Berlinale 26: Ο Τζόνι Φλίν και το PTSD το 1870
Μία από τις πιο πολυαναμενόμενες ταινίες στη φετινή Berlinale ήταν το “A Prayer for the Dying”, ένα γουέστερν που εκτυλίσσεται σε μια επαρχιακή πόλη του Ουισκόνσιν του 1870. Εκεί ζει ο Τζέικομπ (Τζόνι Φλιν), πρώην στρατιώτης του Εμφυλίου, ο οποίος τώρα έχει αναλάβει χρέη σερίφη, πάστορα και νεκροθάφτη για τη μικρή κοινότητα. Όταν ξεσπά μια θανατηφόρα επιδημία, ο Τζέικομπ και ο γιατρός της κοινότητας (Τζον Σ. Ράιλι) θα πρέπει να πάρουν δύσκολες αποφάσεις για να προστατεύσουν τους συμπολίτες τους. Όμως, υπό το βάρος αυτής της ευθύνης, ο Τζέικομπ, ήδη βασανισμένος από τις μνήμες του πολέμου, θα αρχίσει σταδιακά να χάνει την επαφή του με την πραγματικότητα.
ΣΧΕΤΙΚΑBerlinale 26: Το "A prayer for the dying" είναι αδικαιολόγητα εξουθενωτικό
Το εντυπωσιακό ντεμπούτο της Ντάρα Βαν Ντιούζεν μάς μεταφέρει σε μια σκληρή εποχή, η οποία όμως έχει κοινά με τη δική μας, όπως μας είπε η ίδια η σκηνοθέτρια και ο πρωταγωνιστής της, Τζόνι Φλιν (“Beast”, Stardust”) όταν τους συναντήσαμε για μια πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσα κουβέντα. Και παρότι ο Τζον Σ. Ράιλι δεν μπόρεσε να είναι μαζί τους στο Βερολίνο, μόνο η αναφορά του ονόματός του ήταν αρκετή για να μας επιβεβαιώσουν ότι είναι, όντως, ο πιο συμπαθητικός τύπος στον κόσμο!
Πώς θα περιγράφατε το σύμπαν της ταινίας;
Ντάρα Βαν Ντιούζεν: Είναι μια βιβλική και σουρεαλιστική ταινία που όμως έπρεπε να είναι γειωμένη στην πραγματικότητα, γιατί δεν μπορείς να φτιάξεις ένα σύμπαν από το τίποτα. Χρειάζεται ένα πάτημα στην πραγματικότητα, που εδώ είναι το Ουισκόνσιν της δεκαετίας του 1870, σε μια περίοδο ξηρασίας. Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε την ταινία ως ένα μεσοδυτικό γουέστερν. Εγώ θέλω να πιστεύω, και ελπίζω αυτό να μην ακουστεί πομπώδες, ότι είναι μια πραγματικά ενδιαφέρουσα κινηματογραφική εμπειρία. Είναι σκόπιμα απόκοσμη, αλλά είναι βαθιά ριζωμένη στην πραγματικότητα.
Έχουμε συνηθίσει στα γουέστερν να βλέπουμε φιγούρες σαν του Κλιντ Ίστγουντ, ενώ ο Τζέικομπ είναι πιο ευάλωτος.
Ντάρα Βαν Ντιούζεν: Ο βασικός χαρακτήρας, ο Τζέικομπ, που τον ερμηνεύει ο Τζόνι εξαιρετικά, είναι ένας πολύ βασανισμένος άνθρωπος που παλεύει πολύ με τον εαυτό του. Παράλληλα, είναι και ο πιο καλοπροαίρετος άνθρωπος. Θέλει οι άλλοι να είναι καλά και ξεχνά τον εαυτό του. Και όταν εκείνος δεν είναι καλά, οι άλλοι δεν πρόκειται να είναι καλά. Είναι επίσης κάποιος που αμφισβητεί το ίδιο του το μυαλό. Και όταν αρχίζει πραγματικά να χάνει τον έλεγχο, σπάει και το συναίσθημά του απελευθερώνεται. Στα τέλη του 1800 οι άντρες δεν έκλαιγαν ο ένας μπροστά στον άλλο ούτε μιλούσαν για τα συναισθήματά τους. Δεν έλεγαν στις γυναίκες τους ότι βασανίζονται από εφιάλτες. Τα κρατούσαν όλα μέσα τους και μετά αυτά άρχιζαν να εκδηλώνονται σωματικά. Και αυτό είναι που αγαπώ περισσότερο στην ερμηνεία του Τζόνι: τα τρεμουλιάσματα, τα τινάγματα, οι κινήσεις του κεφαλιού, οι τραυλισμοί, όλα αυτά που δείχνουν έναν άνθρωπο στα όριά του.
Τζόνι Φλιν: Ο Τζέικομπ είναι ένας άντρας που είχε πολεμήσει στον αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο, μόλις λίγα χρόνια πριν τα γεγονότα της ταινίας. Για μένα, η ταινία αφορά κυρίως το PTSD, σε μια εποχή που δεν υπήρχε καν αυτή η έννοια. Προσπαθούσες να συνεχίσεις τη ζωή σου με κάτι να σε τραβά από πίσω. Ήταν ένας πόλεμος που τραυμάτισε ψυχικά τόσο πολλούς ανθρώπους στις ΗΠΑ. Και αυτό το τραύμα ήταν κάτι που δεν καταλάβαιναν και τους στοίχειωνε για όλη τους τη ζωή. Ο Τζέικομπ προσπαθεί να συνεχίσει τη ζωή του και να φροντίσει την κοινότητα, παρά την τεράστια πληγή του που όμως όλο και ανοίγει υπό πίεση.
Σκέφτεστε τους ανθρώπους που επιστρέφουν σήμερα από τον πόλεμο;
Τζόνι Φλιν: Ναι, φυσικά. Και τους αμάχους που επηρεάζονται και εκτοπίζονται, όπως συμβαίνει στην Παλαιστίνη ή στην Ουκρανία. Σήμερα υπάρχουν έννοιες, όπως θεραπεία και PTSD, έχουμε εμβόλια για ασθένειες, έχουμε, υποτίθεται, λύσεις για κάποια προβλήματα, αλλά ακόμα υποφέρουμε από τις συνέπειές τους. Το να πας πίσω σε μια εποχή πριν υπάρξουν αυτές οι λύσεις και να φανταστείς την πίεση που θα ένιωθες αν δεν είχες να ελπίζεις σε τίποτα ήταν κάτι πολύ ενδιαφέρον για μένα.
Το “A Prayer for the Dying” είναι μια σκοτεινή ταινία. Πώς ήταν η εμπειρία των γυρισμάτων;
Τζόνι Φλιν: Παρότι φαίνεται σκοτεινή, εμείς περάσαμε πολύ ωραία και γελάσαμε πολύ. Έπρεπε, γιατί αλλιώς θα ήταν όλο πολύ βαρύ. Όταν απεικονίζεις κάτι τόσο τρομερό, πρέπει να ελαφρύνεις την ατμόσφαιρα ανάμεσα στις λήψεις. Ήταν όμως μιας σωματικά απαιτητική εμπειρία. Γυρίσαμε την ταινία στη Σλοβακία και εκείνο το καλοκαίρι είχε σχεδόν 40 βαθμούς. Αυτό ήταν καλό για να αποδώσουμε και το αίσθημα της ζέστης στην ταινία. Εγώ φορούσα πολλά στρώματα ρούχων και ειδικά προς το τέλος πέρασα μέρες που κυλιόμουν στο χώμα και στη λάσπη. Όλα αυτά μαζί, τα ρούχα, το χώμα και η ζέστη, με έβαζαν στην ψυχολογία του Τζέικομπ. Οπότε κι εγώ αφέθηκα σε αυτά!
Γράψαμε γνώμη για το "A prayer for the dying"
Τζόνι, ήθελες από πάντα να γίνεις ηθοποιός;
Τζόνι Φλιν: Δεν είχα ιδιαίτερη φιλοδοξία να γίνω ηθοποιός μέχρι περίπου τα 17 μου. Ασχολιόμουν με τη μουσική περισσότερο μέχρι τότε. Όταν όμως ήμουν γύρω στα 17, αρχίσαμε να ανεβάζουμε έργα του Χάρολντ Πίντερ και άλλα παρόμοια στο σχολείο. Στις εκδόσεις των θεατρικών κειμένων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ειδικά για τα σύγχρονα έργα, αναφέρεται πάντα η πρώτη τους παρουσίαση. Και όλη η πραγματικά ενδιαφέρουσα σύγχρονη δραματουργία είχε παρουσιαστεί σε έναν χώρο που λεγόταν Royal Court. Οπότε σκέφτηκα: τι είναι αυτό το τρελό μέρος που ανεβάζει τα καλύτερα έργα;
Έτσι ήθελα να παίξω στο Royal Court, που είναι θέατρο νέων συγγραφέων στο Δυτικό Λονδίνο. Βρήκα μια δραματική σχολή εκεί κοντά, έπιασα δουλειά ως ταξιθέτης στο θέατρο και έτσι μπόρεσα να δω όλες τις παραστάσεις. Παρακολούθησα και το πρόγραμμα νέων συγγραφέων. Μόλις τελείωσα, προσπαθούσα συνεχώς να βρω δουλειά ως ηθοποιός στο Royal Court. Τελικά τα κατάφερα και έπαιξα σε επτά έργα εκεί, συνεχόμενα. Ήταν και παραμένει το πνευματικό μου σπίτι.
Είναι το μοναδικό θέατρο στον κόσμο που έχει μόνο το όνομα του συγγραφέα στη μαρκίζα. Όλοι οι ηθοποιοί αμείβονται με τον ίδιο βασικό μισθό και ο συγγραφέας είναι αυτός που τιμάται. Και αυτό είναι που αγαπώ σε κάθε δουλειά με νέο κείμενο: είναι κάτι που δεν υπήρχε χθες. Όπως και αυτή η ταινία. Θέλω να βρίσκομαι εκεί και να βλέπω αυτό το καινούργιο πράγμα που εκφράζεται, αυτό που μέχρι χθες δεν υπήρχε χθες. Γιατί ό,τι νέο εκφράζεται αποτελεί ίσως και μια απάντηση σε αυτό που χρειαζόμαστε τη δεδομένη στιγμή.
Ειπώθηκε νωρίτερα ότι ο Τζέικομπ είναι ένας άνθρωπος που βάζει τις ανάγκες του στην άκρη για το καλό των άλλων. Τζόνι, εσύ πώς τα πας με τα όρια;
Τζόνι Φλιν: Πολύ καλή ερώτηση! Θα έλεγα πως αυτή η πλευρά του Τζέικομπ μου είναι πολύ οικεία. Δεν είμαι ιδιαίτερα καλός στο να βάζω όρια στον εαυτό μου. Είμαι αρκετά καλός στο να βρίσκω τι μπορώ να κάνω για τους άλλους, ώστε να αγνοώ όσα συμβαίνουν μέσα μου. Όμως κατανοώ σιγά σιγά ότι αυτό είναι ένα μοτίβο που έχω. Και έτσι ήταν πραγματικά ενδιαφέρον να το εξερευνήσω σε έναν χαρακτήρα σαν του Τζέικομπ, που κουβαλά μέσα του μια ανοιχτή πληγή, και ταυτόχρονα πρέπει να πάρει τρομερές αποφάσεις για τους ανθρώπους που αγαπά.
Ντάρα Βαν Ντιούζεν: Έχω να προσθέσω ότι ο Τζόνι είναι πραγματικά τόσο ευγενικός και λειτουργεί σαν την “κόλλα” που συνδέει τους πάντες. Αν δεν τον είχα δίπλα μου από την πρώτη μέρα, αυτή η ταινία δεν θα είχε γίνει ποτέ. Είναι καταπληκτική αυτό, γιατί όντως μοιάζει με τον Τζέικομπ κατά κάποιον τρόπο: είναι ένας πολύ ήσυχος και ευγενικός ηγέτης. Εκτίθεται, δίνεται στους άλλους, και ο ρόλος του βγαίνει με φυσικότητα. Αυτο είναι δώρο για έναν σκηνοθέτη.
Τέλος, δεν μπορούμε να μην ρωτήσουμε: είναι ο Τζον Σ. Ράιλι ο πιο συμπαθητικός τύπος στον κόσμο εκτός από σπουδαίος ηθοποιός;
Ντάρα Βαν Ντιούζεν: Α, τον αγαπώ και δεν μπορώ ακόμα να το πιστέψω ότι ο άνθρωπος που έπαιξε στο “Magnolia” παίζει και στη δική μου πρώτη ταινία! Αυτό που αγαπώ περισσότερο σε εκείνον είναι το πώς λειτουργεί όταν δεν είναι στο πλάνο και παίζει κάποιος άλλος. Ακόμα κι όταν απλώς «δίνει ατάκες», είναι τρομερά συνειδητοποιημένος για το τι ζητάω εγώ, τι κάνει ο άλλος ηθοποιός, και αν υπάρχει μια αναντιστοιχία, αλλάζει διακριτικά την ερμηνεία του εκτός κάμερας για το καλό της ταινίας. Το κάνει τόσο διακριτικά και τόσο γρήγορα, και μετά εξαφανίζεται σαν να μην έγινε τίποτα. Το βρίσκω απίστευτα γενναιόδωρο και βαθιά συναδελφικό.
Τζόνι Φλιν: Από πού να ξεκινήσω; Είμαι προφανώς τεράστιος θαυμαστής του. Τον βρίσκω απολύτως ξεκαρδιστικό και επειδή είναι τόσο καλός ηθοποιός, όταν κάνει έναν ρόλο σαν αυτόν που ανέλαβε στην ταινία και δεν προορίζεται για γέλια, η αλήθεια που προσδίδει στον χαρακτήρα του είναι πανίσχυρη. Νομίζω ότι ο λόγος που είναι τόσο αστείος είναι επειδή, όταν παίζει κωμωδία, σε κάνει να πιστεύεις ότι δεν είναι «μέσα στο αστείο», παρόλο που το έχει χτίσει ο ίδιος. Τον θεωρώ έναν κλασικό “κλόουν” με την παραδοσιακή έννοια, και το λέω αυτό έχοντας τεράστιο σεβασμό στους κλόουν. Είναι ο καλύτερος, γιατί μπορεί να σε κάνει να γελάσεις με την ψυχή σου και να λυπηθείς βαθιά. Κι αυτό είναι τεράστια δεξιότητα. Θα μπορούσα να μιλάω γι’ αυτόν ώρες. Έχει μια ιδιόρρυθμη πλευρά ως άνθρωπος, είναι κάπως μυστηριώδης, και αυτό περνάει στις ερμηνείες του. Είναι πανέξυπνος και έχει τρομερές γνώσεις για τόσα πολλά πράγματα. Και είναι πολύ γλυκός. Θέλει το καλύτερο, νοιάζεται πάρα πολύ. Αν ανησυχεί ότι κάτι μπορεί να βγει λιγότερο καλό απ’ όσο θα μπορούσε, τον τρώει πραγματικά μέσα του. Νοιάζεται αληθινά.
ΣΧΟΛΙΑ
Εμφάνιση σχολίων