The smashing machine

Η βιογραφία του θρύλου του MMA και UFC, Mαρκ Κερ, με τον Ντουέιν Τζόνσον σε μία συγκλονιστική ερμηνεία.

Το The Smashing Machine δεν είναι το τυπικό αθλητικό biopic. Ενώ οι περισσότερες ταινίες γύρω από θρυλικούς αθλητές τρέφονται από την αδρεναλίνη, τις εμψυχωτικές νίκες και το αφήγημα του αουτσάιντερ, ο Mπένι Σάφντι απογυμνώνει όλα αυτά τα στοιχεία, παραδίδοντας κάτι πιο ψυχρό, παρατηρητικό και ενίοτε αποστασιοποιημένο. Το αποτέλεσμα μοιάζει λιγότερο με το Rocky και περισσότερο με ένα ντοκιμαντέρ που έρχεται από άλλη διάσταση, με έναν από τους μεγαλύτερους σταρ του Χόλιγουντ στο κέντρο του.

Ο Σάφντι, γνωστός για την εμμονή του με τις υβριδικές φόρμες και την αμφιθυμία της αλήθειας (Good Time, Uncut Gems και το τηλεοπτικό The Curse), επιχειρεί εδώ μια σχεδόν «αντι-βιογραφία», ένα έργο που αρνείται να συμμορφωθεί με τους ρυθμούς και τα σχήματα που αναγνωρίζουμε στα σπορ-δράματα και στα biopics.

Η πρώτη και πιο έντονη διαφοροποίηση έρχεται από το βλέμμα. Εκεί που οι περισσότερες ταινίες αθλητισμού μας ρίχνουν μέσα στην αρένα, αυτός κρατά την κάμερα έξω. Το κάδρο διαμελισμένο από τα σχοινιά του ρινγκ, η απόσταση του βλέμματος που θυμίζει τηλεοπτική μετάδοση ή ντοκιμαντέρ παρατήρησης, η άρνηση της υποκειμενικής ενατένισης. Στην πραγματικότητα, ο θεατής δεν «ζει» τη μάχη· την παρατηρεί, και αυτό είναι κρίσιμο. Είναι μια ταινία που μας υπενθυμίζει συνεχώς ότι βλέπουμε μια αναπαράσταση, είτε μέσω της jazz υπόκρουσης που δεν συγχρονίζεται με το δράμα, είτε μέσω των pop/rock παρεμβολών που τονίζουν το τεχνητό της εμπειρίας.

Η ειρωνεία κορυφώνεται στη μετα-καστινγκ επιλογή του Ντουέιν Τζόνσον. Ο «The Rock» ενσαρκώνει τον Kerr, αλλά η παρουσία του δεν αφήνει ποτέ το θεατή να ξεχάσει το παρελθόν του στο wrestling. Το σώμα του, με όλη τη σημειολογική βαρύτητα που κουβαλά από το WWE και το Hollywood, γίνεται ο μεσολαβητής που διαρκώς υπενθυμίζει την απόσταση ανάμεσα στον κινηματογραφικό χαρακτήρα και το αληθινό πρόσωπο. Ο Kerr δεν «ανασταίνεται» στην οθόνη· αντιθέτως, διαμεσολαβείται από το φάντασμα ενός άλλου ειδώλου. 

Αυτή η στρατηγική δημιουργεί ένα ιδιότυπο κενό. Η ταινία δεν ενδιαφέρεται να αποθέωσει στον Kerr, ούτε να καταγράψει τις τεχνικές του ή τις καινοτομίες του στο MMA. Ούτε να φτιάξει ένα κλασικό redemption arc. Το αποτέλεσμα είναι ένα «χαλαρό» σενάριο, που όταν επιχειρεί να ανακτήσει τις αναμενόμενες συγκρούσεις του τρίτου μέρους, μοιάζει αμήχανο. Όμως αυτή η αμηχανία ίσως είναι το πραγματικό ζητούμενο: η αποδόμηση της προσδοκίας, η άρνηση του biopic ως θριαμβευτικής φόρμας.

Στο κέντρο, η ερμηνεία του Τζόνσον κρατά το εγχείρημα όρθιο. Με βαρύ make-up που περισσότερο τονίζει παρά κρύβει τη σταρ-περσόνα του, παίζει έναν Kerr ήπιο, σχεδόν παιδικό, που πίνει τα smoothies του με μανία τελετουργική και μετά καταρρέει σε στιγμές βίας. Η διπλή του υπόσταση –εύθραυστος και μηχανή καταστροφής– παραμένει η πιο ενδιαφέρουσα συμβολή της ταινίας. Η Έμιλι Μπλαντ δίνει επίσης μια δυνατή ερμηνεία ως η σύντροφος που τροφοδοτεί — παρά τις καλές της προθέσεις — την κατρακύλα του Kerr στις ουσίες. Η τοξική τους σχέση γίνεται ένας από τους βασικούς άξονες της αφήγησης, με τον Rock χτίζουν ένα οικιακό δράμα που λειτουργεί ακόμη κι όταν το σενάριο φαίνεται αδύναμο.

Το πρόβλημα είναι πως η μέθοδος του Safdie, όσο αναζωογονητική μοιάζει αρχικά, συχνά κρατά το κοινό σε απόσταση. Το The Smashing Machine είναι φιλόδοξο, πειραματικό και αναμφίβολα διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο αθλητικό biopic των τελευταίων χρόνων. Δεν θα ικανοποιήσει όσους περιμένουν μια θριαμβευτική ιστορία επιστροφής, αλλά θα προκαλέσει συζητήσεις για τη διασημότητα, την αυθεντικότητα και τον τρόπο που μυθοποιούμε τους αθλητές.

Το The Smashing Machine κλείνει με εικόνες του αληθινού Kerr. Όχι μεγαλόπρεπες, αλλά καθημερινές. Σε μια εποχή που το βιογραφικό σινεμά αναζητά συνεχώς την υπέρβαση του ατόμου, ο Σάφντι δείχνει το αντίθετο: την κοινοτοπία. Ένας άνθρωπος που θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητος στο σούπερ μάρκετ, αλλά που εδώ, για δύο ώρες, αντιπαρατίθεται με το πιο διάσημο «σώμα» του Χόλιγουντ. Ένα πείραμα ενδιαφέρον, προκλητικό, ίσως όχι πάντα συγκινητικό. Αλλά η αξία του βρίσκεται στην ίδια την άρνηση της συγκίνησης.