Ένα ντοκιμαντέρ που χρησιμοποιεί αποκλειστικά αρχειακό υλικό για να αφηγηθεί την ιστορία του 20ού αιώνα μέσα από ένα απροσδόκητο πρίσμα: το τρένο. Το αποτέλεσμα είναι ένα φιλμ που ξεκινά σαν ιστορία της προόδου και καταλήγει σε μια σκοτεινή υπενθύμιση για το πώς η ίδια τεχνολογία μπορεί να γίνει εργαλείο πολέμου.
Υπάρχει ένας διάσημος —αν και μάλλον υπερβολικός— μύθος της ιστορίας του κινηματογράφου. Όταν οι αδελφοί Λυμιέρ πρόβαλαν το The Arrival of a Train at La Ciotat Station το 1895, λέγεται ότι οι θεατές πανικοβλήθηκαν και προσπάθησαν να φύγουν από την αίθουσα, νομίζοντας ότι το τρένο θα τους χτυπήσει. Μπορεί να μην συνέβη ποτέ, αλλά η εικόνα είναι συμβολική: ο κινηματογράφος και το τρένο γεννήθηκαν στην ίδια εποχή, ως σύμβολα ταχύτητας και προόδου. Το Trains (Pociągi) ξεκινά ουσιαστικά από αυτή την ιδέα. Ο Ντρίγκας συγκεντρώνει τεράστιο όγκο αρχειακού υλικού —από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι την περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο— και το μετατρέπει σε μια κινηματογραφική αφήγηση για το πώς το τρένο άλλαξε τον κόσμο.
Στην αρχή, οι εικόνες είναι σχεδόν ρομαντικές. Βλέπουμε σταθμούς γεμάτους κόσμο, εργάτες σε αποβάθρες, οικογένειες που ταξιδεύουν. Τα τρένα εμφανίζονται ως σύμβολα προόδου και κινητικότητας. Ήταν το μέσο που επέτρεψε στους ανθρώπους να διασχίζουν χώρες, να φτάνουν σε νέους ορίζοντες, να συνδέουν πόλεις. Σταδιακά όμως η ταινία αλλάζει τόνο. Με την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, τα ίδια βαγόνια που μετέφεραν ταξιδιώτες γεμίζουν στρατιώτες. Νέοι άντρες φεύγουν χαμογελαστοί για το μέτωπο, ενώ όσοι επιστρέφουν είναι τραυματισμένοι ή ψυχικά κατεστραμμένοι.
Το μοντάζ του Ραφαου Λιστόπαντ κάνει έξυπνες συνδέσεις ανάμεσα σε φαινομενικά άσχετες εικόνες. Σε μια στιγμή βλέπουμε επιβάτες σε ένα τρένο να παρακολουθούν ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν. Η σκηνή κόβεται σε εικόνες από τα ταξίδια του ίδιου του Τσάπλιν ως διάσημου σταρ, όταν οι θαυμαστές συγκεντρώνονται σε σταθμούς για να τον δουν. Και έπειτα, σχεδόν χωρίς προειδοποίηση, η ταινία περνά σε πλάνα όπου πλήθη χαιρετούν τον Αδόλφο Χίτλερ από τα παράθυρα των τρένων.
Αυτές οι μεταβάσεις είναι από τα πιο δυνατά στοιχεία του φιλμ. Δείχνουν πώς η ίδια τεχνολογία —το τρένο— μπορεί να συνδεθεί με εντελώς διαφορετικές στιγμές της ιστορίας. Το αποτέλεσμα είναι ένα ντοκιμαντέρ που δεν λειτουργεί σαν κλασικό ιστορικό μάθημα. Δεν υπάρχουν αφηγητές ή επεξηγηματικές συνεντεύξεις. Αντί γι’ αυτό, το φιλμ αφήνει τις εικόνες να μιλήσουν. Και οι εικόνες είναι δυνατές. Από τις πρώτες αισιόδοξες σκηνές των αρχών του αιώνα μέχρι τις σκοτεινές εικόνες του πολέμου, το Trains καταφέρνει να δείξει πώς μια τεχνολογία μπορεί να γίνει καθρέφτης της ανθρώπινης ιστορίας.
Είναι μια ταινία που δεν θα εντυπωσιάσει με δραματικές αφηγήσεις ή πρωταγωνιστές. Αντί γι’ αυτό, προσφέρει κάτι πιο σπάνιο: ένα κινηματογραφικό ταξίδι μέσα από έναν αιώνα ανθρώπινων εμπειριών. Και όπως οι ράγες που διασταυρώνονται στο τελευταίο πλάνο, αφήνει τον θεατή να αναρωτηθεί πού ακριβώς οδηγούν όλες αυτές οι διαδρομές (7/10).
Η ταινία προβάλλεται στην online πλατφόρμα του Φεστιβάλ.
ΣΧΟΛΙΑ
Εμφάνιση σχολίων