"The sweet idleness": Όταν το σινεμά γίνεται πράξη αλγοριθμική

Εν μέσω της έντονης συζήτησης για την «AI ηθοποιό» Τίλι Νόργουντ, ο Ιταλός παραγωγός Αντρέα Ιερβολίνο παρουσίασε το πρώτο trailer του The Sweet Idleness, της ταινίας που προβάλλεται ως «το πρώτο φιλμ σκηνοθετημένο από AI agent». Το πρότζεκτ έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στον χώρο, καθώς έρχεται σε μια στιγμή που οι ηθοποιοί και τα σωματεία τους εκφράζουν φόβους για αντικατάσταση από την τεχνητή νοημοσύνη 

Ίσως μιλάμε για μια ριζική τομή στην ιστορία του κινηματογράφου, μάλλον το πιο απτό δείγμα πως η βιομηχανία αναδιαμορφώνεται σε μια νέα εποχή, όπου η δημιουργία δεν είναι πλέον αποκλειστικό προνόμιο του ανθρώπου αλλά προϊόν σύμπραξης με τον αλγόριθμο.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, το φιλμ «γεννήθηκε για να γιορτάσει την ποιητική και ονειρική γλώσσα του μεγάλου ευρωπαϊκού σινεμά» και είναι σκηνοθετημένο από έναν αλγόριθμο που φέρει το όνομα «FellinAI». Η ονομασία του δεν είναι τυχαία: υποδηλώνει μια γέφυρα με το ονειρικό, ποιητικό σινεμά του Φεντερίκο Φελίνι, προτείνοντας πως το AI δεν έρχεται να αποδομήσει αλλά να συνεχίσει μια ευρωπαϊκή κινηματογραφική παράδοση.

Η υπόθεση τοποθετείται σε ένα μελλοντολογικό τοπίο όπου το 99% της ανθρωπότητας δεν εργάζεται πλέον, καθώς οι μηχανές έχουν αναλάβει τα πάντα, και η εργασία έχει μετατραπεί σε τελετουργικό συμβολισμό. Σε αυτόν τον σουρεαλιστικό κόσμο, οι «τελευταίοι εργάτες» εμφανίζονται ως μάσκες μιας ανθρωπότητας που αντιστέκεται στην αλαζονεία της ίδιας της εργασίας.

Η παραγωγή αξιοποιεί επίσης το Actor+, μια θυγατρική εταιρεία που «δανείζεται» τα πρόσωπα, τις κινήσεις και την προσωπικότητα πραγματικών ανθρώπων, ώστε να δημιουργήσει νέους ψηφιακούς χαρακτήρες. Όπως επισημαίνεται, οι χαρακτήρες αυτοί δεν θα υπάρχουν μόνο στην ταινία, αλλά θα συνεχίσουν να «ζουν» μέσω κοινωνικών δικτύων και περιεχομένου, εγκαινιάζοντας μια νέα διάσταση που αποκαλείται «Digital Human’s Existency».

Η κριτική ανάγνωση δεν μπορεί να αγνοήσει τις πολιτικές διαστάσεις: ενώ οι άνθρωποι-ηθοποιοί διεκδικούν δικαιώματα απέναντι στην απειλή της AI, ένας παραγωγός λανσάρει την πρώτη «AI σκηνοθεσία» σαν επαναστατικό βήμα. Μήπως όμως αυτό που παρουσιάζεται ως «ποίηση» είναι η αρχή μιας μαζικής υποκατάστασης; Ο Iervolino το αρνείται:

«Θέλω να ξεκαθαρίσω ότι αυτή η νέα παραγωγική προσέγγιση […] δεν έχει σκοπό να αντικαταστήσει τον παραδοσιακό κινηματογράφο. Αντιθέτως, είναι μια εναλλακτική μέθοδος δημιουργίας».

Η ιστορία του σινεμά ήταν πάντα ιστορία τεχνολογικών τομών: από τον ήχο και το Technicolor μέχρι το CGI. Το ερώτημα δεν είναι αν το FellinAI είναι «σκηνοθέτης», αλλά αν το σινεμά, ως τέχνη της μνήμης και του χρόνου, μπορεί να επιβιώσει όταν οι δημιουργοί του είναι αλγόριθμοι. Ίσως λοιπόν το The Sweet Idleness να μην είναι απλώς μια ταινία, αλλά το μανιφέστο μιας νέας εποχής. Ίσως ένα σημείο χωρίς επιστροφή.

Δείτε το τρέιλερ εδώ.