Train dreams

Υπάρχουν ταινίες που τις βλέπεις και ταινίες που τις νιώθεις στο δέρμα σου. Το Train Dreams ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία.

Ο Κλιντ Μπέντλεϊ παραδίδει μια από τις πιο ποιητικές και συναισθηματικά φορτισμένες ταινίες της χρονιάς. Με πρωταγωνιστή έναν καθηλωτικό Τζόελ Έτζερτον και αφήγηση από τον Γουίλ Πάτον, το φιλμ μετατρέπει μια φαινομενικά απλή ζωή σε κινηματογραφικό γεγονός.Μια σπουδή χαρακτήρα που ξεκινά από τη γέννηση και φτάνει ως τον θάνατο, εξερευνώντας πώς ένας συνηθισμένος άνθρωπος μπορεί να ζήσει μια εξαιρετική ζωή, ακόμα κι αν ο ίδιος πιστεύει ότι είναι δέσμιος των τραυμάτων του.

Το Train Dreams δεν είναι ταινία για θεατές που ζητούν ένταση ή γρήγορες αφηγηματικές στροφές. Είναι μια αργή, μεθοδική κατάδυση σε μια ζωή — και λειτουργεί ακριβώς επειδή δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει. Βασισμένο στη νουβέλα του Ντένις Τζόνσον, το φιλμ ακολουθεί τον Ρόμπερτ Γκρέινιερ, έναν εργάτη των σιδηροδρόμων που ζει στο περιθώριο της Ιστορίας αλλά στο κέντρο της ανθρώπινης εμπειρίας. Ο Τζόελ Έτζερτον παραδίδει εδώ ίσως την καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του. Υποδύεται έναν άνθρωπο λιγομίλητο, σκληραγωγημένο από τη δουλειά και τον χρόνο, αλλά με βλέμμα που προδίδει εσωτερικό βάθος. Ο Ρόμπερτ κόβει δέντρα, καρφώνει ράγες, χτίζει γέφυρες — συχνά μακριά από το σπίτι για μήνες. Είναι ένας άνθρωπος που βοηθά τον κόσμο να προχωρήσει, ακόμα κι αν ο ίδιος μένει στάσιμος. 

Η ρομαντική γραμμή με τη Γκλάντις (Φελίσιτι Τζόουνς) προσφέρει στο φιλμ τη μοναδική του ανάσα φωτός. Οι σκηνές τους, γυρισμένες με φυσικό φως και έντονη αίσθηση τοπίου, θυμίζουν έντονα το Days of Heaven του Τέρενς Μάλικ. Η στιγμή όπου σχεδιάζουν το σπίτι τους με πέτρες δίπλα στο ποτάμι είναι από τις πιο τρυφερές της ταινίας. Όταν η οικογενειακή ευτυχία τους καταστρέφεται από τραγωδία, το Train Dreams δεν καταφεύγει σε μελοδραματισμούς. Επιλέγει τη σιωπή — και πονά περισσότερο.

Ο διευθυντής φωτογραφίας Αντόλφο Βελόζο δίνει στο φιλμ μια ονειρική υφή, ενώ η μουσική των Νικ Κέιβ & Μπράις Ντέσνερ λειτουργεί διακριτικά, σχεδόν υπόγεια. Μια από τις πρώτες εικόνες —ένα ζευγάρι μπότες καρφωμένες σε ένα δέντρο— συνοψίζει όλη τη φιλοσοφία της ταινίας: τα ίχνη των ανθρώπων μένουν, ακόμα κι όταν οι ίδιοι χάνονται.

Το Train Dreams είναι, πριν απ’ όλα, μια ταινία για τα ίχνη. Για όσα αφήνουμε πίσω μας και για όσα προϋπήρχαν πριν πατήσουμε πάνω τους. Το τρένο, κεντρικό σύμβολο της αφήγησης, λειτουργεί ταυτόχρονα ως μηχανή προόδου και ως όργανο βίαιης μεταμόρφωσης του κόσμου. Οι σιδηροδρομικές γραμμές που διασχίζουν τις Ηνωμένες Πολιτείες του 20ού αιώνα συνδέουν ανθρώπους και τόπους, αλλά το κάνουν καταστρέφοντας δάση αιώνων, χαράσσοντας πληγές στο τοπίο.

Ο Μπέντλεϊ αποδεικνύεται εξαιρετικός σκηνοθέτης ηθοποιών. Δεν αφήνει την ποίηση να πνίξει τον ρεαλισμό. Ο Έτζερτον παίζει με το σώμα, το βλέμμα, τη στάση του. Το voice-over, που συχνά λειτουργεί ως εύκολη λύση, εδώ γίνεται βασικό δραματουργικό εργαλείο, σχεδόν σαν κάποιος να αφηγείται μια ιστορία που αξίζει να σωθεί.

Στο τέλος, η ταινία είναι μια ιστορία ισορροπίας. Ο κόσμος μπορεί να είναι ταυτόχρονα μαγευτικός και οδυνηρός. Κουβαλάμε τον πόνο και τη χαρά σε ίσα μέρη. Υπάρχει μια σημαντική ατάκα που λέει ο χαρακτήρας της Κέρι Κόντον προς το τέλος: «Το νεκρό δέντρο είναι εξίσου σημαντικό με το ζωντανό». Είμαστε όλοι συνδεδεμένοι, αφήνοντας σημάδια που θα πάρει γενιές για να σβήσουν. Αν είμαστε τυχεροί, θα βρεθεί κάποιος να πει την ιστορία μας. Ή να μας θυμάται στη δική του. Το Train Dreams μπορεί να μην είναι για όλους, αλλά για όσους συντονιστούν με τον ρυθμό του, είναι μια βαθιά ανθρώπινη, ήσυχα συγκλονιστική εμπειρία. Ένα φιλμ που σου θυμίζει ότι ακόμα και οι πιο «ασήμαντες» ζωές αξίζουν να ειπωθούν.