H Eυρώπη παράγει ταινίες, οι θεατές βλέπουν σειρές

Το ευρωπαϊκό οπτικοακουστικό οικοσύστημα αξίζει πλέον 142 δισεκατομμύρια ευρώ, παράγει περισσότερες ταινίες από ποτέ και βλέπει τις παγκόσμιες πλατφόρμες να επενδύουν ολοένα περισσότερο σε τοπικές παραγωγές. Κι όμως, πίσω από τους εντυπωσιακούς αριθμούς κρύβεται μια λιγότερο θριαμβευτική πραγματικότητα: οι θεατές περνούν σχεδόν το 80% του χρόνου τους στις πλατφόρμες παρακολουθώντας σειρές αντί για ταινίες, ενώ η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί μόλις το 12% της παγκόσμιας αγοράς ψυχαγωγίας. Η νέα έκθεση Key Trends 2026 του European Audiovisual Observatory σκιαγραφεί μια βιομηχανία που αναπτύσσεται, αλλά ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζεται κάτω από την πίεση των streaming γιγάντων. 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η συνολική αξία της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής αγοράς ανήλθε περίπου στα 142 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα στο 2024. Περισσότερα από τα μισά έσοδα —72 δισεκατομμύρια ευρώ— προήλθαν απευθείας από τους καταναλωτές μέσω συνδρομών streaming, pay-TV, εισιτηρίων κινηματογράφου και οικιακής ψυχαγωγίας. Το πιο εντυπωσιακό ίσως στοιχείο αφορά την ίδια την παραγωγή. Η ευρωπαϊκή κινηματογραφική βιομηχανία κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ το 2024, με 2.523 ταινίες μεγάλου μήκους να παράγονται σε 36 διαφορετικές αγορές. Πρόκειται για το υψηλότερο νούμερο που έχει καταγραφεί ποτέ, επιβεβαιώνοντας ότι η μεταπανδημική περίοδος όχι μόνο δεν επιβράδυνε την παραγωγή αλλά φαίνεται να λειτούργησε ως επιταχυντής.

Η αύξηση αυτή προήλθε τόσο από έργα μυθοπλασίας όσο και από ντοκιμαντέρ, ενώ παράλληλα παρατηρείται άνοδος και στους προϋπολογισμούς παραγωγής σε μεγάλο μέρος της ηπείρου. Σε μια εποχή όπου συχνά ακούμε ότι το σινεμά βρίσκεται σε κρίση, η Ευρώπη απαντά με περισσότερες ταινίες από ποτέ. Το ερώτημα, βέβαια, δεν είναι μόνο πόσες ταινίες παράγονται. Είναι και πόσες βλέπονται. Εδώ η εικόνα γίνεται πιο περίπλοκη. Η έκθεση αποκαλύπτει ότι το 78% του χρόνου θέασης στις συνδρομητικές streaming πλατφόρμες αφιερώνεται σε τηλεοπτικές σειρές. Οι ταινίες περιορίζονται μόλις στο 22%.

Για δεκαετίες, η κινηματογραφική ταινία αποτελούσε το κυρίαρχο αφήγημα της οπτικοακουστικής κουλτούρας. Σήμερα, η αφήγηση με την μορφή επεισοδίων μοιάζει να έχει κατακτήσει οριστικά την προσοχή του κοινού. Το streaming δεν άλλαξε απλώς τον τρόπο που βλέπουμε περιεχόμενο. Άλλαξε και το είδος του περιεχομένου που προτιμάμε να βλέπουμε.

Παράλληλα, οι μεγάλες διεθνείς πλατφόρμες αποκτούν ολοένα σημαντικότερο ρόλο στη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής παραγωγής. Το 2020 μόλις το 8% των επενδύσεων σε ευρωπαϊκά πρωτότυπα έργα προερχόταν από παγκόσμιους streamers. Το 2024 το ποσοστό αυτό εκτοξεύθηκε στο 24%. Πίσω από αυτή την αύξηση βρίσκονται τόσο οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές πολιτικές όσο και η διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για τοπικές ιστορίες με διεθνή απήχηση. Οι πλατφόρμες ανακάλυψαν ότι το κοινό δεν θέλει απαραίτητα μόνο αμερικανικά προϊόντα. Θέλει ισπανικά θρίλερ, γαλλικά δράματα, γερμανικές σειρές επιστημονικής φαντασίας και σκανδιναβικά αστυνομικά μυστήρια.

Παρά τη δημιουργική της ζωντάνια, η Ευρώπη παραμένει σχετικά μικρός παίκτης στο παγκόσμιο οικονομικό παιχνίδι. Σύμφωνα με την έκθεση, αντιπροσωπεύει μόλις το 12% των εσόδων των μεγαλύτερων εταιρειών ψυχαγωγίας παγκοσμίως. Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να κυριαρχούν συντριπτικά, ενώ εταιρείες όπως το Netflix, το YouTube και η Meta συγκαταλέγονται πλέον στους σημαντικότερους οπτικοακουστικούς παίκτες που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η Ευρώπη παράγει περισσότερες ταινίες από ποτέ. Οι πλατφόρμες επενδύουν περισσότερο από ποτέ. Οι θεατές ξοδεύουν περισσότερα χρήματα από ποτέ. Την ίδια στιγμή, όμως, η μάχη για την προσοχή του κοινού διεξάγεται ολοένα λιγότερο στις κινηματογραφικές αίθουσες και ολοένα περισσότερο στις ατελείωτες βιβλιοθήκες των streaming υπηρεσιών.