Νύχτες Πρεμιέρας 2025: Η αόρατη τέχνη του μοντάζ

Το 31o Φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας και το Γραφείο Δημιουργική Ευρώπη MEDIA του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ), φιλοξένησαν masterclass  του υποψήφιου για Όσκαρ μοντέρ Γιώργου Μαυροψαρίδη, με τίτλο «Η Αόρατη Τέχνη του Μοντάζ».

ΣΧΕΤΙΚΑΝύχτες Πρεμιέρας 2025: Τα βραβεία του Διεθνούς Διαγωνιστικού

Τo masterclass συντόνισε η Αθηνά Ξενίδου από το Ray Talents Agency και η συζήτηση ξεκίνησε από τους παραλληλισμούς ανάμεσα σε μοντάζ και νευρολογία, τομέας που τον ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Με μια σύντομη ιστορική αναδρομή στις απαρχές της τέχνης του μοντάζ, ο Μαυροψαρίδης όρισε την τέχνη αυτή ως σημείο συνάντησης επιστήμης και τέχνης.

Το μοντάζ, όπως υπογράμμισε, «βασίζεται στις διαδικασίες του εγκεφάλου για να οργανώνει το χάος μιας αφήγησης και να της προσδίδει νόημα». Έχοντας ως σημείο αναφοράς το βιβλίο Science of Storytelling, του Will Storr παραλλήλισε τη λειτουργία του εγκεφάλου με τη δουλειά ενός μοντέρ: επιλογή και σύνδεση ερεθισμάτων ώστε να προκύψει νόημα, με ενεργό συμμέτοχο τον ίδιο τον θεατή.

Η συνεργασία με τον Γιώργο Λάνθιμο

Η συζήτηση στράφηκε κατόπιν στη μακρόχρονη συνεργασία του με τον Γιώργο Λάνθιμο. Από τα πρώτα διαφημιστικά σποτ έως τις διεθνείς υποψηφιότητες στα Όσκαρ, ο Λάνθιμος υπήρξε ένας σκηνοθέτης που πειραματιζόταν διαρκώς αναζητώντας την προσωπική του κινηματογραφική γλώσσα.

Ο κ. Μαυροψαρίδης μίλησε για την εποχή της ΚΙΝΕΤΤΑΣ και του ΚΥΝΟΔΟΝΤΑ, επισημαίνοντας την ευκολία επικοινωνίας με τον σκηνοθέτη, την ανεξαρτησία που απαιτείται από τον μοντέρ και τη σημασία της δομής που μπορεί να αλλάζει στο μοντάζ.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εναρκτήρια σκηνή του ΚΥΝΟΔΟΝΤΑ, η οποία αρχικά βρισκόταν στο μέσο της ταινίας αλλά τελικά τοποθετήθηκε στην αρχή, παρουσιάζοντας ιδανικά τους χαρακτήρες και το θέμα. Ταυτόχρονα, έσπασε τον κανόνα του 10λεπτου για να την εισαγωγή στην πλοκή της ιστορίας και έφτασε το 20λεπτο! Το εκπαιδευμένο κοινό των Καννών την υποδέχτηκε με υπομονή και ενδιαφέρον και τελικά εκτίμηση τον ρυθμό της και τη σημασία της στην κατασκευή του Λανθμικού σύμπαντος, ενώ το τότε ευρύ ελληνικό κοινό την αντιμετώπισε με αμηχανία. Με αφορμή αυτό επανήλθε στην αξία της αναγνώρισης της δυναμικής σχέσης της κινηματογραφικής τέχνης με τον θεατή και μίλησε για τη σημασία της εκπαίδευσης και των θεατών και όχι μόνο των επαγγελματικών του σινεμά.

Το μοντάζ ως γλώσσα

«Μοντάροντας μια αφήγηση προτείνουμε στο θεατή έναν τρόπο ανάγνωσής της. Κάθε θεατής μπορεί να γεμίσει τα κενά και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα», τόνισε ο κος Μαυροψαρίδης.

Η κουβέντα επεκτάθηκε στον ρόλο της μουσικής και του ήχου, στη σχέση τους με το μοντάζ, αλλά και στη χρήση παράλληλου μοντάζ για τη δημιουργία έντασης. Αναφέρθηκε, επίσης, στις θεατρικές και αρχαιοελληνικές επιρροές του Λάνθιμου, καθώς και στη σημασία του να αναγνωρίζεται πότε δεν πρέπει να γίνει μοντάζ, όπως στη συγκλονιστική σκηνή του Κυνόδοντα με την Αγγελική Παπούλια.

Μετά από σύντομο διάλειμμα, ακολούθησε Q&A με πλήθος ερωτήαεων από το αφοσιωμένο και ενθουσιώδες κοινό. Ο Γιώργος Μαυροψαρίδης αναφέρθηκε με θαυμασμό στην ταινία Monster του Χιροκάζου Κορε-Εντα, ενώ επικαλέστηκε τον Αντρέι Ταρκόφσκι για την εμπιστοσύνη στο υλικό. Μίλησε με συγκίνηση και σεβασμό για την επιρροή του Αλέξη Δαμιανού στη φιλοσοφία της δουλειάς του και στις ισορροπίες στη ζωή συνολικά, για τα όρια της δουλειάς του μοντέρ, τη γαλλική Nouvelle Vague, τις απαιτήσεις των λογοτεχνικών διασκευών και την έννοια της «υπέρβασης» ως κίνητρο δημιουργίας.

Σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο Μαυροψαρίδης αστειεύτηκε λέγοντας πως είναι αρκετά μεγάλος για να «γλιτώσει». Αν ήταν νεότερος, όπως τόνισε, θα προσαρμοζόταν στα νέα δεδομένα, καθώς κάθε εποχή έχει τις δικές της επιταγές.

To ΜΟVE IT δεν θα καλύψει τη φετινή διοργάνωση με τις καθημερινές αναρτήσεις που σας έχουμε συνηθίσει τα προηγούμενα 15 χρόνια, από τη στιγμή που η διοργάνωση δεν μας διαθέτει δημοσιογραφικές διαπιστεύσεις.

Tα σημειώματά μας για την διοργάνωση μπορείτε να τα βρείτε συγκεντρωμένα εδώ.