Συναισθηματική αξία

Δύο αδερφές, η Νόρα και η Άγκνες, ενώ θρηνούν την απώλεια της μητέρας τους, θα πρέπει παράλληλα να αποδεχτούν την επιστροφή του πατέρα τους, Γκούσταβ. Εκείνος έχει γράψει ένα σενάριο και προσφέρει τον βασικό ρόλο στη Νόρα, αλλά εκείνη αρνείται.

Το Sentimental Value του Joachim Trier είναι ένα έργο που αποκαλύπτεται αργά, σαν βιβλίο που το ξεφυλλίζεις με δέος. Η ταινία ανοίγει με μια σκηνή σχεδόν ποιητική: ένα παιδί γράφει για το σπίτι του σαν να ήταν έμψυχο ον, που χαίρεται ή πονά. Στη συνέχεια, μια ηθοποιός (η Νόρα της Renate Reinsve) καταρρέει πριν βγει στη σκηνή. Από εκεί και πέρα, η αφήγηση κινείται μεταξύ σπιτιών, θεάτρων, κινηματογράφων, φεστιβάλ· τόπων όπου το ιδιωτικό συναντά το συλλογικό και το τραύμα συναντά την τέχνη. Στην καρδιά της ιστορίας βρίσκεται η σχέση πατέρα-κόρης.

Οι παλιές πληγές αναδύονται γρήγορα: η Νόρα έχει μάθει να ζει με θυμό, ενώ η αδελφή της Άγκνες (Inga Ibsdotter Lilleas) προσπαθεί να κρατήσει μια φαινομενικά πιο «κανονική» οικογένεια. Ο Γκούσταβ προτείνει στη Νόρα να πρωταγωνιστήσει στη νέα του ταινία· εκείνη αρνείται ακόμη και να διαβάσει το σενάριο. Αυτή η σκηνή, φορτισμένη με μικρο-επιθετικότητες και σιωπές, δείχνει το εύρος των ερμηνειών: ο Skarsgård και η Reinsve κατορθώνουν να αποδώσουν δεκαετίες πόνου και αποξένωσης σε βλέμματα και παύσεις.

Η ταινία αποκτά ρυθμό μέσα από τις σιωπές της. Οι συγκρούσεις δεν εκρήγνυνται ποτέ σε μελοδραματισμούς· χτίζονται με υπομονή, σε ανεπαίσθητα βλέμματα και χειρονομίες. Όπως στο απολαυστικά αμήχανο επεισόδιο με τα «ακατάλληλα» DVD που αγοράζει ο Γκούσταβ για τον εγγονό του, όπου οι χαρακτήρες μοιράζονται γέλια και τσιγάρα: στιγμές όπου η τρυφερότητα και η σύγκρουση συνυπάρχουν. 

Από τεχνικής πλευράς, η φωτογραφία του Kasper Tuxen και το μοντάζ του Olivier Bugge Coutté χαρίζουν στο Sentimental Value μια λιτή αλλά βαθιά κινηματογραφική πνοή. Η αφήγηση σε «κεφάλαια», με απότομα κοψίματα σε μαύρο, θυμίζει λογοτεχνική δομή που μεταφέρεται αυτούσια στην οθόνη.

Το φιλμ του Trier δεν είναι ούτε απλώς «οικογενειακό δράμα» ούτε απλή «ταινία για καλλιτέχνες». Κι όμως, η δύναμη της ταινίας βρίσκεται κυρίως στις ερμηνείες και στην ειλικρίνεια του Trier: στην πεποίθηση ότι «πρέπει να ζήσεις για να κάνεις μεγάλη τέχνη· και χρειάζεσαι μεγάλη τέχνη για να ζήσεις». Είναι μια τολμηρή άσκηση πάνω στο πώς η ιστορία, η τέχνη και η μνήμη υφαίνονται σε έναν ιστό. Και όπως δείχνει το συγκλονιστικό, σιωπηλό φινάλε, κάποια πράγματα λέγονται καλύτερα χωρίς λόγια. Στο τέλος, αυτό που μένει δεν είναι μια ιστορία για έναν πατέρα ή για δύο αδελφές, αλλά η επίμονη αίσθηση ότι το σινεμά μπορεί να καταγράψει την εύθραυστη ισορροπία ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν, στο τραύμα και στην κάθαρση.