38o Πανόραμα: Τα αφιερώματα και οι ειδικές προβολές

Το 38ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου διεξάγεται φέτος από τις 20 έως και τις 26 Νοεμβρίου στις αίθουσες Cinobo Οπερα 1, Νιρβάνα Cinemax 2 και Studio New Star Art Cinema.

ΣΧΕΤΙΚΑ6 ρεβιζιονιστικά γουέστερν στο Μιχάλης Κακογιάννης

Στο κέντρο του πολυσυλλεκτικού του προγράμματος βρίσκεται ένα μεγάλο αφιέρωμα στο σινεμά της Βαϊμάρης, σε μια επίκαιρη συνθήκη που θυμίζει τη σημασία της τέχνης ως αντίσταση, ενώ και το ελληνικό σινεμά πρωταγωνιστεί εντός και εκτός διαγωνιστικού προγράμματος.

Σας έχουμε γράψει για ταινίες έναρξης και λήξης, το διαγωνιστικό τμήμα και το μεγάλο αφιέρωμα στο Σινεμά της Βαϊμάρης - Από τον Καλιγκάρι στον Χίτλερ.

Σε αυτό το σημείωμα θα αναφερθούμε στις Ειδικές Προβολές και στα δύο αφιερώματα με τίτλο «Χιροσίμα εφιάλτη μου» και «Το Ρεβιζιονιστικό Γουέστερν».

on the milky road

Πρεμιέρες και Ειδικές Προβολές

Απειρη Γη του Βασίλη Μαζωμένου (Ελλάδα – 2025 – Eγχρωμη – 80')

Σε ένα Ηπειρώτικο χωριό, ο Λάζαρος σκοτώνεται κατά λάθος στο κυνήγι. Η τραγωδία συγκλονίζει την κοινότητα, αλλά ο ερχομός του παιδιού του, ξαναφέρνει τη χαρά. Ο νεαρός Λάζαρος μεγαλώνει, ερωτεύεται και παντρεύεται τη Χάιδω. Η φτώχεια τους αναγκάζει να μεταναστεύσουν. Η επαφή με τις ρίζες του χάνεται. Αλλά ο χρόνος κύκλους κάνει και το συνονόματο εγγόνι του συνεχίζει στο δρόμο που κληρονόμησε από τους προγόνους του...

Fuori του Μάριο Μαρτόνε (Γαλλία, Ιταλία – 2025 – Eγχρωμη – 115')

Ρώμη, 1980. Η συγγραφέας Γκολιάρντα Σαπιέντσα βλέπει το magnum opus της The Art of Joy -καρπό δεκαετούς δουλειάς-, να απορρίπτεται από όσους εκδότες το στέλνει... Καταλήγει στη φυλακή για κλοπή κοσμημάτων και η συναναστροφή της με κάποιες νεαρές συγκρατούμενες αλλάζει τη ζωή της. Μετά την αποφυλάκισή τους, στη διάρκεια ενός καυτού καλοκαιριού, συνεχίζουν να συναντιούνται. Η Γκολιάρντα αναπτύσσει βαθύ δεσμό με τη Ρομπέρτα, πολιτική ακτιβίστρια και παραβάτιδα κατ' εξακολούθηση -μια σχέση που κανείς «απέξω» δεν μπορεί να κατανοήσει πλήρως, όμως στην ίδια θα ξαναδώσει τη χαρά της ζωής και την επιθυμία να ξαναγράψει. Επίσημη συμμετοχή στο φετινό Φεστιβάλ Καννών.

The Good Sister της Σάρα Μίρο Φίσερ (Γερμανία, Ισπανία – 2025 – Eγχρωμη – 96')

Το ηθικό δίλημμα μιας νεαρής γυναίκας, της Ροουζ, η οποία πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στην αφοσίωση στον αδελφό της και στις αρχές της, όταν εκείνος κατηγορείται για βιασμό.

On the Milky Road του Εμίρ Κουστουρίτσα (Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Σερβία, Μεξικό, ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο – 2016 - Εγχρωμη – 125’)

Χωρισμένη σε τρία μέρη, η ταινία παρακολουθεί καθοριστικές στιγμές στη ζωή ενός άντρα και, παράλληλα, της χώρας του: τις σκοτεινές μέρες του πολέμου όπου η βία τον διαμορφώνει· την άνθιση ενός απρόσμενου έρωτα που φωτίζει τη ζωή του· και την απομόνωσή του ως μοναχού που αναζητά τη γαλήνη μετά την απώλεια της αγαπημένης του.

Ο Θησαυρός (Comoara) του Κορνέλιου Πορουμπόιου (Ρουμανία, Γαλλία - 2015 - Eγχρωμη - 89’)

Ο Κόστι ζει με την οικογένειά του σε ένα μικρό διαμέρισμα και τα βγάζουν πέρα με δυσκολία. Τα βράδια διαβάζει στον γιο του τον Ρομπέν των Δασών κι ονειρεύεται θησαυρούς. Ένα όνειρο που φαίνεται να γίνεται πραγματικότητα όταν ο γείτονας του, Αντριαν, του λέει για τον θησαυρό που φέρεται να έχει θάψει ο παππούς του στο χωράφι τους και τον οποίο θέλει να ξεθάψει, αλλά χρειάζεται έναν ανιχνευτή μετάλλων και δεν έχει την οικονομική άνεση για τέτοιο εξοπλισμό. Τότε ο Κόστι μαζεύει όλα του τα χρήματα και προσλαμβάνει τον Κορνέλ, ο οποίος μπορεί να φέρει ανιχνευτή μετάλλων από τη δουλειά του. Ετσι οι τρεις τους είναι έτοιμοι να πλουτίσουν βρίσκοντας το θησαυρό... | Ειδική προβολή με την οποία το 38ο Πανόραμα συμμετέχει στον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών Κινηματογράφου FIPRESCI.

Σκιές και Σιωπή του Ρόμπερτ Μάλιγκαν (ΗΠΑ - 1962 - Ασπρόμαυρη - 129’)

Mια δεξιοτεχνική κινηματογραφική διασκευή του ομώνυμου βιβλίου της Χάρπερ Λι, που φημίζεται για την ευκρινή απεικόνιση των προκαταλήψεων, μέσω μιας ιστορίας ενηλικίωσης ιδωμένης από τα μάτια παιδιών. Με επικεφαλής τον εμβληματικό, βραβευμένο με Οσκαρ Γκρέγκορι Πεκ, ως ηθικό και αδέκαστο συνήγορο Ατικους Φιντς, η ταινία στηρίζεται στις εξίσου δυνατές ερμηνείες των νεαρών πρωταγωνιστών. Η αφήγηση αντιπαραβάλλει τη ζεστή, σταθερή οικογενειακή ζωή της οικογένειας Φιντς με τις άσχημες πραγματικότητες του κόσμου των ενηλίκων, ιδιαίτερα τη φυλετική αδικία της εποχής. Στα δυνατά της σημεία περιλαμβάνονται το ισορροπημένο σενάριό της, το οποίο συνυφαίνει το συναρπαστικό δικαστικό δράμα με προσωπικές οικογενειακές στιγμές, και η αυθεντική απεικόνιση των φυλετικών εντάσεων μιας μικρής νότιας πόλης, καθιστώντας την μια διαχρονική και επιδραστική ταινία. | Ειδική προβολή με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Ρόμπερτ Μάλιγκαν

Τα Πέτρινα Χρόνια του Παντελή Βούλγαρη (Ελλάδα – 1985 – Εγχρωμη – 142’)

Οι νεαροί αριστεροί Ελένη και Μπάμπης ερωτεύονται στη Θεσσαλία, το 1954. Τους χωρίζουν απότομα διώξεις και συλλήψεις. Ξαναβρίσκονται μόλις το 1966 και ολοκληρώνουν τον έρωτά τους. Σύντομα συλλαμβάνονται από τη δικτατορία και η Ελένη γεννά στις φυλακές τον γιο τους. Το χουντικό φρόνημα επιβάλλει γάμο των δύο φυλακισμένων –κουμπάρος ο γιος τους. Η μεταπολίτευση φέρνει την ελευθερία… Βραβεία Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Γυναικείας ερμηνείας (Θέμις Μπαζάκα). Κρατικά Βραβεία ΥΠΠΟ: Ταινίας, Γυναικείου Ρόλου, Μουσικής. Φεστιβάλ Βενετίας: Ειδική Μνεία Ερμηνείας (Θέμις Μπαζάκα). | Ειδική προβολή στο πλαίσιο της εικαστικής έκθεσης σε επιμέλεια Γιάννη Ψυχοπαίδη, «Γυναικείες μορφές σε τέσσερις ταινίες του Παντελή Βούλγαρη».

Αφιέρωμα: Χιροσίμα Εφιάλτη Μου

Με τα λόγια των διοργανωτών: Δεν υπάρχει κανένα άλλο γεγονός του συνταρακτικού 20ου αιώνα που να ξεπερνά σε αντίκτυπο (κοινωνικό, τεχνολογικό, οικονομικό και οπωσδήποτε θανατηφόρο) αυτό που συνέβη στις 8.15 το πρωί της 6ης Αυγούστου 1945, όταν από το βομβαρδιστικό Β-29 «Ενόλα Γκέι» (βαφτισμένο είς μνημόνευση της μητέρας του πιλότου!) έπεσε και πυροδοτήθηκε στον αέρα της Ιαπωνικής πόλης Χιρόσιμα (σε ύψος 580 μέτρων) η πρώτη ατομική βόμβα που έφερε το όνομα «Little Boy» (στα ελληνικά «Μικρό Αγόρι»).

Ο κόσμος δεν θα ήταν ποτέ ίδιος μετά από αυτό, καθώς το συλλογικό ασυνείδητο της ανθρωπότητας επλήγη ανεπανόρθωτα από το βάρος ενοχής του αφανισμού 150 χιλιάδων αμάχων. Ογδόντα χρόνια αργότερα η ανάμνηση της τραγωδίας στην Χιρόσιμα (και στο Ναγκασάκι 3 μέρες αργότερα) συνεχίζει να συγκλονίζει για την κοινωνιοπαθή αγριότητά της και να εμπνέει τρόμο για το ενδεχόμενο επανάληψής της. Ίσως γι' αυτό τα έργα τέχνης που έχουν ως θεματική αναφορά την αποφράδα εκείνη ημέρα παρουσιάζονται τόσο σύγχρονα και σημαντικά. Εν προκειμένω τα τρία εκ του κουαρτέτου των φιλμ που απαρτίζουν το αφιέρωμα του Πανοράματος: «Τα Παιδιά της Χιροσίμα» (1952), «Χιρόσιμα» (1953), «Καυτή Βροχή» (1989) μας προσφέρουν ισχυρές, συχνά αντικρουόμενες, οπτικές για την ατομική βόμβα, συνδυάζοντας ιστορικά πλάνα, αφηγήσεις επιζώντων και δραματικές αναπαραστάσεις για να παρέχουν μια ιστορική επισκόπηση, εστιάζοντας στο ανθρώπινο κόστο ς και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες. Σε αντιδιαστολή, το «Χιροσίμα Αγάπη Μου» (1959), χάρη στη μη γραμμική δομή του εξαλείφει το χρόνο, μέσα από τη συγχώνευση παρόντος και παρελθόντος, και διακρίνεται ως μια εις βάθος διερεύνηση της τομής της προσωπικής και της συλλογικής τραγωδίας, καθώς και ως μια έκκληση για ειρήνη.

Οι ταινίες του αφιερώματος

Καυτή Βροχή του Σοχέι Ιμαμούρα (1989)

Τα Παιδιά της Χιροσίμα του Κανέτο Σίντο (1952)

Χιροσίμα Αγάπη Μου του Αλέν Ρενέ (1959)

Hiroshima του Χιντέο Σεκιγκάουα (1953)

Διαβάστε εδώ περισσότερα για το αφιέρωμα «Χιροσίμα Εφιάλτη Μου»

Αφιέρωμα: Το Ρεβιζιονιστικό Γουέστερν

Σχολιάζει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου , Νίνος Φένεκ Μικελίδης: Ρεβιζιονιστικά, αναθεωρητικά στοιχεία συναντάμε στο κλασικό παραδοσιακό γουέστερν από τις δεκαετίες του 40 και 50, σε ταινίες όπως "The Ox-Bow Incident" του Γουίλιαμ Γουέλμαν, "Σπασμένο βέλος" του Ντέλμερ Ντέιβς, "Τζόνι Γκιτάρ" του Νίκολας Ρέι, "Το τρένο θα σφυρίξει τρεις φορές" του Φρεντ Τσίνεμαν, και μερικές άλλες. Το ρεβιζιονιστικό γουέστερν ως ξεχωριστό είδος (ή υπό-είδος) ξεκίνησε ουσιαστικά από το 1968, όταν χαλάρωσε ο κώδικας λογοκρισίας του Χέιζ, ανατρέποντας το μύθο και το ρομαντισμό του παραδοσιακού, μέσα από την ανάπτυξη χαρακτήρων και ενός έντονου ρεαλισμού, για να παρουσιάσει μια πιο αληθινή πλευρά της ζωής από εκείνη της «Παλιάς Δύσης», μετατρέποντας το μαύρο και άσπρο, δηλαδή το καλό και το κακό, σε γκρίζο, με χαρακτήρες που συχνά είναι αντί-ήρωες ή και συμπαθητικοί κακοί.

Στο είδος αυτό, οι Ερυθρόδερμοι είναι συμπαθητικοί και η ιστορία τους καταγράφεται με ρεαλισμό και ειλικρίνεια ("Το μεγάλο ανθρωπάκι" του Άρθουρ Πεν, "Ο δραπέτης" του Αβραάμ Πολόνσκι), οι θρυλικοί ληστές και οι μονομαχίες χρησιμεύουν για να καταδικάσουν το πέρασμα του χρόνου και τον ερχομό μιας δήθεν προόδου και ενός αδηφάγου καπιταλισμού ("Η μεγάλη μονομαχία" του Σαμ Πέκινπα), ενώ η απλοϊκή θρυλική άποψη του παραδοσιακού Ουέστ καταγράφεται με περίπλοκη και προκλητική άποψη ("Οι ασυγχώρητοι" του Κλιντ Ίστγουντ, τα σπαγγέτι γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε και του Σέρτζιο Κορμπούτσι), ο απλός άνθρωπος ενάντια στην εισροή του κεφαλαίου και τις μεγαλο-επιχειρήσεις, καθώς και ο πρωταγωνιστικός ρόλος της γυναίκας ("Η έντιμος κυρία και ο χαρτοπαίκτης" του Ρόμπερτ Όλτμαν), το πέρασμα της Δύσης και η εξαφάνιση ενός τρόπου ζωής ("Μόντι Ουώλς" του Γουίλιαμ Φρέικερ), η σε βάθος έρευνα των αξιών της Δύσης και του αληθινού προσώπου της ως χώρα θανάτου και περιβαλλοντολογικής καταστροφής παρά ανάπτυξης και προόδου ("Ο νεκρός" του Τζιμ Τζάρμους).

Για να καταλήξει τα τελευταία χρόνια σε ένα άλλο είδος, το αντί-γουέστερν ή το νέο-γουέστερν με ταινίες όπως το "Καμιά πατρίδα για τους μελλοθάνατους" των αδερφών Κοέν, "Η εξουσία του σκύλου" της Τζέιν Κάμπιον, "Οι δολοφόνοι του ανθισμένου φεγγαριού" του Μάρτιν Σκορσέζε, για να αναφέρω τις πιο χαρακτηριστικές."

Οι ταινίες του αφιερώματος:

Η Εντιμος Κυρία και ο Χαρτοπαίκτης (McCabe and Mrs. Miller) του Ρόμπερτ Ολτμαν (1971)

Η Μεγάλη Μονομαχία (Pat Garrett and Billy The Kid) του Σαμ Πέκινπα (1973)

Ο Δραπέτης (Tell Them Willie Boy Is Here) του Εϊμπραχαμ Πολόνσκι (1969)

Ο Νεκρός (Dead Man) του Τζιμ Τζάρμους (1995)

Οι Ασυγχώρητοι (Unforgiven) του Κλιντ Ιστγουντ (1992)

Το Μεγάλο Ανθρωπάκι (Little Big Man) του Αρθουρ Πεν (1970)

Monte Walsh του Γουίλιαμ Α. Φρέικερ (1970)

Διαβάστε εδώ περισσότερα για το αφιέρωμα στο Ρεβιζιονιστικό Γουέστερν.

Πιο πολλά αφιερώματα της φετινής διοργάνωσης, εδώ. 

Τα πάντα για το 38ο Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου θα τα βρείτε συγκεντρωμένα εδώ.