"Τhe Fall": Το μυστήριο του Vertigo γίνεται ντοκιμαντέρ

Υπάρχουν κινηματογραφικές στιγμές που δεν ολοκληρώνονται όταν πέφτουν οι τίτλοι τέλους. Αντίθετα, αρχίζουν τότε να λειτουργούν πραγματικά, να επιστρέφουν στη μνήμη, να πολλαπλασιάζουν τα ερωτήματα που άφησαν πίσω τους. Η πτώση της Τζούντι από το καμπαναριό στο Vertigo του Άλφρεντ Χίτσκοκ είναι μία από αυτές τις σπάνιες στιγμές όπου η αβεβαιότητα γίνεται η ίδια η ουσία της κινηματογραφικής εμπειρίας. Τώρα, 70 χρόνια μετά τη δημιουργία μιας από τις πιο αινιγματικές κορυφώσεις στην ιστορία του σινεμά, ο Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ επιχειρεί όχι να λύσει το μυστήριο, αλλά να κατοικήσει μέσα του, επιστρατεύοντας μια σειρά από εμβληματικούς δημιουργούς και «μάρτυρες» για μια κινηματογραφική έρευνα πάνω στην πτώση που συνεχίζει να στοιχειώνει το συλλογικό φαντασιακό.  Όχι επειδή βλέπουμε την πτώση, αλλά ακριβώς επειδή δεν τη βλέπουμε.

ΣΧΕΤΙΚΑDial M for murder

Εκεί βρίσκεται η μεγαλοφυΐα του Άλφρεντ Χίτσκοκ: στην απουσία. Στο κενό ανάμεσα σε αυτό που περιμένει ο θεατής και σε αυτό που τελικά του προσφέρει η εικόνα. Η στιγμή όπου η Τζούντι πέφτει από το καμπαναριό είναι ένα κινηματογραφικό αίνιγμα, μια ρωγμή μέσα στην αφήγηση, ένας χώρος όπου η μνήμη, η ενοχή και η επιθυμία συναντιούνται.

Αυτό ακριβώς το κενό επιχειρεί να εξερευνήσει ο Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ με το νέο δίπτυχο ντοκιμαντέρ του The Fall, το οποίο θα παρουσιαστεί στις 22 Ιουλίου στο πλαίσιο του Frontières του φεστιβάλ Fantasia. Στο κινηματογραφικό αυτό εγχείρημα έχουν ήδη ενταχθεί σημαντικοί «μάρτυρες» του μύθου του Vertigo, ανάμεσά τους ο Γκιγιέρμο ντελ Τόρο, η Κιμ Νόβακ και ο Άρι Άστερ.

Ο τίτλος The Fall αναφέρεται φυσικά στο εμβληματικό και αμφίσημο φινάλε της ταινίας του Χίτσκοκ. Όταν η Τζούντι πέφτει από το καμπαναριό και οδηγείται στον θάνατο, ο θεατής δεν βλέπει ποτέ ακριβώς τον τρόπο με τον οποίο συμβαίνει η πτώση. Αντίθετα, ο Χίτσκοκ μας αφήνει με 57 καρέ του προσώπου του Σκότι, καθώς εκείνος παρακολουθεί. Αυτά τα 57 καρέ ίσως αποτελούν μια από τις πιο πυκνές στιγμές στην ιστορία του κινηματογράφου. Δεν δείχνουν το γεγονός. Δείχνουν το τραύμα του γεγονότος και καταγράφουν την αδυναμία του ανθρώπου να την κατανοήσει.

Ο Φιλίπ, γνωστός για το βραβευμένο με το Venice Classics Lion ντοκιμαντέρ του 2024 Chain Reactions, που εξετάζει την επίδραση του The Texas Chain Saw Massacre του Τόμπι Χούπερ πενήντα χρόνια μετά την κυκλοφορία του, προσεγγίζει και εδώ το σινεμά και ως αντικείμενο ανάλυσης αλλά και ως ζωντανό μυστήριο.

Ο ίδιος εξηγεί ότι θέλει να «κατοικήσει» το αίνιγμα της πτώσης και όχι να το λύσει. Αυτή η επιλογή είναι ουσιαστικά μια βαθιά χιτσκοκική προσέγγιση. Γιατί το Vertigo δεν είναι μια ταινία που περιμένει απάντηση. Είναι μια ταινία που υπάρχει μέσα στην αμφιβολία. Κάθε συνέντευξη στο The Fall θα προσφέρει, σύμφωνα με τον Φιλίπ, «μια διαφορετική εκδοχή της αλήθειας».

«Κάθε εκδοχή αποκαλύπτει κάτι προσωπικό για το άτομο που την αφηγείται», σημειώνει ο σκηνοθέτης, ο οποίος έχει χαρακτηρίσει το φινάλε του Vertigo «το μεγαλύτερο μυστήριο του Χίτσκοκ».Και συνεχίζει: «Είναι η κορύφωση όλων όσων κυνηγούσα για 20 χρόνια: η ταινία που γεννήθηκα για να κάνω».