"Querer": «Οι κακοποιητές έχουν τα κλειδιά των σπιτιών μας»

Σύνοψη: Η σειρά αφηγείται τέσσερα περίπου χρόνια από τη ζωή της οικογένειας Γκοροσμέντι, ξεκινώντας από την ημέρα που η μητέρα, Μίρεν, καταγγέλλει το σύζυγό της για έμφυλη βία και κατ’ εξακολούθηση βιασμούς επί 30 χρόνια γάμου. Πώς θα αντιδράσει ο πατριάρχης, Ίνιγο, και πώς οι δύο γιοι τους; Πώς θα αντιμετωπίσουν οι φίλοι κι οι συγγενείς την αναπάντεχη αυτή καταγγελία;

ΣΧΕΤΙΚΑΙούνιος 2026 στο Cinobo

Άποψη: Η Αλάουδα Ρουίθ δε Αθούα σκηνοθετεί τέσσερα επεισόδια υπόγειας έντασης, αμφισημίας και άβολων, επώδυνων αποκαλύψεων με όχημα ένα ενδιαφέρον σενάριο της ίδιας, από κοινού με την Χούλια δε Παθ και τον Εντουάρντ Σόλα (σεναριογράφο, μεταξύ άλλων, και του πρόσφατου «Έρωτας στη Βαρκελώνη»).

Η τελευταία πληροφορία έχει οπωσδήποτε τη σημασία της, καθώς ο μοναδικός άνδρας του συγγραφικού team απέδειξε με τη συγκεκριμένη ταινία ότι γνωρίζει καλά πώς να δίνει προτεραιότητα στο female gaze, αποφεύγοντας ανδρικούς ετεροφωτισμούς των πρωταγωνιστριών του.

Στο Querer, εν προκειμένω, πάλι δίνεται φωνή σε μια γυναίκα να εκφράσει τα όσα σκέφτεται και νιώθει, αυτή τη φορά όμως η συνθήκη είναι απείρως πιο τραυματική κι ο (τηλεοπτικός) χρόνος μοιρασμένος ανάμεσα στην ενάγουσα και το οικογενειακό και φιλικό της περιβάλλον: σε αντίθεση με το «Έρωτας στη Βαρκελώνη», εδώ δεν έχουμε να κάνουμε τόσο με γυναικεία προσωπογραφία όσο με μια ακτινογραφία των κοινωνικών δομών που συντηρούν ή αντιμάχονται την ενδοοικογενειακή βία – όποια μορφή κι αν λαμβάνει η τελευταία.

Κι αυτό γιατί η μίνι σειρά του Cinobo θεματοποιεί την αθέατη έμφυλη κακοποίηση, εκείνη που δεν μετριέται σε απτούς μώλωπες και τραυματισμούς αλλά στην άυλη πλην πηχτή ατμόσφαιρα τρομοκρατίας και χειριστικότητας που επικρατεί πίσω από τις κλειστές πόρτες της κρεβατοκάμαρας. Αυτή που ούτε τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας είναι ικανά να οσμιστούν, εάν δεν ενώσουν τις (αμυδρές) τελείες των παιδικών τους αναμνήσεων.

Το Querer, μέσα από την πολυπρισματική αφήγηση των ίδιων γεγονότων (τα οποία ποτέ δε θα δούμε να ζωντανεύουν στην οθόνη), δεν καταθέτει απλώς ένα σχόλιο πάνω στην ρευστή κι υποκειμενική φύση της αλήθειας. Στην πραγματικότητα, μοιάζει να μάς καλεί αγωνιωδώς να στοχαστούμε πάνω στο νομικό ορισμό του βιασμού και το δρόμο που έχει να διανύσει το ευρωπαϊκό δικαστικό σύστημα, προκειμένου να συμπεριλάβει κάθε πιθανή, «εκλεπτυσμένη» εκδοχή ενδοσυζυγικής βίας.

Το ότι κάτι δεν μπορεί να αποδειχθεί, προσκομίζοντας π.χ. αδιάσειστα ντοκουμέντα και τεκμήρια, δε σημαίνει ότι δεν υπήρξε ποτέ. Κι αυτό η σειρά το υποβάλλει μέσα από σκόρπιες βινιέτες διαγενεακά κληροδοτούμενου σεξισμού, ανύποπτων χειρονομιών ελέγχου και χειραγώγησης, ατακών και βλεμμάτων που δημιουργούν ψηφίδα – ψηφίδα το μωσαϊκό των οικογενειακών δυναμικών που επικρατούσαν στη μεζονέτα των Γκοροσμέντι.

Το «μαύρο κουτί» του οίκου τους είναι πάντα παρόν – «όπως και κάθε άλλης φαινομενικά ευτυχούς πυρηνικής οικογένειας», μοιάζουν να μάς ψιθυρίζουν στο αυτί οι δημιουργοί. Το θέμα είναι να έχουμε το σθένος να το ανοίξουμε απροκατάληπτα, συμβιβαζόμενοι με την πιθανότητα να ανακαλύψουμε πως τα όσα πιστεύαμε για τους γονείς/συγγενείς/φίλους μας δεν ανταποκρίνονταν και τόσο στην πραγματικότητα.

Στη διάρκεια των τεσσάρων επεισοδίων, η αμφιβολία και η εκ των έσω αποδόμηση της αγίας ισπανικής οικογένειας ζυμώνονται σταδιακά, χρόνο με το χρόνο, συνειδητοποίηση με τη συνειδητοποίηση. Αμιγώς τεχνικά, αυτό δίνεται ίσως με λίγο χαλαρότερη αφηγηματική συνοχή απ’όσο «θα’πρεπε»: η σειρά δεν παρακολουθείται ακριβώς με κομμένη την ανάσα, ιδιαίτερα όσο οδεύουμε προς το οριστικό δέσιμο όλων των υποπλοκών σε μια ενιαία κατακλείδα.

Ανοίγει, ωστόσο, έναν εξαιρετικά ενδιαφέροντα διάλογο – πνευματικό αδερφάκι του φεμινιστικού συνθήματος «οι κακοποιητές έχουν τα κλειδιά των σπιτιών μας», και αναδεικνύει αποφασιστικά το gaslighting αλλά και τη βολεμένη, συνένοχη σιωπή μιας ολόκληρης κοινωνίας.