5 ταινίες που χειροτερεύουν κάθε φορά που τις βλέπεις

Η επανάληψη της θέασης μιας ταινίας λέει πολλά. Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις μία φορά και μένουν για πάντα μαζί σου. Αν είδες το Jurassic Park ή το Pulp Fiction όταν ήσουν μικρός, ξέρεις ακριβώς τι σημαίνει αυτό. Αυτές είναι εμπειρίες.

ΣΧΕΤΙΚΑAφιέρωμα: Οι cringe κωμωδίες

Αλλά υπάρχει και η άλλη κατηγορία.

Οι ταινίες που όσο τις ξαναβλέπεις… τόσο χειρότερες γίνονται. Ορισμένες ταινίες δεν αντέχουν αυτή τη διαδικασία. Και αυτό δεν είναι πάντα θέμα χρόνου, αλλά εγγεγραμμένη αδυναμία. Μιλάμε για πλήρη αποδόμηση. Μόλις φύγει το σοκ του twist, αρχίζεις να βλέπεις τα κενά: τρύπες στο σενάριο, χαρακτήρες χωρίς βάθος, “βαριά” θέματα που τελικά είναι πιο ρηχά από όσο φαίνονταν. Και μετά υπάρχουν και τα εξωκινηματογραφικά: αμφιλεγόμενοι δημιουργοί, κακές επιλογές, πράγματα που απλά δεν αντέχουν στον χρόνο.

Υπάρχουν, βεβαίως, ταινίες που ήταν εξαρχής σχεδιασμένες ως μοναδικές εμπειρίες, και αυτό δεν αποτελεί αποτυχία. Όμως, όταν ένα έργο αποσυντίθεται πλήρως με κάθε επόμενη θέαση, τότε τίθεται ένα ουσιαστικό ερώτημα: μήπως η πρώτη εντύπωση δεν ήταν παρά μια επιδέξια ψευδαίσθηση;

Lady in the Water — Μ. Νάιτ Σιάμαλαν (2006) 
Ο Μ. Νάιτ Σιάμαλαν υπήρξε ανέκαθεν μια διχαστική μορφή, είναι είτε ιδιοφυΐα είτε καταστροφή — δεν υπάρχει ενδιάμεσο. Το Lady in the Water προσπαθεί να είναι το “ενδιάμεσο”, αλλά τελικά δεν τα καταφέρνει. Στην πρώτη θέαση, λες “οκ, έχει ενδιαφέρον”. Στη δεύτερη αρχίζεις να βλέπεις το πρόβλημα: ο Σιάμαλαν έχει γράψει έναν χαρακτήρα που… θα σώσει τον κόσμο μέσω της γραφής του. Και τον παίζει ο ίδιος. Ναι. Σοβαρά. Mια ταινία που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο παραμύθι και την ενήλικη αλληγορία. Στην πρώτη θέαση, η ιδιόμορφη μυθολογία και οι ερμηνείες δημιουργούν μια αίσθηση μυστηρίου. Όμως, με κάθε επανάληψη, η αφήγηση απογυμνώνεται, αποκαλύπτοντας μια ανησυχητική αυτοαναφορικότητα. Και σαν να μην έφτανε αυτό, υπάρχει και ένας κριτικός κινηματογράφου που παρουσιάζεται σαν γελοίος κακός. Δεν χρειάζεται να ψάξεις πολύ για να καταλάβεις τι συμβαίνει εδώ. Με κάθε επανάληψη, η ταινία μοιάζει λιγότερο με παραμύθι και περισσότερο με passive-aggressive απάντηση στις κακές κριτικές του The Village.

Lucky Number Slevin — Πολ ΜακΓκίγκαν (2006)
Το Lucky Number Slevin εμφανίζεται αρχικά ως ένα στιλιζαρισμένο crime thriller με εντυπωσιακό καστ — Τζος Χάρτνετ, Μπεν Κίνγκσλεϊ, Μπρους Γουίλις, Λούσι Λιού, Μόργκαν Φρίμαν. Η πρώτη θέαση σε παρασύρει με τον ρυθμό, τις ανατροπές και την ψευδαίσθηση πολυπλοκότητας. Όμως, όταν το τελικό twist είναι ήδη γνωστό, η αφήγηση αρχίζει να αποδομείται. Η αποκάλυψη ότι ο πρωταγωνιστής είναι ένας μυστικός εγκέφαλος δεν υποστηρίζεται επαρκώς δραματουργικά, και η ταινία χάνει το μοναδικό της στήριγμα: την ένταση της άγνοιας. Επιπλέον, η προσπάθεια μίμησης της μη γραμμικής δομής του Pulp Fiction ή του The Usual Suspects καταλήγει σε μια άσκηση ύφους χωρίς ουσία. Το αποτέλεσμα είναι ένα φιλμ που λειτουργεί μόνο ως μηχανισμός έκπληξης — και καταρρέει μόλις αυτή αφαιρεθεί.

Everything Everywhere All At Once — Ντάνιελ Κουάν & Ντάνιελ Σάινερτ (2022)
Η βράβευση του Everything Everywhere All At Once με Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας παραμένει για (πάρα) πολλούς μια αμφιλεγόμενη επιλογή. Στην πρώτη θέαση, η ταινία εντυπωσιάζει με την οπτική της υπερβολή και τον καταιγιστικό ρυθμό. Ωστόσο, η επανάληψη αποκαλύπτει ένα φιλοσοφικό υπόβαθρο που δεν ξεπερνά τη βασική επιφάνεια. Η προσέγγιση στον υπαρξισμό, την αισιοδοξία και το χάος μοιάζει περισσότερο με πρόχειρες σκέψεις παρά με συνεκτική θέση. Ναι, κάποιοι το λατρεύουν. Αλλά ξαναδές το. Η πρώτη φορά είναι καταιγιστική — visuals, ρυθμός, χάος. Η δεύτερη; Αρχίζεις να ακούς τι λέει πραγματικά. Και εκεί είναι το θέμα. Όλη αυτή η φιλοσοφία για το σύμπαν, την ύπαρξη και την αγάπη μοιάζει πιο απλοϊκή απ’ όσο θα ήθελε. Σαν σημειώσεις πρωτοετούς φοιτητή φιλοσοφίας. Και όσο για τις ερμηνείες… η Τζέιμι Λι Κέρτις ειδικά γίνεται όλο και πιο κουραστική κάθε φορά. 

Crash — Πολ Χάγκις (2004)
Το Crash είναι η απόδειξη ότι τα Όσκαρ δεν έχουν πάντα δίκιο. Η ιδέα: να δείξει πόσο περίπλοκος είναι ο ρατσισμός. Το αποτέλεσμα: μια σειρά από στερεότυπα που προσπαθούν να φανούν βαθιά. Όσο το ξαναβλέπεις, τόσο πιο επιφανειακό γίνεται  Οι χαρακτήρες λειτουργούν ως στερεότυπα, και η προσπάθεια να παρουσιαστεί η “πολυπλοκότητα” του ρατσισμού καταλήγει σε μια απλοϊκή εξίσωση. Η ταινία μοιάζει να επιδιώκει να “λύσει” το πρόβλημα μέσα από αφηγηματικές συμπτώσεις, αγνοώντας τη βαθύτερη κοινωνική του διάσταση. Ένα παράδειγμα καλοπροαίρετης αλλά ατελούς κινηματογραφικής ηθικής. Η ταινία δεν αντέχει στον χρόνο. Απλά. 

Wicked — Τζον Μ. Τσου (2024)
Το Wicked θα έπρεπε να είναι εύκολη επιτυχία. Δεν είναι. Και όσο το ξαναβλέπεις, τόσο χειρότερο γίνεται. Τα themes είναι εκεί — ισότητα, προκατάληψη — αλλά δεν λέγεται τίποτα ουσιαστικό. Ταυτόχρονα, η ταινία δεν αποφασίζει ποτέ τι θέλει να είναι: μια νέα προσέγγιση ή ένα νοσταλγικό tribute στο The Wizard of Oz. Τελικά γίνεται κάτι ενδιάμεσο και μπερδεμένο. Και το CGI δεν βοηθάει καθόλου. Αντί για μαγεία, παίρνεις κάτι που μοιάζει… ψηφιακά κουραστικό. Το αποτέλεσμα είναι μια αισθητική σύγκρουση: η μαγεία της Technicolor εποχής αντικαθίσταται από υπερβολικό ψηφιακό εφέ που αποδυναμώνει την υλικότητα του κόσμου. Η συνέχεια, Wicked: For Good, επιδεινώνει τα προβλήματα, αλλά οι ρίζες της αποτυχίας βρίσκονται ήδη εδώ.