Φραντς Κάφκα

Συνυφαίνοντας τις διαφορετικές περιόδους της ζωής του Φραντς Κάφκα, από τη γέννησή του στην Πράγα μέχρι τις τελευταίες του μέρες στη Βιέννη, η ιστορία ξετυλίγεται ως ένα καλειδοσκοπικό ταξίδι μέσα από το μυαλό και τις αναμνήσεις του εμβληματικού συγγραφέα. Ένα λεπτομερές και σε βάθος πορτρέτο των συγκρούσεών του, ανάμεσα στις προσδοκίες του πατέρα του και στη δημιουργική του παρόρμηση, των περίπλοκων σχέσεών του με τις γυναίκες και της διαρκούς μάχης του με την αυτοαμφισβήτηση.

Η Agnieszka Holland, κουβαλώντας πάντοτε στην τεχνική της δεκαετίες συμπυκνωμένης σοφίας μέσα από μια αφομοίωση της διαχρονικής πορείας του ευρωπαϊκού κινηματογράφου, ανεξαρτήτως τελικού καλλιτεχνικού αποτελέσματος, φυσικά και δεν θα έκανε ακόμη μια συμβατική βιογραφία, ειδικά για μια προσωπικότητα με τόσο μεγάλη επιρροή στη σύγχρονη διανόηση.

Και κάπως έτσι, δραματοποιημένα επεισόδια από την πραγματική ζωή του Franz Kafka αναμειγνύονται μεταξύ άλλων με σημερινές περιπλανήσεις στο μουσείο στην Πράγα που είναι αφιερωμένο στο έργο του μνημειώδους συγγραφέα και με μια κινηματογραφική αναπαράσταση του διηγήματός του “Στη Σωφρονιστική Αποικία”, εν είδει ενός ευρύτερου απολογισμού του αποτυπώματός του.

Κι ενώ δεν δένουν άψογα όλα τα μεμονωμένα στοιχεία μεταξύ τους, υπάρχουν πολλά θετικά σημεία που καθιστούν τη θέαση ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Και ψυχολογικά, το πορτρέτο που φιλοτεχνεί το σενάριο του Marek Epstein για την προσωπικότητα του Kafka βγάζει νόημα ως σύνολο, ενώ και το εύρημα του σπασίματος του τέταρτου τοίχου από άτομα που γνώριζαν τον άνδρα δίνει μια πιο παιχνιδιάρικη νότα που αραιώνει σ’ έναν βαθμό την αίσθηση μιας πιο ακαδημαϊκού τύπου προσέγγισης. 

Ενώ και η εκτεταμένη ανάλυση που επιχειρείται όσον αφορά τη σχέση του Kafka με την εβραϊκή του ταυτότητα ίσως να αντανακλά και κάποιες βιωματικές αφηγήσεις που να κουβαλά μέσα της η Holland από την πλευρά της οικογένειάς της, γι’ αυτό έχει και αυξάνουσα βαρύτητα. 

Ο Idan Weiss (με θεατρικές καταβολές) στον ομότιτλο ρόλο αποδεικνύεται μια ιδιαίτερα εύστοχη επιλογή. Αποτυπώνει μια ιδιοσυγκρασία που δεν γίνεται να συνοψιστεί σε λίγες λέξεις, που διέπεται από μια αποστασιοποίηση που ίσως να υπάρχει ως κέλυφος, ως μια προστασία για να μη φανεί μια ευαλωτότητα, και η οποία επικοινωνείται με μανιερισμούς καλά μελετημένους και προσεκτικούς.

Και αυτή η ερμηνευτική αυτοσυγκράτηση δικαιώνεται ακόμη περισσότερο ως επιλογή όταν έρχεται η ώρα των στιγμών που αποκαλύπτεται επιτέλους ο συναισθηματικός πυρήνας του κατά Holland Kafka, που είναι γενναιόδωρος με απροσδόκητους τρόπους. Αξίζει να γίνει αναφορά και στον εκ Γερμανίας Peter Kurth ως Hermann, πατέρα του πολυθρύλητου συγγραφέα, που εκπέμπει με στιβαρότητα την ενέργεια ενός σκληροτράχηλου οικογενειάρχη εκείνου του χρονικού πλαισίου. 

Κάποιες προσθήκες ίσως μπερδεύουν ως προς την πρόθεσή τους και να μην ήταν τόσο απαραίτητες (η αναφορά στο σημερινό... Kafka Burger), ενώ ενίοτε κυριαρχεί και μια εντύπωση επανάληψης και αναμασήματος για ορισμένα τμήματα της δράσης. Σίγουρα όμως πρόκειται, σε γενικές γραμμές, για ένα εγχείρημα με πολύ έντονη προσωπικότητα που έχει να προτείνει κάτι το ανανεωτικό τόσο σε επίπεδο φόρμας όσο κι αισθητικής, και που θα μπορούσε να διεκδικήσει ακόμη και τον προσδιορισμό της μετα-βιογραφίας από πολλές απόψεις.