Η τάξη εντός του χάους: Ο Ντάρεν Αρονόφσκι ως αρχιτέκτονας της εμμονής

Ο Ντάρεν Αρονόφσκι έχει εξελιχθεί, κατά την τελευταία δεκαετία, σε μια κινηματογραφική σταθερά με τη δική της ιδιάζουσα εμβέλεια. 

ΣΧΕΤΙΚΑΑπό το «Requiem for a Dream» στο «Requiem for Art»? Ο Nτάρεν Αρονόφσκι και ο πανικός για το "1776"

Πέρα όμως από τις όποιες διαφωνίες με τις κινηματογραφικές του αφηγήσεις, μια θεματική τάση παραμένει σταθερή: πέρα από το περίβλημα της στιλιστικής του διαφοροποίησης, οι ταινίες του Αρονόφσκι φαίνεται να μοιράζονται ένα θεμελιώδες κοινό στοιχείο: την Εμμονή.

Η μελέτη της φιλμογραφίας του Αρονόφσκι, όπως αναλύεται σε ένα βίντεο-δοκίμιο από το The Discarded Image, υπερβαίνει τα όρια της απλής αισθητικής και της στυλιστικής εξέτασης. Οι ταινίες «Pi», «The Fountain», «The Wrestler», «Requiem for a Dream» και «Black Swan», παρόλο που διαφέρουν ως προς την εικονογραφία και τη δομή της αφήγησης, συγκοινωνούν μέσω της εμμονικής φύσης που βρίσκεται στη ρίζα του έργου του.

Το βίντεο-δοκίμιο αναδεικνύει μια αίσθηση συναισθηματικής αποστασιοποίησης στις ταινίες του. Αυτά τα αντιμαχόμενα στοιχεία –η έντονη εμμονή και η ψυχρή αποστασιοποίηση– λειτουργούν αρμονικά μέσα σε κόσμους χάους και παραμόρφωσης που ο σκηνοθέτης προσφέρει συχνά. Η εμμονή δεν είναι απλώς ένα ψυχολογικό χαρακτηριστικό, αλλά ένας δραματουργικός κινητήρας που ωθεί τους χαρακτήρες στα όρια της υπαρξιακής κατάρρευσης. 

Εξετάζοντας κάθε ταινία λεπτομερώς, το The Discarded Image κατανοεί το φωτογραφικό πρίσμα μέσω του οποίου ο Αρονόφσκι εξερευνά την εμμονή. Στο «Pi», ο θεατής εισέρχεται βίαια στον χαοτικό κόσμο ενός μαθηματικού που αναζητά την απόλυτη τάξη στο σύμπαν, προσπαθώντας να ανακαλύψει το μοτίβο που διέπει τα πάντα – μια αναζήτηση που τον οδηγεί στην τρέλα. Στην «The Fountain», ένα υπερβολικά στιλιζαρισμένο έργο που διαστρεβλώνει τον χρόνο και τον χώρο, δημιουργώντας διαφορετικά βινιέτες που συμπλέκονται με την κεντρική πλοκή, ο σύζυγος εμμένει στην αναζήτηση ενός τρόπου να «κλέψει» τον θάνατο, ενώ ταυτόχρονα χάνει τις τελευταίες στιγμές του με τη γυναίκα του. Η εμμονή του στο αιώνιο τον αποσπά από το πρόσκαιρο, δηλαδή την πραγματική ζωή.

Στο «The Wrestler», η επιλογή του Ράντι (Μίκι Ρουρκ) να συνεχίσει να επιδιώκει την σωματική αγωνία της πάλης, αντί να αντιμετωπίσει τον συναισθηματικό πόνο των σχέσεων του, αποτελεί την επιτομή της αποφυγής μέσω της εμμονής. Ο ρινγκ γίνεται ένας προστατευτικός θύλακας όπου ο πόνος είναι ορατός και διαχειρίσιμος, σε αντίθεση με τον αόρατο και άλυτο πόνο της ζωής. Το «The Wrestler» υιοθετεί μια υπερ-ρεαλιστική προσέγγιση, με κάμερα που παραπέμπει σε docudrama. Η αντίθεση αυτή υπογραμμίζει την πλαστικότητα της εμμονής ως κινηματογραφικής ιδέας: μπορεί να ενσαρκωθεί τόσο στην επική φαντασία όσο και στον σκληρό ρεαλισμό.

Το αφοσιωμένο κοινό του (βρίσκομαι ξεκάθαρα ανάμεσά τους) προσπαθεί ακόμα να «τακτοποιήσει» τις αντιδράσεις του για την τελευταία, βαθιά πολωτική ταινία του Αρονόφσκι, «mother!». Πώς έχει εξερευνήσει ο Αρονόφσκι την ατελείωτη λεωφόρο της εμμονής στο βαθιά πολωτικό "Mother!"; Η απάντηση είναι ότι το «Μother!» είναι η μετα-εμμονή, το σημείο όπου η εμμονή (η ανάγκη για δημιουργία, η ανάγκη για αναγνώριση, η ανάγκη για λατρεία) καταλήγει στην απόλυτη καταστροφή του mise-en-scène και της ίδιας της ύπαρξης. Η ταινία λειτουργεί ως αναδρομική κάθαρση για ολόκληρη τη φιλμογραφία του.