Η αγάπη που απομένει

Ο Χλίνουρ Πάλμασον στρέφει το ποιητικό του βλέμμα στους εύθραυστους οικογενειακούς δεσμούς, καταγράφοντας με τρυφερότητα ένα μεταβατικό έτος στη ζωή ενός ζευγαριού, το οποίο διασχίζει το οδυνηρό μονοπάτι του χωρισμού, συνεχίζοντας παράλληλα να μεγαλώνει τα παιδιά του μαζί, και πασχίζοντας να τους δώσει την αίσθηση μιας οικογενειακής κανονικότητας.
Ο Πάλμασον επιστρέφει μετά το «Godland» με μια μικρότερη αλλά άκρως εκρηκτική οικογενειακή ιστορία: μια μητέρα που προσπαθεί να ξαναχτίσει τη ζωή της, ένας σύζυγος που αρνείται να φύγει από το κάδρο και μια σειρά από όνειρα, φαντασιώσεις και επεισόδια που μετατρέπουν ένα «δράμα χωρισμού» σε παράδοξο ψυχολογικό roller coaster.

Η ταινία του Πάλμασον μοιάζει με ήρεμο οικογενειακό δράμα μόνο στην επιφάνεια. Στην πράξη, το «Η Αγάπη που Απομένει» είναι μια σειρά από μικρές, όλο και πιο αλλόκοτες εκρήξεις που αποτυπώνουν την πλήρη αποσύνθεση ενός ζευγαριού που βρίσκεται εδώ και καιρό σε μεταβατικό στάδιο. Η Άννα (Σάγκα Γκαρδάρσντοτιρ), καλλιτέχνιδα και μάνα τριών παιδιών, αποφασίζει επιτέλους ότι δεν θέλει να είναι «separated» αλλά «separate», σε μια από τις πιο τσεκουράτες διατυπώσεις που έχει δώσει ποτέ χαρακτήρας σε τέτοιου είδους ιστορίες.

Ο Μάγκνους (Σβέριρ Γκούντνασον), ο σύζυγος που δουλεύει σε αλιευτικό και λείπει για εβδομάδες, επιστρέφει κάθε φορά με την πεποίθηση ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει—ή ότι, αν έχει, εκείνος μπορεί να το επισκευάσει με λίγη στοργή, λίγη επιμονή και την κλασική αντρική άρνηση της πραγματικότητας. Το πρόβλημα είναι πως, όταν εμφανίζεται στο σπίτι, μοιάζει πλέον περισσότερο με επισκέπτη παρά με μέλος της οικογένειας. Μένει πού και πού στο κρεβάτι της Άννας, αλλά η ίδια προσπαθεί να κόψει αυτή τη συνήθεια «για να μην μπερδεύονται τα παιδιά».

Το σενάριο προχωρά με μικρά επεισόδια καθημερινότητας: οικογενειακά γεύματα που αλλάζουν διάθεση από λεπτό σε λεπτό, απογευματινά πικνίκ που ανατρέπονται επειδή ο Μάγκνους ρίχνει μια ματιά κάτω από τη φούστα της Άννας και το μυαλό του ταξιδεύει αλλού, και απότομες επισκέψεις στα επείγοντα μετά από «parent’s worst nightmare» στιγμές. Αν και η πλοκή φαίνεται να επιπλέει, η ταινία αποκτά ρυθμό από τις ολοένα πιο διαβρωμένες καταστάσεις και από την ανεπαίσθητη μετατόπιση της πραγματικότητας.

Από εκεί και πέρα, το φιλμ βυθίζεται όλο και περισσότερο σε παράξενες ονειρικές ενότητες. Κι όμως, η ταινία είναι πιο ενδιαφέρουσα στις στιγμές όπου δεν ξεχωρίζουμε πια αν αυτό που βλέπουμε είναι όνειρο, παραισθήση ή απλώς μια πολύ διεστραμμένη επιθυμία κάποιου από τους χαρακτήρες.

Αυτό το «ξεχαρβάλωμα» δεν θα λειτουργούσε χωρίς τον διπλό άξονα: τις ερμηνείες και τη σκηνοθεσία. Η Γκαρδάρσντοτιρ δίνει μια πλήρη, τεταμένη και γήινη ερμηνεία, ενώ ο Γκούντνασον αποτυπώνει τέλεια τον άντρα που βρίσκεται σε καθυστέρηση συναισθηματικής ωρίμανσης. Τα παιδιά —τα πραγματικά παιδιά του σκηνοθέτη— ενσαρκώνουν την τριμελή μικροκοινωνία με ανεπιτήδευτη, αμήχανη ζωντάνια. Το αποτέλεσμα έχει κάτι από οικειότητα που μόνο η πραγματικότητα μπορεί να επισφραγίσει.

Και μετά υπάρχει ο σκύλος. Ο Πάντα, ένας χαρισματικός, τριχωτός σκύλος-κλέφτης της παράστασης, εμφανίζεται σε τόσες καθοριστικές σκηνές που η ταινία δικαίως τον τιμά με ξεχωριστή αναφορά στα credits.

Ο Πάλμασον παρατηρεί όλα αυτά με ζεστασιά, αλλά και με ξεκάθαρη ματιά στις μικρές καθημερινές πράξεις που αποκαλύπτουν το χάος κάτω από την επιφάνεια της «κανονικότητας». Η ταινία λειτουργεί σαν ημερολόγιο μιας οικογένειας που αποσυντίθεται, αλλά και σαν μαρτυρία ότι η τρυφερότητα επιμένει, έστω σε θραύσματα.

Σε τελική ανάλυση, «Η Αγάπη που Απομένει» είναι μια οικογενειακή ιστορία που ξεκινά ρεαλιστικά και καταλήγει εκεί όπου η λογική αρχίζει να παραδίνεται. Μια ταινία για την τρέλα μέσα στο οικείο, και για το πώς τα παιδιά —και το κοινό— βλέπουν τους γονείς να μικραίνουν, να φθείρονται και να μεταμορφώνονται μπροστά τους.