Αρκουδότρυπα

Σύνοψη: Η Αργυρώ και η Αννέτα είναι δύο κολλητές που ζουν στο ορεινό χωριό της Τύρνας. Μια κρυφή σπηλιά, μια τσουκνιδόπιτα, ένα καγκουρόπαρτο στο δάσος και μια απροσδόκητη προδοσία, αλλάζουν για πάντα τη σχέση τους.

Άποψη: Η «Αρκουδότρυπα» της Χρυσιάννας Παπαδάκη και του Στέργιου Ντινόπουλου παίρνει όλα όσα έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε σε ιστορίες ελληνικής επαρχίας — τη σιωπή, την καταπίεση, τα οικογενειακά βλέμματα, τα κουτσομπολιά του χωριού — και τα μετατρέπει σε κάτι τρυφερό και κινηματογραφικά ζωντανό. Δεν είναι ούτε “βαρύ” κοινωνικό δράμα ούτε επιτηδευμένο φεστιβαλικό κατασκεύασμα. Είναι μια ταινία που αναπνέει, ιδρώνει, φοβάται και ερωτεύεται μαζί με τις ηρωίδες της.

Το πιο εύκολο πράγμα που θα μπορούσε να κάνει η «Αρκουδότρυπα» θα ήταν να εγκλωβιστεί στο γνώριμο μοτίβο της καταπιεσμένης queer ζωής στην επαρχία: βίαιοι γονείς, σκοτεινά μυστικά, κραυγές, κοινωνική ασφυξία και ένα φινάλε βγαλμένο από συλλογικό τραύμα. Ευτυχώς, δεν συμβαίνει αυτό. Οι σκηνοθέτες χτίζουν ένα φιλμ που ενδιαφέρεται περισσότερο για τις λεπτές μετακινήσεις των συναισθημάτων παρά για τις μεγάλες δραματικές κορυφώσεις. Η Αργυρώ και η Αννέτα δεν παρουσιάζονται σαν ηρωίδες που πρέπει να “υποφέρουν” για να αποκτήσει η ιστορία τους αξία. Αντίθετα, η ταινία τις αντιμετωπίζει σαν δύο νεαρές γυναίκες που προσπαθούν να καταλάβουν τι σημαίνει να θέλεις κάτι διαφορετικό από αυτό που έχει ήδη σχεδιάσει ο κόσμος γύρω σου.

Η κάμερα δεν τις παρακολουθεί με κοινωνιολογική απόσταση, ούτε με φετιχιστικό βλέμμα. Τις κοιτά με περιέργεια, τρυφερότητα και κατανόηση. Την ίδια στιγμή, η Πίνδος δεν μοιάζει ποτέ με τουριστική διαφήμιση “εναλλακτικής Ελλάδας”. Δεν υπάρχουν καρτ-ποσταλικές εικόνες. Το βουνό εδώ είναι σκληρό, υγρό, σχεδόν απειλητικό. Τα δάση μοιάζουν να καταπίνουν τους ανθρώπους, ενώ οι νυχτερινές διαδρομές των κοριτσιών αποκτούν κάτι σχεδόν υπνωτικό και η φωτογραφία αξιοποιεί αυτή τη φυσική αγριάδα. Οι σκιές κυριαρχούν, τα πρόσωπα συχνά φωτίζονται ελάχιστα και η αίσθηση του χώρου λειτουργεί διαρκώς σαν αντανάκλαση της ψυχολογίας των ηρωίδων. 

Οι δύο πρωταγωνίστριες κουβαλούν σχεδόν ολόκληρη την ταινία πάνω τους. Η ερμηνευτική τους χημεία λειτουργεί μέσα από μικρές κινήσεις, παύσεις, αμήχανα χαμόγελα και βλέμματα που κρατούν λίγο περισσότερο απ’ όσο “πρέπει”. Η ταινία καταλαβαίνει ότι ο νεανικός έρωτας σπάνια εκφράζεται με καθαρότητα· συνήθως μοιάζει με σύγχυση που προσπαθεί να βρει γλώσσα. 

Υπάρχει επίσης κάτι ενδιαφέρον στον τρόπο που το φιλμ αντιμετωπίζει την ελληνική επαρχία. Δεν την αγιοποιεί, αλλά ούτε τη δαιμονοποιεί. Υπάρχει συντηρητισμός, ναι. Υπάρχει ασφυξία. Υπάρχει η αίσθηση ότι όλοι παρακολουθούν όλους. Ταυτόχρονα όμως, υπάρχουν και στιγμές στοργής, αμηχανίας, ανθρώπινης καλοσύνης. Η ταινία καταλαβαίνει ότι οι μικρές κοινωνίες δεν λειτουργούν ποτέ μονοδιάστατα.

Το σενάριο, παρότι σε ορισμένα σημεία γίνεται πιο επεξηγηματικό απ’ όσο χρειάζεται, αποφεύγει τελικά τις εύκολες λύσεις. Αυτό που ενδιαφέρει τους δημιουργούς είναι περισσότερο η διαδρομή προς την αυτογνωσία παρά η αφηγηματική λύση. Το αποτέλεσμα είναι ένα φιλμ αισθαντικό, σωματικό και απρόσμενα ώριμο. Ένα έργο που μοιάζει να γεννήθηκε μέσα από το ίδιο το τοπίο που κινηματογραφεί.