννέα σημείων» στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας (διεκδίκηση της Κίνας που το Βιετνάμ δεν αναγνωρίζει) ήταν αρκετή. Ένα απλό σχεδιαστικό λάθος της παραγωγής οδήγησε σε επίσημη απαγόρευση. Είναι το απόλυτο "facepalm" της κινηματογραφικής βιομηχανίας: αν θέλεις να κάνεις επιτυχία στο Βιετνάμ, καλύτερα να προσλάβεις έναν καλό χαρτογράφο πριν ξεκινήσεις το γύρισμα.

'Pulgasari' (1986) – Μια Ταινία, μια Απαγωγή και μια Απαγόρευση Η περίπτωση του Pulgasari είναι από τις πιο τρελές στην ιστορία. Η ταινία είναι βορειοκορεατική και απαγορεύτηκε στη Νότια Κορέα για προφανείς πολιτικούς λόγους. Αλλά το κερασάκι στην τούρτα είναι ότι ο Κιμ Γιονγκ-ιλ απήγαγε τον Νοτιοκορεάτη σκηνοθέτη Σιν Σανγκ-οκ για να την γυρίσει! Η απαγόρευση λοιπόν στη Νότια Κορέα δεν ήταν μόνο πολιτική, αλλά και μια αντίδραση στην απαγωγή ενός καλλιτέχνη. Παραδόξως, η ταινία έκανε κάποια επιτυχία αλλού, κυρίως λόγω του απίστευτου backstory της που μοιάζει με σενάριο κατασκοπευτικού θρίλερ.

'Christopher Robin' (2018) – Το Αρκουδάκι που Έγινε Πολιτικός Εχθρός στην Κίνα. Εδώ η απαγόρευση είναι λίγο υποθετική, αλλά πολύ λογική. Το πρόβλημα ήταν ο Γουίνι το Αρκουδάκι. Επειδή κυκλοφορούσαν memes που σύγκριναν τον Σι Τζινπίνγκ με τον Γουίνι, η Κίνα αποφάσισε να εξαφανίσει το αρκουδάκι από παντού. Η ταινία Christopher Robin έπεσε θύμα αυτής της κόντρας. Προφανώς η Disney δεν είχε σκοπό να κοροϊδέψει τον ηγέτη της Κίνας, αλλά ο συγχρονισμός ήταν τραγικός. Πλέον, ο Γουίνι είναι μάλλον ο πιο «επικίνδυνος» χαρακτήρας για τις κινεζικές οθόνες, κι ας θέλει μόνο λίγο μέλι.