Βουγονία

Σύνοψη: Δύο νεαροί συνωμοσιολόγοι απάγουν την πανίσχυρη CEO μιας μεγάλης εταιρείας,πεπεισμένοι πως είναι μία εξωγήινη με σκοπό να καταστρέψει τον πλανήτη Γη.

Άποψη: Ο Λάνθιμος, ύστερα από το Poor Things, επιστρέφει με ένα φιλμ που μυρίζει ιδρώτα, μέλι και απολυμαντικό. Στο κέντρο του Bugonia βρίσκεται ο Τέντι, ένας ιδρωμένος, ψυχωτικός μελισσοκόμος (Τζέσι Πλέμονς), που μαζί με τον αφελή ξάδελφό του Ντόνι (Έινταν Ντέλμπις) απαγάγουν τη Μισέλ Φούλερ (Έμα Στόουν), CEO μιας βιοϊατρικής εταιρείας, γιατί πιστεύουν ότι είναι… εξωγήινη. Οι θεωρίες τους προέρχονται από podcasts και φόρουμ — ένα σχόλιο πάνω στη σύγχρονη μετα-αλήθεια, φτιαγμένο με τη σαδιστική ειρωνεία που ο Λάνθιμος χειρίζεται σαν δεύτερη φύση. 

Η απαγωγή είναι το μόνο πραγματικό «γεγονός» σε μια ταινία που μοιάζει να τρέφεται από τη στασιμότητα. Στο υπόγειο τους, οι δυο άνδρες τη γδύνουν, της ξυρίζουν το κεφάλι (οι τρίχες, λένε, είναι τα τηλεπαθητικά «κεραίες» της φυλής της) και την αλυσοδένουν. Από εκεί κι έπειτα, το έργο γίνεται σχεδόν θεατρικό: ένα ματς εξουσίας ανάμεσα στη Στόουν, που μιλά σαν powerpoint presentation, και τον Πλέμονς, που βράζει από φανατισμό.

Ο Λάνθιμος κινηματογραφεί με υπομονή, αποφεύγοντας τις ακρότητες του The Favourite ή του Dogtooth και κυρίως του Save The Green Planet, του οποίου επιχειρεί ένα remake εδώ, λειαίνοντάς το αρκετά, τουλάχιστον εμφανισιακά. Εδώ, το σοκ δεν είναι αισθητικό — είναι ιδεολογικό. Η κάμερα του Ρόμπι Ράιαν κρατά αποστάσεις: χαμηλά για τον απαγωγέα, ψηλά για το θύμα. Η δυναμική αντιστρέφεται συνεχώς και το σενάριο αναπτύσσει το τρίπτυχο «παράνοια, εξουσία, ενοχή», με τον Λάνθιμο πάντως να δείχνει με την σκηνοθετική του συμπεριφορά πως δεν το αισθάνεται σαν κάτι δικό του. 

Η Στόουν, σε μία από τις πιο τολμηρές της ερμηνείες, παίζει σαν να είναι η ίδια το πείραμα — απόλυτα ελεγχόμενη, σχεδόν απάνθρωπη. Ο Πλέμονς, από την άλλη, βουτά με απελπιστική φυσικότητα στη σχιζοφρένεια του ήρωά του. 

Όπως και στα The Killing of a Sacred Deer και The Lobster, ο Λάνθιμος παίζει με την ιδέα της εξαγνιστικής τιμωρίας. Η φράση «να καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από τις ψυχικές εμμονές» επιστρέφει σαν mantra, δίνοντας στον σκηνοθέτη την ευκαιρία να ειρωνευτεί την ψυχαναλυτική μας ναρκισσιστική ανάγκη για κάθαρση. 

Η αισθητική απλότητα — σχεδόν απουσία «περίεργου» φορμαλισμού — μαρτυρά έναν ώριμο Λάνθιμο που αποσύρει το στυλ για να αφήσει χώρο στο βλέμμα. Και αυτό το βλέμμα, στην πιο ειρωνική του μορφή, είναι απελπισμένα ανθρώπινο.Κι αν η ταινία τελικά μοιάζει πιο «απλή» από άλλες δουλειές του, αυτό δεν την κάνει λιγότερο δηλητηριώδη. Η οργή του Bugonia είναι υπόγεια, πολιτική και σχεδόν θρησκευτική. Στο τέλος, δεν ξέρουμε αν η Μισέλ ήταν όντως εξωγήινη — αλλά δεν έχει σημασία. Ο Λάνθιμος φαίνεται να λέει ότι η πραγματική απειλή δεν ήρθε απ’ το Διάστημα· ήταν πάντα εδώ, κλειδωμένη σ’ ένα υπόγειο, στο μυαλό μας. 

Είμαστε είδος που μισεί τον εαυτό του, λέει ο Λάνθιμος, και μόνο όταν το αποδεχθούμε ίσως καταφέρουμε να επιβιώσουμε. Ή, όπως υπαινίσσεται η ειρωνεία του τίτλου — εκεί όπου οι μέλισσες πεθαίνουν, δεν ανθίζει πια τίποτα.