28ο ΦΝΘ: Πρώτη γνωριμία με το Filmography. Το απόλυτο εργαλείο.

Στο πλαίσιο του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης πραγματοποιήθηκε η πρώτη γνωριμία του κοινού με το filmography.gr, τη νέα δίγλωσση πλατφόρμα που μετατρέπει τα δεδομένα του ελληνικού κινηματογράφου σε εργαλείο γνώσης και ερμηνείας, συνδέοντας ταινίες, ανθρώπους και ιστορικό πλαίσιο. Το κοινό υποδέχτηκε ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Ορέστης Ανδρεαδάκης. «Σας καλωσορίζω στην τελική ευθεία πριν την ολοκλήρωση ενός μεγάλου πρότζεκτ, στο οποίο πολύς κόσμος -οι περισσότεροι από τους οποίους βρίσκονται σήμερα εδώ- δουλεύουν τα τελευταία τρία χρόνια» είπε αρχικά, δίνοντας τη σκυτάλη στους εκπροσώπους των φορέων που ανέλαβαν την υλοποίηση του έργου. 

ΣΧΕΤΙΚΑ45 ελληνικά ντοκιμαντέρ από το 28ο ΦΝΘ ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα

Πρώτος πήρε τον λόγο ο Λεωνίδας Χριστόπουλος, Διευθύνων Σύμβουλος του ΕΚΚΟΜΕΔ - Creative Greece, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία αυτού του έργου για τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας. «Πιστεύω ακράδαντα πως το να δημιουργείς μια αρχειακή πολιτική είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που μπορείς να κάνεις σε κάθε χώρο και σε κάθε πεδίο. Σήμερα θα δούμε κάτι που ανταποκρίνεται σε αυτό τον υπέροχο τίτλο που λέγεται Filmography». 

Με τη σειρά της, η Γενική Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης Ελίζ Ζαλαντό ευχαρίστησε όλους όσοι συνετέλεσαν στη δημιουργία της πλατφόρμας και συμπλήρωσε πως ευελπιστεί να παραμείνει ένα έργο σε συνεχή εξέλιξη. «Το Filmography είναι ένα μακρύ ταξίδι που ξεκινήσαμε με τους συνεργάτες μας το 2022. Σήμερα το έργο βρίσκεται στην τελική του φάση, αλλά σκοπός του είναι παραμείνει ένα work-in-progress, καθώς ο ελληνικός κινηματογράφος είναι ζωντανός και οι ταινίες του σήμερα είναι το αρχείο του αύριο». 

Ο Πρόεδρος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου Λευτέρης Χαρίτος υπογράμμισε το μεγαλειώδες βεληνεκές του εγχειρήματος και κάλεσε τους δημιουργούς να συμβάλλουν στη συνέχισή του. «Πρόκειται για ένα τεράστιο έργο. Η καταγραφή της κινηματογραφίας μιας μικρής στην πραγματικότητα χώρας ανοίγει ξαφνικά ένα παράθυρο στον κόσμο ολόκληρο, καθότι η κινηματογραφία της αποκτά συνέχεια, και αυτό είναι πολύ σπουδαίο. Ένας ψηφιακός τόπος τον οποίο μπορεί να επισκεφτεί οποιοσδήποτε κι από οπουδήποτε, έχοντας πρόσβαση σε πληροφορίες που φτάνουν σε μεγάλο βάθος. Η ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, ιδιαίτερα για εμάς που δουλεύουμε σε αυτόν, είναι κάτι πολύ σημαντικό αλλά δεν είναι αυτονόητο πως κάθε χώρα έχει ένα τέτοιο έργο από πίσω της».

Ο Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης, ένας εκ των Επιμελητών της Ομάδας Τεκμηρίωσης, αναφέρθηκε στους δύο βασικούς πόλους πάνω στους οποίους βασίστηκε το ερευνητικό έργο: στην επιλογή και στην τεκμηρίωση των κινηματογραφικών ταινιών. «Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι δεν προσεγγίσαμε τη διαδικασία στατικά, αλλά προσεγγίσαμε την ιστορική συνέχεια ως ρευστή και διαρκώς εμπλουτιζόμενη, πιστεύοντας και ελπίζοντας ότι η πλατφόρμα είναι ένα έργο σε εξέλιξη που διαθέτει τη δυνατότητα συμπλήρωσης κάθε φορά που μια κινηματογραφική ταινία βρίσκει τον δρόμο της παραγωγής, την έξοδό της στα εθνικά και διεθνή φεστιβάλ ή στις κινηματογραφικές αίθουσες και φυσικά που, παράλληλα, θα προσφέρει την ευκαιρία να προστεθούν τίτλοι που δεν μπήκαν σε αυτή την πρώτη φάση του έργου». 

Ο Μανώλης Κρανάκης, Επιμελητής της Ομάδας Τεκμηρίωσης, τόνισε πως ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στους σκηνοθέτες και στις σκηνοθέτριες, ενώ αναφέρθηκε στη μεγάλη προσπάθεια καταλογογράφησης, ταξινόμησης και πρωτίστως τεκμηρίωση για τη σύνδεση των κινηματογραφικών ταινιών με κινηματογραφικά φεστιβάλ και διοργανώσεις. «Οι διαδρομές των ελληνικών κινηματογραφικών ταινιών, με τις πρώτες προβολές τους, τις διακρίσεις και τις απρόσμενες συναντήσεις με το κοινό, ανοίγουν ακόμα ένα πεδίο εξερεύνησης του ελληνικού κινηματογράφου και της συνέχειάς του μέσα στις δεκαετίες». 

Σε σχέση με τα αρχεία τοποθετήθηκε και η Ιωάννα Ραμπαούνη, Διαχειρίστρια Υλικού Αρχείων Ιδιωτών, υπογραμμίζοντας πως στο πλαίσιο της έρευνας η ομάδα ήρθε σε επικοινωνία με παραγωγούς, διανομείς, σκηνοθέτες-σκηνοθέτριες, ιδρύματα και συλλέκτες, επισημαίνοντας πως τελικά συγκεντρώθηκαν περίπου 30.000 τεκμήρια. «Από αυτά, περίπου τα 19.000, δηλαδή όλα τα σενάρια, υπότιτλοι, διάλογοι, δελτία τύπου κτλ κρατήθηκαν ως αρχείο, ενώ τεκμηριώσαμε και θα προβάλλονται στην πλατφόρμα περίπου 11.000 τεκμήρια, από τα οποία τα 6.500 είναι από τους 3 φορείς και τα άλλα 4.500 από το ιδιωτικό αρχείο, και αποτελούνται από επιλεγμένες φωτογραφίες, αφίσες, φλάιερ, τρέιλερ και δημοσιεύσεις, που θα συνοδεύουν την παρουσίαση των 2.000 ταινιών. Τώρα, ελπίζουμε όλες οι εικόνες, μαζί με όλα τα στοιχεία που θα φαίνονται στην πλατφόρμα, να προσφέρουν στις χρήστριες και στους χρήστες μια βαθιά γεύση από το ελληνικό σινεμά όπως πρόσφεραν και σε εμάς τα τελευταία τρία χρόνια, και ευχόμαστε με κάποιο τρόπο να συνεχίσει αυτό το έργο συγκέντρωσης, διάσωσης και προβολής του αρχείου του ελληνικού κινηματογράφου». 

Ο σκηνοθέτης και κινηματογραφιστής Νίκος Πάστρας, εκπροσωπώντας την ομάδα που εργάστηκε για τη δημιουργία των συνεντεύξεων με ανθρώπους που άφησαν το στίγμα τους στο ελληνικό σινεμά, ένα παράλληλο έργο που ενσωματώνεται στην πλατφόρμα Filmography, σημείωσε: «Ήρθαμε σε επαφή με σπουδαίους δημιουργούς και μελετήσαμε σε βάθος το έργο τους. Το αποτέλεσμα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς εξελίχθηκε σε μια πολυμεσική δημιουργία με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, την οποία μπορεί κανείς να παρακολουθήσει με ευχαρίστηση». Στο πλαίσιο της συζήτησης προβλήθηκε και ένα συγκινητικό βίντεο του Νίκου Πάστρα με αποσπάσματα από τα ντοκιμαντέρ-πορτραίτα. «Δεν χρειάζεται να υπογραμμίσουμε φυσικά πόσο σημαντικό είναι αυτό που είδαμε, αρκεί να δούμε ποιοι άνθρωποι δεν είναι πια μαζί μας από τότε που έγιναν αυτές οι συνεντεύξεις», επεσήμανε η Γκέλυ Μαδεμλή.

Στη συνέχεια, η Επικεφαλής του Ελληνικού Προγράμματος του Φεστιβάλ και Υπεύθυνη Έργου στο Filmography Ελένη Ανδρουτσοπούλου μίλησε για το μέλλον του εγχειρήματος, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες, υπογραμμίζοντας πως ευελπιστεί η πλατφόρμα να αποτελέσει έναν κοινό τόπο συνάντησης για το σύνολο του ελληνικού σινεμά, αλλά και για τους ανθρώπους που το στηρίζουν φανατικά εδώ και χρόνια. «Η πλατφόρμα θα είναι στον αέρα και διαθέσιμη για το κοινό τον Απρίλιο. Τότε θα ξεκινήσει μια νέα φάση, στο πλαίσιο της οποίας, και με τη στήριξη της κινηματογραφικής κοινότητας, θα χρειαστεί να διορθωθούν τυχόν παραλείψεις, αλλά κυρίως να διασφαλιστεί η συνέχιση της τροφοδότησής της με επιπλέον συνεντεύξεις δημιουργών, καθώς και με περισσότερες παλιές αλλά και νέες ταινίες από το σύνολο της διαδρομής του ελληνικού κινηματογράφου. Η πλατφόρμα ολοκληρώνεται σε αυτή τη φάση με πόρους του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας “Ελλάδα 2.0” και με την πολύτιμη συνεισφορά του Υπουργείου Πολιτισμού» είπε, τονίζοντας τη ζωτικής σημασίας συνεργασία μεταξύ του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και του ΕΚΚΟΜΕΔ. «Σε αυτό το στάδιο καθίσταται επιτακτική ανάγκη να βρεθεί ένα νέο χρηματοδοτικό εργαλείο ώστε η πλατφόρμα να μπορέσει να εξελιχθεί με τις ίδιες προοπτικές και στις ίδιες βάσεις με τις οποίες ξεκίνησε. Θέλω να ευχηθώ το κοινό να αγαπήσει το Filmography και να αποτελέσει πηγή έμπνευσης, όπως έγινε για όλη την ομάδα έργου και τους συνεργάτες αυτά τα χρόνια. Κι ένα προσωπικό ευχαριστώ στη Λήδα Γαλανού, Υπεύθυνη Έργου, γιατί χωρίς εκείνη δεν θα ήταν εφικτή η ολοκλήρωση του εγχειρήματος».

Στη συζήτηση που ακολούθησε μετά την παρουσίαση, το κοινό έθεσε ερωτήματα σε σχέση με τη δομή της πλατφόρμας, τα κριτήρια επιλογής των ταινιών αλλά και τις προοπτικές εξέλιξης του έργου. Αναφορά έγινε και στις λεγόμενες «χαμένες» ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου με τον Μανώλη Κρανάκη να διευκρινίζει πως «υπάρχουν περίπου 46 ταινίες που θεωρούνται χαμένες. Δηλαδή ταινίες που δεν σώζονται πια ή δεν έχει βρεθεί υλικό τους εδώ και πολλά χρόνια. Παρόλα αυτά, έχουν καταγραφεί με βάση τις πληροφορίες που μπορέσαμε να βρούμε από διάφορες πηγές».

Ως προς τα κριτήρια επιλογής των 2.016 ταινιών που περιλαμβάνονται στην πρώτη φάση της πλατφόρμας, ο Κωνσταντίνος Αϊβαλιώτης σημείωσε: «Ξεκινήσαμε από έναν συγκεκριμένο αριθμό ταινιών, που καθόρισε και την έκταση του έργου. Υπήρχαν συγκεκριμένες κατηγορίες κριτηρίων με βάση τις οποίες έγινε η επιλογή, ενώ το έργο οργανώθηκε σε ομάδες εργασίας, ερευνώντας διαφορετικές χρονικές περιόδους του ελληνικού κινηματογράφου». Παράλληλα, η Ορσαλία-Ελένη Κασσαβέτη διευκρίνισε πως η επιλογή δεν βασίστηκε σε αξιολογικούς διαχωρισμούς μεταξύ «καλών» και «κακών» ταινιών. «Δεν υπάρχει εδώ η έννοια της καλής ή της κακής ταινίας. Στόχος ήταν να αποτυπωθεί η ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου σε όλο το εύρος της, από τις εμπορικές παραγωγές μέχρι τις πιο σύγχρονες δημιουργικές τάσεις».

Όπως διευκρινίστηκε, η πλατφόρμα θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη για το κοινό, χωρίς επίπεδα πρόσβασης.