Μαγγελάνος

Σύνοψη: Ο Πορτογάλος εξερευνητής Φερδινάνδος Μαγγελάνος ηγείται μιας ισπανικής αποστολής στις Νήσους των Μπαχαρικών το 1519. Καταστέλλει ανταρσίες, επιχειρεί να υποτάξει τους αυτόχθονες πληθυσμούς και τελικά βρίσκει το θάνατο στις Φιλιππίνες.

Άποψη: Ο Μαγγελάνος είναι όσο πιο κοντά στο αφηγηματικό σινεμά θα μπορούσε να βρεθεί ο βραβευμένος με Χρυσό Λέοντα Φιλιππινέζος Λαβ Ντίαζ και όσο πιο μακριά από ένα κλασικό, ακαδημαϊκό biopic ιστορικής προσωπικότητας.

Ο γνωστός και αμφιλεγόμενος θαλασσοπόρος που εξερεύνησε και διέδωσε τον χριστιανισμό και τον δυτικό πολιτισμό μέσω αποικιοκρατικής επιβολής σε περιοχές της Ασίας γίνεται στα χέρια του Ντίαζ ένα ποίημα, αργό σαν το slow cinema που ακολουθεί, με ξεκάθαρη πολιτική μάτια κόντρα στην αποικιοκρατία, τον δυτικό ιμπεριαλισμό και την μεταμόρφωση των τοπίων σε δυτικά θέρετρα, με αποτέλεσμα να γίνεται μια από τις πιο επίκαιρες ταινίες που θα μπορούσαμε να δούμε.

Σαφώς δεν είναι εύκολη στην παρακολούθηση. Παρότι διαρκεί μόλις δυόμισι ώρες, χρόνος ρεκόρ για έναν σκηνοθέτη που φημίζεται για τις ταινίες που διαρκούν στην καλύτερη 200 λεπτά στην χειρότερη πάνω από 600, απαιτεί υπομονή και βύθιση.

Με λίγους διαλόγους και ελάχιστη εξωτερική δράση, η ταινία Μαγγελάνος δεν δείχνει σχεδόν τίποτα από την ζωή του Μαγγελάνου, παρά μόνο όσο ζει στην περιοχή της Μαλαισίας και της περιοχής Μαλάκκα και γενικότερα της νοτιοανατολικής Ασίας. Και αυτό γιατί η ματιά δεν είναι δυτική αλλά ενός Ασιάτη δημιουργού που προτιμά να διαβάσει την ιστορία από την πλευρά των αυτοχθόνων σε μια μετααποικιοκρατική εποχή που συνδέει παρόν, παρελθόν και μέλλον.

Από την πρώτη σκηνή με τις γηγενείς γυναίκες που ξαφνιάζονται με την παρουσία ενός λευκού ερχόμαστε στον σωρό νεκρών σωμάτων, φανερώνοντας αμέσως τα θανατηφόρα κίνητρα Ισπανών και Πορτογάλων που ηγήθηκαν της αποικιοκρατίας κατά τον 16ο αιώνα πριν αναλάβουν τα ηνία η Γαλλία και η Αγγλία κατά τον 18ο και 19ο αιώνα. Θρήνοι, κραυγές και ήχοι της φύσης σπάνε την σιωπή που επικρατεί στην ταινία, με έντονα φυσιολατρικά στοιχεία ανιμισμού να θέλουν να δείξουν την θεία υπέρβαση της φύσης και την θνητή ανθρώπινη φύση που οδηγεί στον πόνο και στον όλεθρο σε μια συμβολική αντιδιαστολή.

Ο Μαγγελάνος του Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ, μια ακόμα αλλαγή στο σινεμά του Ντίαζ η επιλογή ενός διάσημου μη Φιλιππινέζου στον πρωταγωνιστικό ρόλο, είναι ένας λιγομίλητος άντρας στον οποίον ο σκηνοθέτης δεν χαρίζεται με μια αγιογραφία ή αθώωση.

Στέκεται κριτικά χωρίς να αποδομεί τον χαρακτήρα του, τον αφήνει εντούτοις να εκτεθεί.

Ένα σινεμά αργής παρατήρησης, με την κάμερα για ώρα σταθερή να παρακολουθεί ό,τι γίνεται μπροστά της (επιλογή που πρότεινε και ο Νταλί για το σουρεαλιστικό σινεμά), να καταστρατηγεί οποιαδήποτε αίσθηση αφηγηματικότητας, χτίζοντας ένα άναρχο ποίημα πάνω στην ανθρώπινη φύση, στην ανάγκη για εξουσία και στην δυτική μάτια πάνω στην άλογη, απολίτιστη, άγρια Ασία, όπως την έβλεπε η ευρωπαϊκή οριενταλιστική πολιτική, κοινωνία, τέχνη των προηγούμενων αιώνων.