Η σκιά του τρόμου μετά τον τρόμο: Υπάρχει μία ταινία που ορίζει το neo-horror;
Κάθε κινηματογραφικό ρεύμα αναζητά εκ των υστέρων το σημείο μηδέν του. Την ταινία που, σαν ιστορικό τραύμα ή σαν αισθητική έκρηξη, αλλάζει τη φορά των πραγμάτων και επιτρέπει σε μια νέα γλώσσα να γεννηθεί. Αν το New Hollywood βρήκε τους μύθους του στο Bonnie and Clyde και το The Graduate και το αμερικανικό ανεξάρτητο σινεμά της δεκαετίας του ’90 οικοδομήθηκε πάνω στις στάχτες της Sundance επανάστασης, τότε το σύγχρονο κύμα του neo-horror μοιάζει να αναζητά ακόμη τη δική του ιδρυτική πράξη.
Οι τεράστιες εμπορικές επιτυχίες των Backrooms και Obsession ίσως να οριοθετούν μια νέα ιστορική καμπή του αμερικανικού κινηματογράφου. Οι νέοι αυτοί δημιουργοί δεν προέρχονται από κινηματογραφικές σχολές ούτε από τα παραδοσιακά στούντιο. Έρχονται από το διαδίκτυο, από το YouTube, από έναν χώρο όπου η παραγωγή εικόνων έχει εκδημοκρατιστεί πλήρως. Η διαδρομή τους θυμίζει περισσότερο την DIY κουλτούρα των ανεξάρτητων κινηματογραφιστών της δεκαετίας του ’90 παρά το σύστημα των μεγάλων στούντιο.
Δεν είναι τυχαίο ότι τεράστιοι παραγωγοί λοπως ο Τζέισον Μπλαμ (Blumhouse) και ο Τζέιμς Γουάν, υποστήριξαν ότι το horror όχι μόνο επιβιώνει αλλά ουσιαστικά αναζωογονεί ολόκληρη τη βιομηχανία. Ο Μπλουμ μάλιστα μίλησε για μια αίσθηση που θυμίζει τη δεκαετία του ’70, ενώ ο Γουάν δήλωσε χωρίς περιστροφές ότι «το horror σώζει τη βιομηχανία μας».
Τα τελευταία δέκα χρόνια το είδος μετατράπηκε στο ασφαλέστερο δημιουργικό καταφύγιο για νέους σκηνοθέτες. Εκεί όπου τα blockbusters έγιναν ολοένα και πιο ομοιογενή, το horror προσέφερε χώρο για φρέσκιες φωνές με ξεκάθαρη προσωπική υπογραφή.
Ο Άρι Άστερ με το Hereditary και το Midsommar. Ο Ρόμπερτ Έγκερς με το The Witch και το The Lighthouse. Ο Τζόρνταν Πιλ με το Get Out και το Nope. Ο Ντέιβιντ Ρόμπερτ Μίτσελ με το It Follows. Ο Ζακ Κρίγκερ με το Barbarian και το Weapons. Όλοι τους πήραν ένα είδος που κάποτε αντιμετωπιζόταν ως δεύτερης κατηγορίας και το μετέτρεψαν σε πεδίο καλλιτεχνικού πειραματισμού.
Γι’ αυτό και ο όρος «elevated horror», όσο αμφιλεγόμενος κι αν είναι, καθιερώθηκε. Όχι επειδή οι προηγούμενες ταινίες τρόμου ήταν κατώτερες, αλλά επειδή οι νέες αυτές δημιουργίες μετατόπισαν το βάρος από το τέρας στο τραύμα, από την επίθεση στην ατμόσφαιρα, από το αίμα στην υπαρξιακή ανησυχία.
Και εδώ εμφανίζεται το πραγματικό ερώτημα: ποια ταινία λειτούργησε ως καταλύτης; ποια ήταν η περισσότερο καθοριστική;
Πολλοί θα απαντήσουν το Get Out. Και πράγματι, η ταινία του Τζόρνταν Πιλ μεταμόρφωσε το είδος σε πολιτικό γεγονός. Έδειξε ότι ένα horror φιλμ μπορούσε να μιλήσει για φυλή, εξουσία και κοινωνικές δομές χωρίς να χάσει τη λαϊκή του απήχηση.
Άλλοι θα επιλέξουν το The Witch. Ο Ρόμπερτ Έγκερς έφερε πίσω μια σχεδόν λογοτεχνική μορφή τρόμου, βασισμένη στην αργή διάβρωση της πραγματικότητας. ΤΗ ταινία του Έγκερς άνοιξε τον δρόμο για ένα πιο αργό, ατμοσφαιρικό και καλλιτεχνικό horror που έμοιαζε να συνομιλεί περισσότερο με τον Μπέργκμαν παρά με τα multiplex.
Υπάρχει όμως και η περίπτωση του The Babadook της Τζένιφερ Κεντ. Μια ταινία που μετέτρεψε το πένθος σε τέρας και το τέρας σε ψυχολογική αλήθεια. Η επίδρασή της υπήρξε τεράστια, ακόμη κι αν δεν συνοδεύτηκε από τον ίδιο εμπορικό θόρυβο.
Δύσκολα μπορεί κανείς να αγνοήσει το It Follows του Ντέιβιντ Ρόμπερτ Μίτσελ. Όταν προβλήθηκε στις Κάννες το 2014, έμοιαζε σχεδόν αναχρονιστικό. Η ταινία αφαιρούσε τα πάντα: τις υπερβολικές εξηγήσεις, τα φτηνά jump scares, τη φλυαρία της σύγχρονης κινηματογραφικής αφήγησης. Στη θέση τους πρότεινε μια αίσθηση διαρκούς απειλής, ένα κακό που περπατά αργά αλλά δεν σταματά ποτέ. Είχε την απλότητα του Τζον Κάρπεντερ και μια σχεδόν αφηρημένη αίσθηση τρόμου που επανέφερε την ιδέα ότι ο τρόμος μπορεί να γεννηθεί από τον χώρο, τον χρόνο και την αναμονή.
Και ίσως δεν είναι τυχαίο ότι ο Κέιν Πάρσονς και ο Κάρι Μπάρκερ άρχισαν να ανεβάζουν τις ταινίες τους ακριβώς την εποχή που το It Follows, το The Witch, το Get Out και αργότερα το Hereditary αναδιαμόρφωναν το τοπίο. Ακόμη κι αν δεν τα επικαλούνται άμεσα ως επιρροές, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τη σημερινή επιτυχία των Backrooms και Obsession χωρίς το μονοπάτι που χάραξαν ο Πιλ, ο Έγκερς, ο Μίτσελ και ο Άστερ.
Το neo-horror εξελίσσεται ακόμη. Και ίσως γι’ αυτό αδυνατούμε να συμφωνήσουμε στην «οριστική» του ταινία. Οι μεγάλες κινηματογραφικές εποχές αναγνωρίζονται πλήρως μόνο όταν έχουν τελειώσει. Μέχρι τότε, η απάντηση δεν βρίσκεται σε μία ταινία αλλά στη συνομιλία ανάμεσα σε πολλές. Το βέβαιο είναι ότι για πρώτη φορά μετά από καιρό το Χόλιγουντ συζητά ξανά για νέους δημιουργούς αντί να ανακυκλώνει τους ίδιους και τους ίδιους.
Συγκεντρώσαμε ορισμένες ταινίες που όρισαν το σύγχρονο είδος του νεο-τρόμου:
Get Out / It follows / The witch / Babadook / Hereditary / Weapons / The invitation / Backrooms / Obsession / Pearl / X / Mandy / Talk to me / Smile / Midsommar / Us /
ΣΧΟΛΙΑ
Εμφάνιση σχολίων