Ballad of a small player

Το “Ballad of a Small Player” βρίσκει τον Έντουαρντ Μπέργκερ να επιχειρεί ένα στιλιζαρισμένο δράμα εθισμού στο Μακάο — και να το παρακάνει σχεδόν σε κάθε επίπεδο. Αν υπήρχε βραβείο για την «πιο υπερ-σκηνοθετημένη ταινία της χρονιάς», θα ήταν το απόλυτο φαβορί. Παρά την αφοσίωση του Κόλιν Φάρελ και την εκτυφλωτική φωτογραφία, το αποτέλεσμα μοιάζει περισσότερο με άσκηση ύφους παρά με ουσιαστική τραγωδία. Είναι μια ταινία που που φλερτάρει με την υπερβολή ως αισθητική στρατηγική και καταλήγει να γίνεται το ίδιο το αντικείμενο της κριτικής της. Αντί να εμβαθύνει στο υπαρξιακό κενό του ήρωά της, το αναπαράγει ως οπτικό και ηχητικό θέαμα. 

Ο Μπέργκερ, μετά τη στιβαρότητα του “All Quiet on the Western Front” και την εσωτερική ένταση του “Conclave”, φαίνεται εδώ να παρασύρεται από μια αισθητική πληθωρικότητα που δεν υπηρετεί την υπαρξιακή διάσταση του υλικού.

Ο Φάρελ υποδύεται τον λόρδο Ντόιλ, έναν χαρτοπαίκτη που προσπαθεί να ξεφύγει από χρέη και δαίμονες σε ένα Μακάο που αστράφτει από υπερβολή. Το στόρι θυμίζει έντονα τη φόρμουλα του “Leaving Las Vegas”: ένας άνδρας στον πάτο βρίσκει μια γυναίκα πρόθυμη να τον καταλάβει — ή να τον σώσει. Εδώ, η Ντάο Μινγκ της Fala Chen παίρνει αυτόν τον ρόλο, ως υπάλληλος καζίνο που βλέπει στον Ντόιλ μια «χαμένη ψυχή» και αποφασίζει να τον βοηθήσει. Παράλληλα, η Σίνθια Μπλάιθ της Tίλντα Σουίντον, ιδιωτική ερευνήτρια, τον κυνηγά για λογαριασμό Βρετανών χρηματοδοτών που θέλουν πίσω τα χρήματά τους.

Η ταινία δεν κρύβει τις προθέσεις της. Από το πρώτο κιόλας πλάνο, με ένα πολυτελές δωμάτιο ξενοδοχείου γεμάτο άδεια μπουκάλια σαμπάνιας και αναποδογυρισμένα έπιπλα, γίνεται σαφές ότι ο Ντόιλ έχει ήδη κατρακυλήσει. Το πρόβλημα είναι πως ο Μπέργκερ σκηνοθετεί αυτή την πτώση με τέτοια έμφαση, που η υπερβολή καταλήγει να ακυρώνει το δράμα. Η μουσική είναι διαρκώς στο «τέρμα», οι αντανακλάσεις και τα νέον φώτα κυριαρχούν σε κάθε κάδρο, και η κάμερα μετατρέπει το Μακάο στο βλέμμα της ίδιας της ταινίας: εκτυφλωτικό, αυτάρεσκο, αδιάκοπα φωτισμένο. Η πόλη γίνεται ο πραγματικός πρωταγωνιστής, υποκαθιστώντας την ψυχική διαδρομή του Ντόιλ. Όμως αυτή η οπτική μέθη οδηγεί σε ένα παράδοξο: όσο πιο εντυπωσιακό γίνεται το περιβάλλον, τόσο πιο αδύναμο φαίνεται το ηθικό διακύβευμα.

Η σεναριακή διασκευή του Ρόουαν Τζόφι από το βιβλίο του Λόρενς Όσμπορν επιχειρεί να εμφυσήσει θρησκευτικές και φιλοσοφικές αποχρώσεις στην αφήγηση. Όμως στην οθόνη, αυτές οι ιδέες μοιάζουν περισσότερο διακηρυγμένες παρά βιωμένες. Όταν το φιλμ ζητά από το κοινό να ενδιαφερθεί για την ψυχή του Ντόιλ, είναι ήδη αργά — η υπερ-σκηνοθεσία έχει απομακρύνει κάθε ίχνος ανθρώπινης ευθραυστότητας.

Ο Φάρελ κάνει ό,τι μπορεί. Με ιδρωμένο πρόσωπο, νευρικό βλέμμα και μια μόνιμη αίσθηση ήττας, προσπαθεί να προσγειώσει την ταινία σε πιο γήινο επίπεδο. Είναι από τους πιο σταθερούς ηθοποιούς της γενιάς του, εδώ προσπαθεί να γειώσει τον ρόλο σε μια σωματική κόπωση. Όμως ακόμη και η καλύτερη ερμηνεία δεν μπορεί να αντισταθμίσει μια σκηνοθεσία που πιστεύει πως η υπερβολή της συμπεριφοράς απαιτεί υπερβολή και στη φόρμα.

Το “Ballad of a Small Player” πιθανότατα θα βρει κοινό ανάμεσα σε θεατές που εκτιμούν την οπτική μεγαλοπρέπεια και τα βαριά δράματα εθισμού. Ωστόσο, δύσκολα θα μείνει στη μνήμη ως κάτι περισσότερο από μια στιλιζαρισμένη άσκηση. Το “Ballad of a Small Player” καταλήγει μια μπαλάντα χωρίς μελωδία. Μια ιστορία που θέλει να μιλήσει για την ψυχή, αλλά εγκλωβίζεται στην επιφάνεια. Και σε αυτή την αντίφαση, η ταινία γίνεται το πιο εύγλωττο παράδειγμα του ίδιου της του τίτλου: ένας μικρός παίκτης σε ένα παιχνίδι υπερβολικών φιλοδοξιών.