Μάρκο, μια επινοημένη αλήθεια

Σύνοψη: Η ιστορία του Enric Marco, ενός Ισπανού συνδικαλιστή που ισχυριζόταν για χρόνια πως είναι επιζών στρατοπέδου συγκέντρωσης στη ναζιστική Γερμανία. Τη χρονιά που αποκαλύφθηκε το ψέμα του, ήταν ήδη πρόεδρος του Συλλόγου Επιζώντων του Ολοκαυτώματος στην Ισπανία.

Άποψη: Λίγα πράγματα είναι τόσο συναρπαστικά όσο ο ανθρώπινος ψυχισμός, πόσο μάλλον όταν μπορείς να τον παρακολουθήσεις εκ του ασφαλούς μέσα από μια οθόνη. Γι' αυτό, ίσως, οι ταινίες που βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα, όσο και αν αυτά παρουσιάζονται υπό ένα διαφορετικό πρίσμα, δεν παύουν ποτέ να μας συγκινούν και να μας ενδιαφέρουν.

Ειδικά, όταν τα πραγματικά γεγονότα περιστρέφονται γύρω από έναν φοβερά δημοφιλή άνθρωπο, σε μια θέση από όπου μπορεί να επηρεάζει άλλους ανθρώπους, και του οποίου την πορεία παρακολουθούν με δάκρυα στα μάτια και συμπόνοια στην καρδιά χιλιάδες συμπατριώτες του.

Ειδικά, όταν ο άνθρωπος αυτός ισχυρίζεται πως έχει δει την κόλαση με τα ίδια του τα μάτια, έζησε τη χειρότερη στιγμή της ανθρώπινης ιστορίας (αν και η σημερινή πραγματικότητα την πλησιάζει απειλητικά), και έζησε για να μεταφέρει την εμπειρία – τη δική του, και άλλων τόσων που βρέθηκαν στην ίδια θέση μ' αυτόν.

Τι γίνεται, όμως, όταν ο άνθρωπος αυτός λέει ψέματα; Τι γίνεται όταν έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη και την καρδιά όλων, μόνο και μόνο για να τους απογοητεύσει στο τέλος φρικτά; Τι γίνεται όταν ο άνθρωπος αυτός προδίδει όλους όσους ισχυρίζεται πως αγαπά; Και, κυρίως, γιατί το κάνει;

Αυτά είναι τα ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να απαντήσει η ταινία Marco, The Invented Truth, των Aitor Arregi και Jon Garaño, με τον Eduard Fernández στον πρωταγωνιστικό ρόλο να υποδεύεται τον Marco απόλυτα πειστικά, αποτελώντας, όπως είναι φυσικό, τη ραχοκοκκαλιά της ταινίας. Επιλέγοντας μια αρκετά συμβατική οδό, φροντίζοντας όμως να πλαισιώσουν τον πρωταγωνιστή τους με ηθοποιούς αντίστοιχης ερμηνευτικής δεινότητας, και έχοντας στα χέρια τους ένα σφιχτοδεμένο σενάριο που δεν πλατειάζει και δεν επιτρέπει στους θεατές να βαρεθούν, οι δημιουργοί του Marco κρατούν μεν το ενδιαφέρον μας μέχρι τέλους, μας προσφέρουν μεν μια ιστορία πλούσια σε συναισθήματα, δεν κατορθώνουν, όμως, να μας συγκλονίσουν. Η πραγματικότητα φαίνεται να τους ξεπερνά.

Ζούμε, άλλωστε, σε μια εποχή που δεν μας επιτρέπεται να τρέφουμε αυταπάτες· γνωρίζουμε πως οι άνθρωποι μπορούν να διαπράξουν απίστευτες βαρβαρότητες (τις παρακολουθούμε καθημερινά, ζωντανά στις οθόνες μας)· έχουμε συνειδητοποιήσει πως το μυστήριο του ανθρώπινου ψυχισμού είναι τεράστιο, και πως πάντα οι άνθρωποι και οι αντιδράσεις τους θα μας εκπλήσσουν. Ακριβώς γι' αυτό, η ταινία δεν έχει τίποτα καινούριο να μας πει.

Παρουσιάζει έναν νάρκισσο, που αποζητά την προσοχή με κάθε τρόπο και έχει κατασκευάσει μια αλήθεια που του επιτρέπει να το κάνει. Σαν κι αυτόν έχουμε δει πολλούς. Ίσως, λοιπόν, αν η ταινία μετατόπιζε ελαφρώς το ενδιαφέρον της, στερώντας του λίγη από την τόσο απαραίτητη για εκείνον προσοχή και στρέφοντας το φακό της στους ανθρώπους που τον εμπιστεύτηκαν, ίσως τότε να κατάφερνε να μας εξιτάρει.

Γιατί, όσο κι αν αισθανόμαστε τον θυμό μας να φουντώνει με τις πράξεις του Marco, δεν μας είναι δύσκολο να αντιληφθούμε το γιατί τις διαπράττει. Η ταινία, εξ άλλου, απαντά σε αυτό το ερώτημα. Δεν απαντά, όμως, στο πώς και γιατί, τα άτομα που με τόσο θράσος εξαπάτησε και πλήγωσε, μπόρεσαν να τον συγχωρέσουν. Και όσον αφορά στην ανθρώπινη συμπεριφορά, όπως θα μπορούσε να την εξετάσει η ταινία, αυτό ήταν μάλλον και το πιο συναρπαστικό ερώτημα.